“Kendimi yenilmez sanıyordum… ve birdenbire bir spor salonunun ortasında yere yığıldım ve kimse sorunun ne olduğunu bilmiyordu.”
Kaitlin Lawrence’ın hayatı, 22 yaşında elit seviyede netbol oynarken geçirdiği ciddi bir kalp sorunuyla bir anda değişti.
Görünüşte sağlıklı ve formda bir kadındı ve kalp sorunları yaşayabileceğini hiç düşünmemişti.
Bu yaygın bir sorun. Kardiyovasküler, yani kalp ve damar hastalıkları, hem erkekler hem de kadınlarda dünyadaki başlıca ölüm nedeni. Ancak uzmanlar kadınların riskin genellikle farkında olmadıklarını söylüyor.
Kaitlin, Ekim 2023’te fenalaştığı günü ömrü boyunca hatırlayacağını söylüyor.
Netbol maçına hazırlanırken yaptığı ısınma hareketlerini hatırlamıyor, sadece biraz mide bulantısı hissettiğini söylüyor.
“Sonrasında hatırladığım tek şey karşımda bir sağlık görevlisinin olduğuydu,” diyor 24 yaşındaki genç kadın.
Bayıldıktan sonra altı dakika boyunca bilinci kapalı kaldı.
“Bendeki sorunun ne olduğunu gerçekten bilmiyorlardı” diyor.
Hastanedeki testler kalp atışlarının düzensiz olduğunu ortaya çıkardı ve kalbini izlemek için küçük bir kaydedici cihaz takıldı.
Ardından yavaş yavaş tekrar spor yapmaya başladı.
Ancak geçen yıl Ağustos ayında, sıcak bir hafta sonunda oynanan bir netbol maçından sonra, doktorundan endişe verecek kadar yüksek bir nabız tespit ettiğini bildiren bir telefon aldı.
Kayıt cihazı ciddi bir aritmi, yani anormal bir kalp ritmi tespit etmişti.
Kaitlin’in kalp atış hızı 11 saniye boyunca dakikada 294’e ulaşmıştı. Bu, o yaştaki birinin egzersiz sırasında görmesi gereken 100-170 aralığının oldukça üzerindeydi.
Doktorlar bunun ölümüne yol açabileceğini söylediler.
Kendisine aritmojenik kardiyomiyopati adı verilen nadir bir kalp rahatsızlığı teşhisi konuldu. Bu da kas dokusu hücrelerinin olması gerektiği gibi gelişmemesi anlamına geliyor.
Kaitlin’in ailesinde genetik bir hikaye olduğundan haberi yoktu.
Doktorlar ayrıca bir daha asla elit seviyede netbol oynayamayacağını söylediler.
“Duyabileceğim en kötü şeydi” diyor.
‘Sadece ileri yaştakilerde görülmüyor’
Dünya Kalp Federasyonu’na (WHF) göre, kadınlarda kardiyovasküler hastalıklar yeterince teşhis ve tedavi edilmiyor.
Federasyon, bunun hem hastalar hem de doktorlardaki yanlış fikirler ve farkındalık eksikliğinin bir sonucu olduğu belirtiliyor.
Federasyonun operasyon direktörü Borjana Pervan, “Her gün, kalp damar hastalığı geçirdiklerinin farkında olmayan kadınlarla karşılaşıyoruz” diyor.
Genellikle altta yatan bir hastalığın ilk belirtisi olabilen kalp krizini kadınlarda fark etmek erkeklere göre daha zor olabiliyor.
Kalp krizinin en yaygın belirtisi olan göğüs ağrısı, kadınlarda her zaman fark edilmeyebiliyor.
Bunun yerine, ağrı daha yaygın olabiliyor ve omuzlara, boyuna, çeneye, kollara, karın bölgesine ve sırta yayılabiliyor.
Kadınlar ayrıca açıklanamayan kaygı, mide bulantısı, baş dönmesi, nefes darlığı, çarpıntı ve soğuk terleme gibi belirtiler de yaşayabiliyor.
Belirtilerden önce açıklanamayan bir yorgunluk da görülebiliyor.
Sağlık çalışanları da belirtileri gözden kaçırabiliyor.
Pervan, sayısız örnekle karşılaştığını söylüyor. Bunlar arasında yakın zamanda doğum yapmış ve semptomlarının yanlışlıkla doğum sonrası depresyonu olduğu söylenen 27 yaşındaki bir hasta da var.
“Kadınlar belirti gösterdiklerinde hastaneye gitme olasılıkları daha düşük” diyor.
“Kadınların, erkeklere kıyasla acil ve yeterli tedavi alma olasılıkları daha düşük ve hastaneye yatırıldıktan sonra bile hayatta kalma olasılıkları daha az.”
Dünya Kalp Federasyonu’na göre, kadınlarda ölümlerin %30’u kardiyovasküler hastalıklardan kaynaklanıyor.
İngiliz Kalp Vakfı’na göre, 2021 verileri, o yıl dünya genelinde dokuz milyondan fazla kadının bu hastalıktan öldüğünü ortaya koyuyor. Bu sayı İsviçre nüfusundan daha fazla.
Pervan “Bu sadece ileri yaştakilerin hastalığı değil. Bu çok tehlikeli bir varsayım” diyor.
Nasıl önleyebilirsiniz?
Pervan’ın söylediğine göre, Kaitlin’inki gibi genetik kalp rahatsızlıkları, kardiyovasküler hastalıklardan kaynaklanan erken ölümlerin yaklaşık % 20’sini oluşturuyor.
Kalp rahatsızlıkları konusunda farkındalık eksikliğinin riski artırabileceğini belirten uzman, bu nedenle insanların aile geçmişlerinde kalp rahatsızlığı olup olmadığını anlamalarının önemli olduğunu söylüyor.
Erken ölümlerin geri kalan %80’i ise beslenmeyi iyileştirerek, fiziksel aktiviteyi artırarak, alkol tüketimini sınırlayarak ve sigara içmeyerek önlenebiliyor.
Pervan “Ancak bunun büyük bir kısmı toplumsal ve sistemik bir mesele. Yani sadece bireyin ne yediği ve ne satın aldığıyla ilgili bir tercih değil” diyor.
Kadınlar üzerinde klinik araştırmaların yapılmaması, düşük eğitim seviyesi ve sağlık hizmetlerine sınırlı erişim, riskleri daha da artırıyor.
Dünya Sağlık Örgütü’ne (WHO) göre, dünyadaki kardiyovasküler hastalık ölümlerinin yaklaşık %80’i düşük ve orta gelirli ülkelerde meydana geliyor ve bunun nedenlerinden biri de erken teşhis programlarının yetersizliği.
Çoğu bölgede genel olarak kalp-damar hastalıklarından ölenlerin sayısı kadınlardan daha fazla erkek olsa da, Ortadoğu, Kuzey Afrika ve Sahra Altı Afrika’nın bazı bölgelerinde (örneğin Katar, Mali ve Kongo gibi ülkelerde) durum tam tersi ve kadınlarda ölüm oranları daha yüksek.
‘Sizi hayatta tutan kas’
Kaitlin’e kalbini izleyen dahili bir kardiyoverter defibrilatör takıldı.
Hayati tehlike arz eden başka bir ritim tespit ederse, bu cihaz kalbini normale döndürecek bir şok etkisi yaratacak.
Hayatının en kötü gününü atlattıktan sonra, diğer netbol oyuncularının aynı deneyimi yaşamamasını sağlamaya kararlı.
Netbol Oyuncuları Derneği ve kalp sağlığı yardım kuruluşu Cardiac Risk in the Young ile birlikte yürüttükleri kampanya sonrasında, İngiltere Netbol Süper Ligi, sporcuları için kalp taraması uygulamaya karar verdi.
Deneyimlerinin kendisine gençlerin kalp sağlıklarının farkında olmaları gerektiğini öğrettiğini söyleyen sporcu “Çünkü bu konu yeterince konuşulmuyor” diyor.
Birisi kalp çarpıntısı yaşarsa, kalbi göğsünden fırlayacakmış gibi hissederse veya açıklayamadığı bir bayılma geçirirse, ilk incelenmesi gereken şey kalbi” ifadelerini kullanıyor.
“Bu kas sizi hayatta tutan kas, bu yüzden mutlaka kontrol ettirmeniz gerekiyor” diye de ekliyor.
Haberin kaynağına buradan ulaşabilirsiniz
