Seçimle iş başına gelen iki ‘otoriter lider’in hikayesi

Türkiye’nin cumhurbaşkanı ile Hindistan başbakanı arasında nasıl bir benzerlik var? New York Times’ın yorum sayfası editörü Basharat Peer yeni kitabında bu soruya cevap arıyor.

Peer’in A Question of Order: India, Turkey and The Return of Strongmen (Bir Düzen Sorunu: Hindistan, Türkiye ve Güçlü Adamların Dönüşü) adlı kitabı, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Hindistan Başbakanı Narendra Modi’yi karşılaştırıyor.

İmparatorluktan dünyanın en büyük demokrasilerine dönüşen iki ülke, Türkiye ve Hindistan arasında benzerlikler kuran kitapta yazarın odağındaki iki isim “karizmatik güçlü adamlar” olarak tanımlanıyor. Peer’in argümanı seçimle gelen iki liderin ülkelerini “otoriterliğe” itmeleri. Yazar bu savını bir soruyla ifade ediyor: Seçimle iş başına gelen bir siyasetçi, otoriter bir lidere dönüşürse ne olur?

Kitabı yazarken bir buçuk yıl boyunca Hindistan ve Türkiye arasında gidip gelen Peer, iki liderin yükselişini adeta günlük olaylarla kayıt altına almış. Türkiye bağlamında Ergenekon davalarından 15 Temmuz darbe girişimine kadar son yıllardaki önemli gelişmelere değiniliyor kitapta. İki liderin “yönetimleri altındaki kimi zaman kurban olan küçük insanların hikâyelerinin” de yer aldığı incelemede, Türkiye ve Hindistan’ın demokrasi yolculukları liberal demokrasi geleneği açısından değerlendiriliyor. Peer, iki ülkede yaşanan bazı gelişmeleri “demokrasinin başarısızlıkları” olarak nitelerken Türkiye ile Hindistan’ı öteki liberal demokrasilere örnek olarak sunuyor.

Kitabın sonuç bölümünde Peer savını şu ifadelerle anlatıyor: “Dünyamızı bir umutsuzluk söylemi sardı. Çoğunluk siyaseti. Popülizm. Militan milliyetçilik. Yabancı düşmanlığı. Güçlü adamlar. Otoriter rejim. Bu kelimeler ve kavramlar birbiriyle değiştirilerek şu anki anı anlatmak için gittikçe daha çok kullanılmaya başlandı. Doksanların başındaki neoliberal fikirler, dünyanın Batı modelli liberal demokrasi ve küresel kapitalizmle kendisini yeniden yapılandırmasını düşlemek pek de işe yaramadı.”

Basharat Peer daha önce Curfewed Night adlı anı kitabında savaş nedeniyle harap olan Keşmir’i ve “çoğunluğun tiranlığının” bedellerini anlatmıştı.

kronos