Koronavirüs vakalarının ve ölü sayısının rekor kırdığı Türkiye, bu akşam itibarıyla tam kapanmaya başlıyor.
Sokağa çıkma yasağında milyonlarca yurttaş gelirsiz kalacak. Bu boyutta bir kapanmada yurttaşını desteksiz bırakan tek ülke Türkiye oldu. Salgın desteklerinde Türkiye, Afganistan’ın bile gerisinde kaldı.
Türkiye salgın döneminde halkına en az sosyal yardım yapan ülkeler arasında yer alıyor. İlk vakanın ortaya çıkmasının ardından bir yıl geçmesine rağmen salgın kontrol altına alınamadı.
Alınan tedbirler ise halkın daha da yoksullaşmasına neden oldu.
Dünya Bankası’nın verilerine göre Türkiye’de yoksulluk salgın öncesinde yüzde 10 seviyesindeyken salgın döneminde yüzde 12’ye yükselmiş durumda.
Bu akşam itibarıyla başlayacak olan sokağa çıkma yasağı 17 gün boyunca devam edecek.
BirGün’ün haberine göre iktidar bu süreçte evlere kapanan yurttaşlara her hangi bir gelir desteğini içeren sosyal yardım paketi açıklamasında bulunmadı. Öte yandan ekonomiye ilişkin yeni torba yasanın da detayları ortaya çıkmaya başladı.
Torba yasada küçük ve mikro işletmelere destek adı altında kredi düzenlemesi var. Küçük ölçekli firmalardan kaynak sıkıntısı çekenlere, istihdam sağlamaları şartıyla Kredi Garanti Fonu destekli kredi sağlanacak.
Her bir çalışan için 100 bin TL kredi hakkı tanınırken, üst limit 500 bin lira olarak belirlendi. Kredi 2 yıl vadeli, ilk 6 ayı geri ödemesiz kullandırılacak. Dünyada tam ya da kısmi kapanma uygulanan birçok ülke, gelir desteği, nakdi yardım ve vergi indirimi gibi uygulamalarla halkın mağduriyetlerini gidermeye çalışıyor. Dünyada desteklerin nasıl yapıldığına mercek tuttuk.
Boğaziçi Üniversitesi Öğretim Görevlisi Prof. Ceyhun Elgin’in yapmış olduğu araştırmaya göre Türkiye mali paketlerle 168 ülke arasından 86’ncı sırada yer alıyor. Türkiye’de mali teşviklerin Gayri Safi Yurtiçi Hasıla’ya oranı yüzde 4.
Portekiz’de 2021 yılının ilk aylarında verilen büyük bütçe açığına rağmen, koronavirüs salgınında etkilenen şirketlere ve ailelere desteğin gerekli olduğu sürece devam edeceği vurgulanıyor. Ülkede ilk çeyrekte Covid-19 ile mücadele kapsamında alınan olağanüstü tedbirler kamu harcamalarını 2,1 milyar avro civarında artırdı. Sadece mart ayında 932 milyon avro harcandı. 2021’in ilk yarısında geçerli ve en fazla 2 bin avro olmak koşuluyla, gelirlerinde ciddi düşüş görülen küçük işletmelere yüzde 50’ye varan kira yardımında bulunulması öne çıktı.
ABD Başkanı Joe Biden, göreve geldikten sonra ocak ayında 1,9 trilyon dolarlık bir ekonomik teşvik paketi imzaladı. Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) verilerine göre ABD milli gelirinin yüzde 25,4’ünü bu yardımlara ayırmış durumda. Son yardımları içeren son paketin detayına ise ailelere 1400 dolar, 7 milyon kişiye istihdam ve işsizlere haftada bir 300 dolar gelir desteği bulunuyor. Koronavirüs kısıtlamaları sonrası ülkede 11 milyondan fazla insan işsiz kalmıştı.
Ülkede üç kez sokağa çıkma kısıtlaması ilan edildi. Üçüncü kısıtlamanın ardından İngiltere Maliye Bakanı Rishi Sunak işletmeler için 4,6 milyar sterlinlik destek paketi açıkladı. Bugünlerde kademeli normalleşmenin başladığı ülkede milli gelirin yüzde 16,3’ünü yardımlara ayrıldı. pandemi nedeniyle çalışamayacak durumda olanların, Ülkede çalışamadıkları saatlere göre maaşlarının yüzde 80’ini devlet karşıladı. Ayda en fazla 2 bin 500 sterlin maaş desteği verildi. Öte yandan ülkede cirosunun yüzde 30 ya da daha fazlasını kaybeden işyerlerine kârının yüzde 80’ine kadar hibe verilebiliyor.
Almanya’da hükümet pandeminin başlangıcından bu yana 156 milyar avro, 130 milyar avro ve 60 milyar avro değerinde üç mali teşvik paketi açıkladı. Ülke milli gelirinin yüzde 11’ini sosyal yardımlara ayırmış durumda. Son açıklanan pakette sosyal yardım alanlara ve ailelere çocuk başına 300 avro artı tek seferlik 150 avro gelir desteği sunulurken kültür sanat sektörü çalışanlarına 2 milyar avro yardım ayrıldı.
AKP’li Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “Enflasyon oranında artış yapılan bayram ikramiyelerinin ramazandaki ilk ödemesini mayıs başında, Kurban Bayramı ödemesini de temmuz ortasına doğru gerçekleştireceğiz” demesinin ardından 17 gün geçti.
Erdoğan’ın açıklamasının ardından kendisinin hangi enflasyon oranından bahsettiği anlaşılamamış bu nedenle farklı senaryolar üzerinden beklentiler ortaya çıkmıştı. Buna göre son açıklanan mart ayı yıllık enflasyon oranı yüzde 16,2’ydi.
Öte yandan yine mart ayında 2018’le kıyaslandığında TÜFE’deki artış yüzde 56’ydı. Aynı süreçte asgari ücrete ise yüzde 76 oranında zam yapılmıştı. Ancak 3 yıldır 1000 TL’ye sabitlenen bayram ikramiyesine 100 TL zam yapılmasına karar verildi. Böylece bayram ikramiyesine zam oranı yüzde 10 oldu. Erdoğan her ne kadar enflasyon oranı kadar zam yapacağız dediyse de, bayram ikramiyesine yıllık enflasyon kadar bile zam yapılmadı.
