Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nca; Engelli Sağlık Kurulu Raporu’nda “tam bağımlı/ağır engelli” ibaresi olan ve hanede kişi başına düşen geliri net asgari ücretin 2/3’ünün altında bulunan engelli bireylerin bakımlarının sağlanması için “Evde Bakım Yardımı” yapılıyor. Bu uygulama 2006 yılında başlatıldı. Bu yılın ocak ila temmuz dönemi için tam bağımlı durumdaki engelli yakınına evde bakmak isteyen ailelere, aylık 4 bin 336 TL nakdi yardım yapılıyor.
Nisan ayı itibarıyla Evde Bakım Yardımı’ndan 569 bin 627 kişi faydalandı. Bunların yaklaşık 140 bini engelli yaşlısına bakım veren kişiler… Temmuz ayında memur maaş katsayısında yaşanan değişikliğin ardından, yeni yardım ödemesi ağustos ayından itibaren 5 bin 98 lira olacak.
569 bin ağır engelli, ölümle yaşam arasında bir çizgide bakıma muhtaç ve yatalak olarak ailelerinin desteğiyle hayatlarını sürdürmeye çalışıyor. Yönetmelikte yapılan değişiklik ile herhangi bir gelir getirmeyen taşınmazların gelir durumunun tespitine eklenmesi, evde bakım yardımından yararlanacak aile sayısının azalmasına yol açacak.
26 Mayıs 2023 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan evde bakım yardımı yönetmeliğinde yapılan değişiklerin en önemli kısmını, gelir durumunun tespiti, usul ve esasları oluşturuyor. Yardımdan yararlanacak kişilerin gelir tespitinde hanede ikamet eden tüm bireylerin her türlü gelir toplamı esas alınacak. “Hane içinde kişi başına düşen ortalama aylık gelir tutarının, asgari ücretin aylık net tutarının 2/3’ünden daha az olması” hükmü de 15 başlık altında ayrıntılı olarak tanımlandı. Buna göre; “herhangi bir gelir getirmeyen konut, dükkân, binek araç, köyde ikamet ediyorsa traktör, tarla, büyükbaş/küçükbaş hayvanlar, öğrencilere verilen burslar, engelli adına kayıtlı olan aracın varlığı ve ailede sigortalı gelirleri” şeklinde detaylandırıldı. Ailede sigortalı çalışan varsa, evde bakım yardımı almak nerdeyse imkânsız hale geldi. Bu değişiklikle anne-babadan konut, köyde arsa ile büyük ve küçükbaş hayvan miras olarak kaldıysa ve buna ek olarak engelli adına kayıtlı olan bir otomobilin varlığıyla yardım almak artık çok zor. Temmuz’da memurlara yapılan zam ile 3 kişilik aileden bir birey devlet memuru olarak çalışıyorsa veya anne/baba asgari ücret ile çalışıyor ve çocukları bakıma ihtiyacı olan ağır engelli ise bu yardımdan yararlanmama durumu ortaya çıkıyor.
****
Sayıştay’ın 2019’daki raporuyla, Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı engelli olmadığı halde her ay 62 bin kişiye engelli bakım aylığı, veri sisteminde kaydı olmayan 138 bin kişiye de engelli aylığı bağladığı ortaya çıkmıştı.
