Araştırmacılar, ileri yaştaki yetişkinlerin COVID veya gripten neden çok daha ciddi şekilde etkilendiğini açıklayabilecek bir mekanizma keşfetmiş olabilir. Kaliforniya Üniversitesi San Francisco kampüsünden bilim insanlarının yürüttüğü yeni bir çalışmaya göre bunun başlıca nedeni, aşırı bağışıklık tepkilerini tetikleyebilen yaşlanan akciğer hücreleri.
Perşembe günü Immunity dergisinde yayımlanan araştırma, bilim insanlarının “inflammaging” diye adlandırdığı, yaşlanmayla ilişkili kronik ve düşük düzeyli iltihabın beklenmedik itici gücü olarak fibroblast adı verilen yapısal akciğer hücrelerini işaret ediyor.
Elde edilen bulgular, bu yıkıcı döngü kontrolden çıkmadan önce onu kesintiye uğratacak yeni tedavilerin önünü açabilir.
Yaşlanan akciğer dokusu iltihaplanmaya nasıl yol açıyor
Araştırmacılar, genç farelerde akciğerin yapısal hücreleri olan fibroblastları, yaşa bağlı sıkıntı sinyalleri gönderebilecek şekilde yeniden programladı. Böylece fibroblastlardan gelen bir sinyalin normalde sağlıklı olan akciğerlere zarar verip vermeyeceği değerlendirildi.
Çalışma, bu sinyallerin önce akciğerlerde bir bağışıklık tepkisini tetiklediğini, bunun da kan dolaşımından bağışıklık hücrelerini bölgeye çekerek iltihaplı hücre kümeleri oluşturduğunu gösterdi. Bu bağışıklık hücrelerinden bazılarının, GZMK geniyle tanımlanan ve ağır COVID geçiren kişilerde ilk kez görülen hücrelerle aynı tür olduğu saptandı.
GZMK hücreleri hastalıkla mücadelede işe yaramasa da akciğerlere zarar verebiliyordu.
Bu iltihaplı hücre kümeleri oluştuğunda, genç farelerin akciğerlerinde de yaşlı akciğerlerdekine benzer ileri enfeksiyon belirtileri ortaya çıktı.
Ancak genetik bir yöntemle GZMK hücreleri ortadan kaldırıldığında, genç akciğerler enfeksiyona dayanabildi. Bu da araştırmacıları, iltihabın birincil nedeninin bizzat yaşlanan akciğer dokusu olduğu sonucuna götürdü.
Fibroblastlar, Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) gibi akciğer hastalıklarında da iltihaba yol açabiliyor.
UCSF’de tıp profesörü ve makalenin kıdemli yazarı Dr. Tien Peng, “İnflammaging sürecini sürüklemek için akciğer fibroblastlarının bağışıklık hücreleriyle el ele çalıştığını görmek bizi şaşırttı. Bu bulgu, hastalar entübasyon gerektirebilecek şiddetli iltihaba ilerlemeden önce müdahale etmenin yeni yollarına işaret ediyor” dedi.
Bu bağlantıyı daha iyi anlamak için araştırmacılar, hastanede yatan ve COVID ile ilişkili ağır akut solunum sıkıntısı sendromu (ARDS) geçiren ileri yaştaki hastalardan alınan akciğer dokusunu da inceledi. Genç farelerde görülenle aynı tür iltihaplı hücre kümelerinin bu hastalarda da bulunduğunu tespit ettiler.
Hastalığı daha ağır seyreden hastalarda bu iltihaplı kümelerin sayısı daha fazlaydı; sağlıklı donörlerden alınan akciğer dokusunda ise böyle kümelere rastlanmadı.
Peng, “COVID döneminde, en kırılgan hastalarımızdaki enfeksiyonun ortadan kalktığını ancak akciğerlerde kalıcı ve yıkıcı bir iltihaplanmanın sürdüğünü gördük. Akciğer ve bağışıklık hücreleri arasındaki bu işlev bozukluğu döngüsü, umut vadeden yeni bir tedavi hedefi oluşturuyor” diye konuştu.
İleride, doğrudan GZMK hücrelerini hedef alarak yaşlanmayla ilişkili iltihabı yavaşlatacak bir tedavi geliştirilebilir.
