19 Ekim sabahı, Paris’te sıradan bir gün gibi başladı ancak öğle saatleri geçildiğinde dünya gözünü Fransa’nın başkentine dikmişti.
Dünyanın en çok ziyaret edilen müzesi Louvre’a güpegündüz giren bir grup hırsız, tarihi öneme sahip, paha biçilmez kraliyet mücevherlerini çaldı.
Dünyanın en önemli hazinelerinden bazılarının güvenlikteki boşluklardan yararlanılıp çalındığı ilk olay bu değildi.
BBC Türkçe, Meksika’nın başkentinde bir filmden fırlamış gibi görünen soygundan, Almanya’daki bir kraliyet sarayına yapılan titizlikle planlanmış baskına kadar, tarihin en cüretkar soygunlarından bazılarını derledi.
Meksika’daki ‘yüzyılın soygunu’
1985 Noel arifesinde, Meksikalıların çoğu sevdikleriyle vakit geçirirken, iki adam ülkenin başkentindeki Ulusal Antropoloji Müzesi’ne girmek için havalandırma boşluğundan sürünerek geçiyordu.
Maya ve Zapotek kültürüne ait 100’den fazla paha biçilmez Kolomb öncesi eseri çaldılar; bunlar arasında Maya Kralı Pakal’ın Yeşim ölüm maskesi de vardı.
Soygun yetkilileri şaşkına çevirdi.
Başlangıçta hırsızlığın arkasında profesyonel bir sanat kaçakçılığı şebekesinin olduğuna inandılar.
Yetkililer, 48 saat içinde ülke çapında güvenliği sıkılaştırdı ve küresel piyasalardaki muhtemel satışları izlemeye aldı.
Ulusal Antropoloji Enstitüsü’nden Felipe Solis, “Çaldıkları şey tarihimizin pazarlık konusu olmayan, paha biçilmez antropolojik değere sahip bir parçası” demişti.
O sırada soygunun arkasındaki isimlerin 21 yaşındaki üniversite öğrencileri Carlos Perches ve Ramon Sardina olduğunu bilmiyorlardı.
Soyguna hazırlanmak için altı aydan fazla zaman harcamışlar ve güvenlik sistemlerini incelemek için 50’den fazla kez müzeyi ziyaret etmişlerdi.
Polis, çalınan eserlerin bir kısmını ancak dört yıl sonra, 1989 yılının Haziran ayında Perches’in eşyaları arasında buldu.
Bir kısmını Acapulco’daki bir uyuşturucu baronuna satmaya çalışmıştı.
Perches tutuklandı, ancak suç ortağı Sardina ortadan kayboldu ve o zamandan beri firari.
Eserlerin çoğu müzeye geri döndü ve Haziran 1989’da dönemin Cumhurbaşkanı Carlos Salinas de Gortari’nin katıldığı bir törenle sergilendi.
Boston’ın kayıp hazineleri
18 Mart 1990’ın erken saatlerinde, Boston’da polis kılığına girmiş iki adam, Isabella Stewart Gardner Müzesi’nin zilini çaldı.
Bir ihbar üzerine geldiklerini söylediler ve durumdan şüphelenmeyen genç güvenlik görevlilerince içeri alındılar.
Müze dakikalar içinde bir suç mahalline dönüştü.
Güvenlik görevlileri bodrumda bağlanmış ve ağızları kapatılmıştı.
Hırsızlar hızla hareket ederek sadece 81 dakikada 13 eseri yağmaladılar.
Peki neler çaldılar?
Edgar Degas, Édouard Manet dışında, Rembrandt’ın bilinen tek deniz manzarası tablosu “Celile Denizi’ndeki Fırtına” gibi Avrupalı ustaların çalışmalarının da yer aldığı, yaklaşık 500 milyon değerinde sanat eseri.
Olay bugüne kadar çözüme kavuşturulamadı.
Bu soygunla ilgili soruşturma sürüyor ve müze sanat eserlerinin kurtarılmasına yardımcı olacak bilgiler verenlere 10 milyon dolar ödül vadediyor.
Müzenin internet sitesinde yer alan bilgiye göre, bu miktar özel bir kuruluşun bugüne dek sunduğu en büyük para ödülü.
Boş çerçeveler hâlâ galerinin duvarlarında asılı duruyor. Onlar adeta bir gizemin sessiz tanıkları.
Dresden’deki elmas hırsızlığı
25 Kasım 2019 günü şafak vakti Almanya’da Dresden Kalesi yakınlarında yangın çıktı.
Acil durum ışıkları yapıp söner ve elektrikler kesilirken, gölgelerin içindeki birilerinin bir amacı vardı.
Bir hırsız çetesi, birkaç dakika içinde tarihi Yeşil Kasa’ya girdi. Kasa, 18. yüzyılda Saksonya’nın yöneticisi Güçlü Augustus’un hazine deposuydu. İçinde yüzlerce paha biçilmez mücevher ve elmas vardı.
Hırsızlar, dikkatleri dağıtmak amacıyla hazırladıkları bombayla yangını çıkarmışlardı.
Daha sonra demir makasıyla pencerenin parmaklıklarını söktüler.
Hedefleri: 18. ve 19. yüzyıllara ait 21 adet kraliyet hazinesiydi.
Ganimetlerin arasında; tören kılıcı, elmaslarla süslü apoletler, taçlar ve düğmeler bulunuyordu. Bunların hepsi toplamda 4 bin 300 değerli taşla kaplıydı.
Berlin’deki bir suç ailesinden oluşan çete, operasyonu 10 dakikadan kısa bir sürede gerçekleştirdi.
Kaçışları da girişleri kadar hesaplıydı. İzlerini yok etmek için odanın üzerine köpüklü yangın söndürücü sıktılar, ardından bir Audi ile kaçıp aracı bir otoparka bıraktılar ve Berlin’e geri dönmeden önce aracı ateşe verdiler.
2023 yılında beş kişi suçlu bulunarak dört ila altı yıl arasında hapis cezasına çarptırıldı.
Elmaslarla kaplı kılıç da dahil olmak üzere mücevherlerin bir kısmı hasarsız kurtarıldı.
Ancak, 12 milyon dolar değerindeki Saksonya Beyaz Taşı adı verilen nadir bir elmas da dahil olmak üzere birkaç parça hâlâ kayıp. Yeşil Kasa, kurtarılan parçaları ve suçun işlendiği yeri görmek isteyen ziyaretçilere açık.
İran’ın iyi korunan hazineleri
Tahran sokaklarının çok altında, çelik kapıların ardında ve silahlı muhafızların gözetimi altında, Ulusal Mücevher Hazinesi yer alıyor.
Yüzyıllar boyunca Safevi, Afşar, Kaçar ve Pehlevi hanedanları tarafından oluşturulan koleksiyonda dünyanın en değerli değerli taşları ve kraliyet kıyafetleri yer alıyor.
Ancak Şah’ın rejimine karşı aylarca süren ve giderek şiddetlenen protestoların ardından Ocak ayında ülkeyi terk ettiği 1979 Devrimi sırasındaki kaotik geçiş sürecinde kısa bir süre mücevherlerin kaybolduğundan korkuldu.
Ancak daha sonra hazırlanan bir envanter, hazinenin tamamının kasada olduğu gibi kaldığını teyit etti.
Burada, kurşun geçirmez cam levhalarla korunan, devasa pembe bir elmas olan ve “Işık Denizi” anlamına gelen Darya-ye Nur yer alıyor.
Yaklaşık 182 karat ağırlığındaki bu taş, dünyanın bilinen en büyük pembe kesim elmaslarından biri ve efsanesi Hindistan’daki Babür saraylarından Fars krallarının taç giyme salonlarına kadar uzanıyor.
1926 yılında antik Sasani taçlarından esinlenerek hazırlanmış, binlerce elmas, inci ve zümrütle ışıldayan Pehlevi Tacı da var.
Ulusal Mücevher Hazinesi, İran Merkez Bankası binasında bulunuyor.
Yüzyıllar boyunca biriktirilen hazineler 1937 yılında devlet mülkiyetine geçirildi ve İran parasının değerinin korunmasına yardımcı oldu.
Birçok değerli taşın eşsiz ve yeri doldurulamaz olması nedeniyle, birçok uzman İran’ın ulusal mücevher hazinesinin değerinin tahmin edilemeyecek kadar yüksek olduğunu söylüyor.
Kasaya halkın erişimi mümkün fakat çok kısıtlı.
Ziyaretçilerin İran Merkez Bankası içindeki güvenliklerden geçmeleri ve koleksiyonu yalnızca rehberli turla gezmeleri gerekiyor. Telefon, çanta ve fotoğraf makinesi getirmek yasak.
Mona Lisa’yı çalmak
Geçtiğimiz hafta yaşanan hırsızlık Louvre Müzesi’nin ilk büyük kaybı değil.
Günümüzde dünyanın en ünlü tablosu olarak kabul ediliyor, ancak Mona Lisa’nın yeniden ilgi odağı haline gelmesi için bir asırdan fazla bir süre önce bir soygun yapılması gerekti.
Vincenzo Peruggia, 21 Ağustos 1911 Pazartesi günü, o sırada kapalı olan Louvre Müzesi’ne girmeyi ve Da Vinci şaheserini alarak çıkmayı başardı.
Soygunu pek bir hazırlık gerektirmiyordu ama sansasyon yarattı.
Hırsızlığın fark edilmesi üzerine polis soruşturma başlattı ve Louvre Müzesi bir hafta süreyle kapatıldı.
Ancak Mona Lisa iki yıldan fazla bir süre ortadan kayboldu.
O dönem tablonun asılı olduğu boş alanı görmek için kalabalıkların Louvre Müzesi’ne akın ettiği söyleniyor.
10 Aralık 1913’te Peruggia, tabloyu Floransa’da antika satıcısı olan Alfredo Geri’ye teslim ettikten sonra yakalandığında tablo bulundu.
Soygun içeriden yapılmıştı. İtalyan göçmen işçi Peruggia, şaheseri koruyan cam kapıyı takmıştı.
Louvre çalışanlarının beyaz kıyafetlerinden giyiyordu ve tablonun çerçevesine nasıl sabitlendiğini biliyordu.
