“Covid-19, zeka düzeyini geri döndürülemez şekilde düşürebiliyor”

 
The Lancet dergisinde yayımlanan araştırmaya göre Covid-19’dan iyileşenlerin bilişsel kabiliyetlerinde önemli düşüş saptandı. Özellikle hastaneye yatırılıp ventilatöre bağlananlarda gözlenen 7 puana varan IQ kaybı, daha önce felç geçirmiş ve öğrenme güçlüğü bildirenlerde görülenden bile daha büyük bir oran.

Imperial College London ve Cambridge Üniversitesi’nden İngiliz bilim insanları, Ocak-Aralık 2020 döneminde 12 bin 689’u farklı düzeyde Covid geçirenlerden oluşan 81 bin 337 kişiyi bilişsel kabiliyetlerini ölçmeye yönelik bir dizi sorudan oluşan bir testten geçirdi. 

The Lancet dergisinde yayımlanan bu araştırma, Covid-19’dan iyileşenlerin bilişsel kabiliyetlerinin önemli düşüşe uğradığını gözler önüne serdi. 

Buna göre Covid’i hafif atlatanlar dahil hastalığı geçirenler, zeka testi çözmede hastalık geçirmeyenlere göre daha çok zorlandı. Covid’i ağır geçirenlerde bilişsel kabiliyet kaybı daha büyük oranda oldu. 

ÖNCEKİ BULGULARLA TUTARLI

BBC’nin Horizon programı için Büyük Britanya Zeka Testi adlı bir çalışma yürüten araştırmacılar, pandeminin patlak vermesi üzerine bunu Covid geçirenlerle geçirmeyenler arasında kıyaslama çalışmasına dönüştürdü. 

Covid’e yakalananların yakalanmayanlara kıyasla zeka testinde daha düşük performans gösterme eğiliminde olduğunu saptayan araştırmacılar, en büyük kaybın akıl yürütme, planlama ve problem çözme gerektiren görevlerde gözlemlendiğini, bunun uzun süren Covid’de ‘beyin sisi’, yoğunlaşmada zorluk, doğru kelimeleri bulmada zorlanmanın yaygın görüldüğüne dair önceki bulgularla tutarlı olduğu belirtildi. 

Önceki araştırmalar, Covid’den iyileşenlerin büyük bölümünün nöropsikiyatrik ve bilişsel komplikasyonlardan etkilendiğini saptamıştı.

7 PUANA VARAN IQ KAYBI

Bilişsel düşük performans düzeyi aynı zamanda hastalığın ne kadar ağır geçirildiğiyle de ilgili. En büyük kayıplar, 7 puana varan IQ kaybıyla hastaneye yatırılıp ventilatöre bağlananlarda gözlendi ki, bu, daha önce felç geçirmiş ve öğrenme güçlüğü bildirenlerde gözlemlenenden bile daha büyük bir oran.

Bilişsel gerileme ile hastalandıktan sonra geçen zaman arasındaki bağı da inceleyen bilim insanlarının bu iki etken arasında hiçbir bağ bulamaması Covid’in geri döndürülemez sonuçlar yarattığı şeklinde yorumlandı.

Sadece 275 katılımcıdan oluşan küçük bir alt grup, hem Covid’e yakalanmadan önce hem de yakaladıktan sonra söz konusu zeka testinden geçse de, araştırmada çoğunlukla kesitsel bir metodoloji kullanılması, neden-sonuç hakkında kesin sonuçlar çıkarma yeteneğini sınırladı. Ancak geniş çaplı ve sosyoekonomik açıdan çeşitlilik arz eden örneklem, araştırmacıların önceden var olan koşullar da dahil olmak üzere geniş çeşitlilikteki potansiyel olarak ortak değişkenleri kontrol etmesine izin verdi.