Elektrikli araç pazarında giderek sertleşen rekabet koşulları ve değişen küresel pazar dinamikleri, Türkiye’nin yerli otomobil markası Togg’un mali tablolarında belirgin bir baskı yaratmaya devam ediyor. Şirketin 2024 yılında kaydettiği 13,7 milyar liralık işletme zararının ardından, 2025 yılını da 14,6 milyar Türk lirası zararla kapattığının ortaya çıkması, otomotiv endüstrisinde yeni tartışmaları beraberinde getirdi.
Yaşanan bu gelişmenin ardından, sektörün duayen isimlerinden ve eski Renault Türkiye CEO’su Hakan Doğu, kişisel sosyal medya hesabı üzerinden kapsamlı bir durum analizi yayımladı. Doğu, Togg’un bugüne kadar yaptığı doğruları ve düştüğü stratejik hataları masaya yatırırken, markanın geleceğine dair dikkat çekici tespitlerde bulundu.
TESLA ÖRNEĞİ VE KÜRESEL PAZARIN GERÇEKLERİ
Hakan Doğu, değerlendirmesine elektrikli araç endüstrisinin yakın geçmişine ışık tutarak başladı. 2013-2015 yılları arasında Renault-Nissan ittifakının elektrikli araçlarda tartışmasız bir lider olduğunu ve geleceği seri üretime geçiren ilk şirket konumunda bulunduğunu hatırlatan Doğu, o dönemde Tesla’nın yalnızca lüks bir butik üretici seviyesinde kaldığını belirtti.
Borsaların ilk seri üretim hamlelerine kayıtsız kaldığını, Tesla‘ya ise milyarlarca dolar zarar etmesine rağmen finansal bir alan açıldığını ifade eden Doğu, Elon Musk’ın 2017’de neredeyse görevden ayrılmaya zorlandığını ancak alım destekleri ve karbon sertifikalarıyla şirketin toparlandığını vurguladı. Uzman isim, bu tarihsel bağlamla sektördeki vizyonun yanı sıra ciddi finansal dayanıklılığın ve dış desteklerin de hayati önem taşıdığına dikkat çekti.
“REKABET ÇOK YÜKSEK”
Togg‘un Türkiye’ye umut veren bir girişim olarak başladığını ve başından beri bu projeyi kişisel olarak desteklediğini belirten Doğu, gelinen noktada markanın mevcut stratejisiyle ilerleyebileceği fazla bir alan kalmadığını savundu. Doğu’nun analizine göre; zararın temelinde elektrikli araç üretiminin genel yapısı itibarıyla henüz tam anlamıyla kârlı bir iş modeli olmaması ve şirketin yüksek adetli seri üretim rakamlarına ulaşamaması yatıyor.
Teknolojinin çok hızlı değiştiği bir ekosistemde devasa Ar-Ge harcamalarının zorunlu olduğunu hatırlatan deneyimli yönetici, pek çok küresel otomotiv devinin bu açmazdan çıkmak için hibrit teknolojilere yöneldiğini ancak Togg’un henüz böyle bir esneklik veya yönelim göstermediğini kaydetti.
“SATIŞ MODELİ TÜRKİYE İÇİN UYGUN DEĞİL”
Üretilen aracın başından beri bir otomobilden ziyade “akıllı cihaz” olarak konumlandırılmasının uzun vadede iyi bir vizyon olduğunu kabul eden Doğu, bu stratejinin zamanlamasını eleştirdi. Türkiye gibi bin kişiye düşen araç sahipliği oranının 170 gibi görece düşük seviyelerde olduğu bir pazarda bu yenilikçi satış modelinin henüz karşılık bulmadığını ifade etti.
Sektörün klasik ticari kurallarının ve satış dinamiklerinin göz ardı edilmesinin, pazar payını ve üretim adetlerini artırmanın önünde bir engel olarak kaldığını savunan eski CEO, şirketin büyük umut bağladığı yurt dışı pazarlarına giriş sürecinin de hedef pazarların gerekliliklerinin tam olarak yerine getirilememesi nedeniyle istenilen ivmeyi yakalayamadığını belirtti.
“DEVİRDEN BAŞKA ÇARE KALMADI”
Hakan Doğu, artan maliyetler, kârlılık sorunu ve stratejik tıkanıklıklar ışığında Togg’un kurumsal yapısında önemli değişiklikler yaşanabileceğini ileri sürdü. Otomotiv duayeni, şirketin önümüzdeki dönemde yerli büyük bir gruba (yabancı ortaklık ihtimali dahil) veya doğrudan Türkiye Girişim Fonu’na devredilebilecek bir duruma geldiğini öngördü.
Marka için bu aşamadan sonra yepyeni bir yol haritasının çizilmesi gerektiğini vurgulayan Doğu, Togg’un piyasaya sürmeye hazırlandığı yeni B segmenti aracın stratejik olarak çok doğru bir karar olduğunu ve bu yeni modelin şirketi yılda 100 bin adetlik üretim barajının üzerine taşımasını umut ettiğini belirterek analizini noktaladı.
