Saray danışmanından ‘iki dönem’ yanıtı: İsim aynı olsa da iki ayrı cumhurbaşkanlığı var

Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekili Mehmet Uçum, Sabah gazetesinde yayımlanan makalesinde Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin kabulünün ardından başlayan Cumhurbaşkanı’nın görev süresi ile ilgili tartışmalara yanıt verdi.

Uçum, “Anayasa’nın 101’inci maddesinin 2’nci fıkrasında görev süresinin 5 (beş) yıl, dönem sayısının 2 (iki) olduğuna ilişkin hükümler 6771 sayılı Kanunla hem TBMM’de hem de Halkoyuyla yeniden kabul edildi. 101’inci madde bu hükmü de içerecek şekilde tümden yeniden yazıldı, değişik hali bir bütün olarak kanunda yer aldı ve yeni şekliyle 16 Nisan 2017’de yürürlüğe girdiğini” hatırlatarak “Değişen 101’inci maddede iki dönem şartı metin olarak eski hükümdeki ifadelerin bire bir aynısı olsa da kanuni olarak yeni bir düzenleme söz konusudur. 101’inci maddenin değişik hükümlerinin yeni, eski metinleri tekrar eden hükümlerinin eski olduğu iddiası geçersizdir” dedi.

“GERİYE DOĞRU İŞLEMEZ”

Yeni sistem açısından iki dönem şartının maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren geçerli olduğunu iddia eden Uçum, kanunların ‘geriye doğru işlemeyeceğini’ ifade ederek şunları kaydetti:

“Bir kanunun istisnai olarak geçmişe etkili olabilmesi için kanunda bu konuda açık hüküm olması gerekir. Ayrıca bir kanunun geriye yürümesine ilişkin hükümler geçmişe etkililiği hak kaybı doğuracak şekilde düzenleyemez. Öte yandan 101’inci maddenin yürürlüğe giren yeni haline ilişkin geçmişe etkili olacağı yönünde 6771 sayılı Kanun’da herhangi bir hüküm de yoktur. Buna göre iki dönem şartı, anayasal olarak 16 Nisan 2017’den sonraki dönemi kapsamaktadır. Yeni bir düzenleme yapılmış olması ve kanunların geriye yürümeyeceği ilkesi yani tek başına bu husus bile eski sistemde yerine getirilmiş cumhurbaşkanlığı görevinin yeni sistemdeki cumhurbaşkanı döneminden sayılmayacağını hukuken kesin olarak kanıtlar.”

“ESKİ SİSTEMDEKİ SÜREYİ SAYMAK HUKUKLA BAĞDAŞMAZ”

Uçum, bu nedenlerle iki dönem aday olma hakkı ve iki dönemlik sınırın sadece ve tamamen yürütmenin bu yeni kamu hukuku statüsüyle ilgili olduğunu savunarak, “Yeni sistemdeki kamu hukuku statüsüne göre aday gösterilmemiş ve seçilmemiş, yeni sisteme göre tek başına yürütme görevi ve yetkisi üstlenmemiş, yeni sisteme göre asli düzenleme yetkisi kullanmamış, yeni sisteme göre sorumlukları belirlenmemiş ve eski sisteme göre seçilmiş Cumhurbaşkanının eski sistemdeki görev süresini yeni sistemin döneminden saymak en temel hukuk yaklaşımıyla dahi bağdaşmaz” ifadelerini kullandı.

“ANAYASA’NIN İHLALİ OLUR”

Literatürde genel olarak başkanlık, yarı başkanlık ve parlamenter sistem olmak üzere 3 ayrı sistemin olduğunu hatırlatan Uçum, “Buna göre güçlü özgün yanları olmasına rağmen CHS sonuçta bir başkanlık sistemidir. Bu bağlamda anayasa yapıcı eğer yeni statünün adını cumhurbaşkanı değil başkan olarak koysaydı hukuken anlamsız olan bu tartışma hiç gündeme gelmezdi. Bu nedenle kanun koyucunun yeni statüye eski ismi koyması da hukuken bir farklılık yaratmaz. İsim aynı olsa da iki ayrı cumhurbaşkanlığı statüsü vardır. Yeni statünün literatürdeki adı başkanlıktır. Her statünün dönemi kendisi için geçerlidir. Bu nedenle eski statünün dönemini yeni statünün döneminden saymak Anayasa’nın yoruma bile gerek bırakmayan açık ihlali olur” dedi.

“CUMHURBAŞKANI’NIN ÖNÜNÜ KESME ÇABASI”

Uçum, ‘asıl amacın geçmişteki gibi hileli yollarla Cumhurbaşkanı’nın önünü kesme çabası’ olduğunu öne sürerek yazısını şöyle sonlandırdı: “2023’te yeniden aday olması halinde, ki olağan koşullarda beklenen budur, Sayın Erdoğan’ın yeni sistemdeki ikinci dönemini de kazanacağı çok güçlü bir öngörüdür. Atatürk’ten sonra ilk kez hem Ülke Liderliği pozisyonunu ihya etmeyi başarmış hem de Atatürk’ün Tam Bağımsız Türkiye hedefi konusunda çok büyük bir ilerleme kat etmiş Cumhurbaşkanı Erdoğan karşısında seçimlerde her seferinde yenilenler Sayın Erdoğan’ın aday olması halinde 2023 seçimlerinde de aynı akıbete uğrayacaklarını kabullenmiş görünüyorlar.