HDP Eş Genel Başkanı Sezai Temelli, “Anayasa değişikliğiyle Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi denen, uydurma bir sisteme geçtik. Son bir yıldır da böyle yönetiliyoruz. Aslında yönetilemiyoruz” dedi.
DW Türkçe’den Gezal Acer’e konuşan Temelli, “Seçime birkaç gün kala Abdullah Öcalan’ın mektubu Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından ekranlarda değerlendirildi. Partinize yönelik operasyonlar, tutuklamalar ve sizlere yöneltilen ‘terör örgütü bağlantıları’ üzerinden bu siyasi hamleyi nasıl değerlendiriyorsunuz?” sorusunu şöyle yanıtladı:”31 Mart’a giden süreçte sürekli suçlandık. Terörist olduk, kovulduk, dinsiz olduk, akla hayale gelmeyecek her türlü hakaret, suçlama ve saldırıyla karşı karşıya kaldık. 23 Haziran’a giderken, Cumhur İttifakı bir taktik değişikliğine gitti. Kürtlere şirin gözükelim taktiğine geçtiler. Kürt kardeşlerim, Kürtler ciğer parem, Kürtçe bir iki kelime, Kürdistan sözcüğünün rahatça kullanımı ve buna yönelik hamleler geldi. Bunu yaparken de yine HDP’nin içinde sanki bir kırılma varmış, bir iktidar savaşı varmış gibi bir senaryo da devreye sokulmaya çalışıldı. Abdullah Öcalan’ın mektubu üzerinden de bu senaryo güçlendirmeye çalışıldı. Ancak hem daha önceki mesajları ve mektubu bütünlüklü okuduğunuzda aslında iktidarın kurgulamaya çalıştığı siyasete karşı çıkan, toplumu demokratik siyasete davet eden ve demokratik çözüm konusunda inisiyatif almaya davet eden bir yerde duruyordu. Belli sözcükleri, kendi cümle bütünlüğünden koparıp ele aldığınızda farklı farklı yorumlamanız mümkün. Ancak biz Öcalan’ı 2013’ten beri çok iyi anlayıp, takip ediyoruz. Yine aynı şekilde yorumladık. Sağlıklı şekilde yorumladığımızın sonuçlarını da zaten hep birlikte yaşadık.”
Temelli’nin açıklamaları şöyle:
– Burada bir ikilem yok. Mesafe meselesi iktidarın HDP’ye yönelik bir kara propaganda malzemesi. Tıpkı ‘Türkiye partisi misiniz, değil misiniz’ sorusu gibi. Biz yanıtlarımızı çok net verdik. Biz Türkiye partisiyiz. Bizden hem niteliksel olarak hem de siyaset olarak daha Türkiye partisi olma özelliği gösteren başka bir parti yok. Türkiye’nin en temel meselesi herkesin üzerinde mutabık kaldığı, Kürt meselesidir. Kürt meselesi aşılmadan, demokrasi sorunu da aşılmıyor. Kürt meselesini aşabilmeniz için PKK ve Sayın Öcalan meselesini de doğru tanımlamanız lazımdır. Kürt meselesinin muhatabı Öcalan’dır. Dört yıl boyunca Öcalan mutlak tecrit altındaydı. Hiçbir mesajı topluma ulaşmıyordu. Dört yıl boyunca Türkiye’nin geldiği hale bakın. Dolayısıyla bu tezimiz, doğrudur. Kaldı ki, 2013-15 arasında bizzat devlet, AKP iktidarı bunu yapmıştır. Bu anlamıyla 2013- 2015’e baktığımızda, yeni söylemiş olduğumuz bir şey değil. Biz demokratik siyasetin içinde Türkiye’de siyaset yapan bir partiyiz. Mesafe, devletle PKK arasındaki bir mesafe. İster masa mesafesine indirirler, görüşme sürdürürler, isterlerse top mesafesine çıkarırlar, savaşırlar. Zaten savaş devam ediyor. Bakın, sürekli sınır ötesi harekat, sürekli hava bombardımanı. Demek ki bu mesafeyi tercih ediyorlar.Kürt seçmen ya da HDP seçmeninin İstanbul seçim sonucu üzerindeki etkisini nasıl tanımlıyorsunuz? İstanbul’da İmamoğlu’nun ‘HDP’li kardeşlerim’ ifadelerinin siyasi iklim üzerinde de etkili olabileceğini düşünüyor musunuz?
– Olmalı… Doğru bir yaklaşımdır. HDP, seçim sonuçlarını doğrudan belirleyen partidir. Türkiye’de 31 Mart’taki belirleyici gücü çok nettir. 23 Haziran’da da 31 Mart’tan çok daha güçlü bir inisiyatif alarak seçim sonuçlarını belirlemiştir. Başka hiçbir faktör bu denli etkili değildir. Bu hem istatistiki açıdan hem de sokaktaki gözlemlere göre böyledir. Tartışmaya açık bir konu değildir. Sayın İmamoğlu’nun yaklaşımı, diğer muhalefet partilerinin yaklaşımı olsun, aslında memnuniyet vericidir. Yalnız bu konuda samimi olmak, çözüme yönelik de buluşmaları sağlamak önemlidir. O yüzden demokratik Anayasa çağrısı yapıyoruz. Toplumsal barış çağrısı yapıyoruz. Bunlara duyarlı olma zamanıdır. Sayın İmamoğlu, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanıdır ve ben inanıyorum ki bütün İstanbulluları, Kürdü, Türkü, bütün inançları Alevisi Sünnisi, kim varsa İstanbul’da hepsini kucaklayacaktır, eşit yurttaşlık anlayışıyla bir yerel yönetim sergileyecektir. Kendisine başarılar diliyorum.Tıkanan ve sürekli başa saran bir barış ve çözüm süreci var… Siz seçim gecesi de bir kez daha ‘üçüncü yol demokrasinin’ altını çizdiniz. Üçüncü yol demokrasinin farkı nedir?
– Üçüncü yol demokrasinin en temel tezlerinden biri demokratik anayasadır. Bir darbe anayasasının yamalı bohça haline geldiği bir anayasamız var. Anayasa değişikliğiyle Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi denen, uydurma bir sisteme geçtik. Son bir yıldır da böyle yönetiliyoruz. Aslında yönetilemiyoruz. Türkiye halkları, toplumu, emekçileri, sivil toplum örgütleri, sendikaları yani siyaset adına söz söyleyecek her yapı, anayasasını yapmalı. Bunun için de ilk adımı meclis atmalıdır. Türkiye’nin toplumsal barışı son dört yılda adeta dinamitlendi. Toplumsal barış adına hiçbir şey ayakta kalmadı. Dolayısıyla toplumsal barış adına adımlar atılmalı. Ama bunlar tabii ki müzakereci bir anlayışı, diyaloğu gerekli kılar. HDP bu kendi durduğı yerden bu meselede sorumluluk almaya devam ediyor. Ama hemen şunu da belirteyim ki, Türkiye’de faşizm koşulları vardır. Faşizmle mücadelede de asla tereddüte düşülmemelidir.Evet, meclise çağrı yaptınız, meclisteki partilerden bu konuda bir tepki alabildiniz mi?
– Henüz almadık. Ama inancımı koruyorum.
‘CUMHURBAŞKANLIĞI HÜKÜMET SİSTEMİ ÜLKENİN TARİHİNE, KÜLTÜRÜNE UYUMLU BİR SİSTEM DEĞİL’
Başkanlık sisteminin resmen uygulanmaya başlanmasının üzerinden bir yıl geçti ve sistem muhalefet tarafından tekrar tartışılmaya açıldı. Sizin bu süreçte rolünüz, hedefiniz ne olacak?
– Cumhurbaşkanının son demecine baktığımızda, Cumhurbaşkanı sadece bir belediye başkanlığı kaybedildi, dört yıl boyunca iktidardayız. Gerekli reformları yine biz yaparız yaklaşımında. Genel bir diyalog zeminin gelişmesi, parlamentonun inisiyatif alması konusunda bir yaklaşımını şu an için gözlemlemek mümkün değil. Çünkü esas mesele burada bir başkanlık rejimi tartışması çerçevesi değil, esas mesele Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi bu ülkenin tarihine, kültürüne, politik yapsına, sosyolojisine uyumlu bir sistem değil. Burada bir siyasal sistem sorunu var. Bu yokmuş gibi yaparak ne demokratik Cumhuriyeti gerçek anlamda inşa edebilirsiniz ne de demokratik bir anayasa yapabilirsiniz. Bir yıl önceye göre daha iyi mi daha kötü bir yerde miyiz? Türkiye’de işsizlik, iş cinayetleri bu denli artıyorsa, işçi cinayetleri içinde daha fazla mülteciler yaşamını kaybediyorsa ve Suriye meselesinde çözüm üretemeyen bir iktidar karşınızdaysa, bu meselelerin nasıl birbiriyle ilintili olduğu kendiliğinden açığa çıkıyor. Bu topyekün yönetememe halidir.
