Apple’ın üçüncü kurucu ortağı Ronald Wayne, şirketteki yüzde 10 hissesini kuruluşundan sadece 12 gün sonra 800 dolara sattı. Bugün piyasa değeri 4 trilyon dolara yaklaşan Apple’daki payı, yüz milyarlarca dolar değerinde olabilirdi.
Tam 50 yıl önce Steve Jobs ve Steve Wozniak, Apple’ı resmen kurmak için imzalarını attı. Bu hafta o kuruluş sözleşmesi de tarihe geçti ve Christie’s müzayedesinde 2 milyon dolara satıldı.
Ancak sözleşmede yalnızca iki “Steve”in değil, üçüncü bir ismin daha imzası yer alıyordu: Ronald G. Wayne. Jobs’ın arkadaşı olan Wayne, şirketin resmileştirilmesi sürecinde önemli rol oynadı ve sözleşmeyi bizzat kendisi kaleme aldı. Bu katkısının karşılığında şirkette yüzde 10 hisse aldı. Jobs ve Wozniak’ın payı ise yüzde 45’er oldu.
12 GÜN SONRA HİSSESİNİ DEVRETTİ
Ancak Ronald Wayne, imzaların atılmasından yalnızca 12 gün sonra şirketten ayrıldı. Hissesini 800 dolar karşılığında sattı ve daha sonra şirket üzerindeki tüm hak iddialarından vazgeçmek için 1.500 dolar daha aldı.
Bugün piyasa değeri yaklaşık 4 trilyon dolara ulaşan Apple’daki yüzde 10’luk payı teorik olarak 400 milyar dolarlık bir değere ulaşmış olabilirdi. Ancak Apple’ın 1980’de halka arz edilmesi ve yıllar içinde yeni yatırımcıların devreye girmesiyle kurucuların payları zamanla seyrelmişti. Wayne de şirkette kalsaydı benzer bir süreç yaşayacaktı ama yine yüzlerce milyar dolarlık bir servete sahip olarak dünyanın en zengin isimlerinden biri olacaktı.
NEDEN SATTI?
Wayne’in kararı bugün geriye dönüp bakıldığında büyük bir fırsatın kaçırılması olarak görülse de, o dönemde 41 yaşında olan Wayne için bu adım bir risk yönetimi kararıydı.
Wayne’in aktardığına göre, Apple’ın ilk günlerinde Jobs, Byte Shop adlı bir perakende mağazasına 50 ila 100 bilgisayar teslim etmek için 15 bin dolar borç aldı. Ancak mağazanın geçmişte borçlarını ödememe sicili bulunuyordu.
“Eğer paramızı alamazsak 15 bin doları nasıl geri ödeyeceğiz?” diyen Wayne, Jobs ve Wozniak’ın maddi varlıklarının olmadığını, ancak kendisinin ev, araba ve banka hesabına sahip olduğunu belirtti. Bu nedenle olası bir batışta kişisel varlıklarının risk altında olduğunu düşündü.
“GÖLGELERDE KALMAK İSTEMEDİM”
Wayne’in ayrılma kararı yalnızca finansal kaygılara dayanmıyordu. O dönemde Jobs ve Wozniak’ın kendisinden neredeyse yarı yaşta olduğunu belirten Wayne, onların hızla yükseleceğini, kendisinin ise geri planda kalacağını düşündü.
91 yaşındaki Wayne, CNN’e verdiği röportajda, “Apple’da kalsaydım muhtemelen mezarlıktaki en zengin adam olurdum” ifadelerini kullandı. Business Insider’a ise “Devlerin gölgesinde kalacağımı biliyordum. Kendi projem olmayacaktı. Önümüzdeki 20 yıl boyunca evrak işleriyle uğraşan biri olmak istemedim” dedi.
BUGÜN NASIL YAŞIYOR?
Wayne, o dönemde pişmanlık duymadığını söylese de, sonrasında maddi açıdan rahat bir hayatın kötü olmayacağını kabul etti. Geçimini sağlamak için mülkünün bir bölümünü kiraya verdiğini ve sosyal güvenlik ödemelerinden yararlandığını belirtti.
“Hiç zengin olmadım ama hiç aç da kalmadım” diyen Ronald Wayne’in hikâyesi, teknoloji tarihinin en büyük kaçırılmış finansal fırsatlarından biri olarak gösteriliyor.
