‘OHAL Komisyonu hukuku değil AKP’yi temel alıyor’

HDP Kocaeli Milletvekili ve TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Üyesi Ömer Faruk Gergerlioğlu, Avrupa Konseyi Genel Sekreterliği’ne mektup gönderdi. OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonu’nun, hak ihlallerinin telafisinde yetersiz kaldığını ve komisyonun kötü işletildiğini anlatan Gergerlioğlu, “başvuruların çoğunun değerlendirilemediğini” ve “bilerek zorluk çıkarıldığını” söyledi.Gergerlioğlu’nun Avrupa Konseyi’ne gönderdiği mektupta şu başlıklar öne çıktı;

AİHM BASKISINI ÖNLEMEK İÇİN OHAL KOMİSYONU KURULDU:

Binlerce mağdurun kısa bir sürede AİHM’e müracaatları sonucu ortaya çıkan dış baskılara dayanamayan, AKP hükümeti, OHAL/KHK mağdurları için bir hak arama yolu olarak “OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonunu” kurmak zorunda kalmıştır. Ancak, komisyonun şu ana kadar gösterdiği çalışma usulü ve kriter göstergeleri hem Venedik Komisyonu tarafından öngörülen ölçütlerin hem de AİHM içtihatlarında belirlenen standartların çok uzağındadır. OHAL komisyonu, maalesef, kararlarında hukuki kriterleri esas almak yerine AKP hükümetinin politik kriterlerini temel almaktadır. Yukarıda ifade edildiği üzere bir ulusal mekanizma etkin ve etkili olması gerekirken, OHAL Komisyonu etkin ve etkili bir mekanizma değildir. Kamudan ihraç halleri başta olmak üzere görev alanına giren bir çok hususta temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildiği iddialarını adil bir şekilde değerlendirmemiştir.

KASITLI ZORLUK ÇIKARIYORLAR:

OHAL Komisyonu temel hak ve özgürlüklerin ihlalini inceleyecek idari bir mekanizma olarak değil aksine bu iddiaların yargı önüne götürülebilmesini engelleyici bir kuruluş ve organizasyon şemasına sahiptir. Devlet, Komisyona başvuran kişiler bakımından başarı şansı olmayan bir yol ihdas etmiş ve komisyona başvuruyu “kasıtlı zorluk çıkartma kuralı” haline getirmiştir. Komisyon ihlal iddialarının giderimini sağlayamayacaktır ve kamu gücü işlemlerinin temel hak ve özgürlüğün korunmasına ilişkin formaliteden ibaret bir hukuk yoludur. Başvuru yolunda makul bir başarı şansının bulunması gerekir. Makul düzeyde de olsa başarı şansı olmayan bir kanun yoluna başvurmanın zorunlu olmaması gerekir. Başvurunun etkililiği konusunda “olağan şüpheyi aşan bir kuşku” ve “başarı şansının olmadığı konusunda neredeyse oybirliğiyle mutabık kılınabilecek” olması halinde bu yolun etkili olduğu söylenemez. OHAL Komisyonu bakımından başarı şansının olmadığı yönünde tüm başvurucuların mutabık olduğu açıktır.

125 BAŞVURUNUN 42 BİNİ İNCELENDİ:

Anılan Komisyonun yapısı ve kurulduğu günden beri verdiği kararların istatiksel dökümü yanında değerlendirme yaptığı kriterlerin yetersizliği de bu komisyona yapılan başvurularda anılan Komisyonun kapasite sorununu haklı çıkarmaktadır. 23 Ocak 2017 de kurulmasına karar verilen komisyonun kurulmasının üzerinden yaklaşık iki yıl geçmesine rağmen (iki yıl içerisinde komisyonun başvuruları karara bağlayacağı sözü verilmişti) şu ana kadar 125 Bin başvurunun 42 Bini incelenebilmiştir. Bu incelemeler sonucunda olumsuz karar alan yurttaşların başvuruları için adres gösterilen Ankara İdare Mahkemelerinden ise bir karar çıkabilmiş değildir. Görülmektedir ki insanların iç hukuk yollarını tüketmeleri gerektiği zorunluluğu daha ilk adımda defacto bir şekilde engellenmektedir.

BERAAT VE TAKİPSİZLİK ALANLARA BİLE RED KARARI:

T.C. mahkemelerinden beraat ve takipsizlik alanlara ya da hakkında hiç soruşturma olmayan yurttaşlara yukarıda anılan sebepler gerekçe gösterilerek red cevabı verilmektedir. Daha öncesinde ihraç edilme tarihine göre başvuruların değerlendirileceğini belirtilmesine rağmen açıklanan sonuçlar sıralamaya kesinlikle uyulmadığını göstermektedir. Teknik olarak değerlendirdiğimizde de komisyon çalışma prensibi olarak ciddiyetten uzak, komisyon başkanının ‘değerlendirmelerimiz bittikten sonra iade sayısı %15leri bulacaktır’ dediği kadar değerlendirme sonuçları önceden belli ve objektiflikten uzak, başka kişilerin kararlarını başka başvuruculara gönderecek kadar özensiz, evrensel hukuk normlarından uzak olacak şekilde haktan ve hukuktan uzak bir yapısı vardır.