Diyarbakır merkez tarihi Sur ilçesi, Dünya Kültür Mirası listesinde yer alarak UNESCO korumasına alındıktan iki ay sonra başlayan sokağa çıkma yasakları ve hendek savaşları sonrası yıkımla birlikte büyük hasar görmüştü.
Türkiye, bilim insanlarından oluşan UNESCO Reaktif İzleme Misyonu’nun gelip hasarı yerinde tespit etmesine izin vermiyordu. Beklenen o izin çıktı. Türkiye’nin izin vermesi ile nisan ayında UNESCO Reaktif İzleme Misyonu’nun Diyarbakır’a gelip yerinde tespit yapacak.
UNESCO’dan habersiz ve onay alınmadan iki kez Sur’un koruma amaçlı imar planı değiştirilirken UNESCO’nun söz konusu değişiklikleri kabul etmediği belirtiliyor.
UNESCO koruma bandında bulunan ve Dicle nehrinde yapılan Dicle Vadisi Projesi’nin de Diyarbakır Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu Bölge Müdürlüğü’nden onay alınmadan yapıldığı ve kurulun aldığı karar ile uygulama projeleri sunulana kadar çalışmaları durdurduğu ortaya çıktı.
UNESCO’nun internet sitesinde yayınlanan raporda, Sur’daki yapılaşma eleştirilmişti. Türkiye’nin bölgedeki rehabilitasyonla ilgili bilgi vermediğine vurgu yapılan raporda, Sur’daki çalışmaların durdurulması çağrısı yapılmış ve gerekçeler şöyle sıralanmıştı:
“Mülkte tamamlanan işler ve tampon bölge ile ilgili bilgi ve görselleştirme yapılmış olmasına rağmen, Reaktif İzleme Görevi gerçekleşmeden yeniden yapılaşma çalışmalarının başlaması üzücüdür. Misyonun yerine getirilmesi, taraf devlet tarafından kentsel rehabilitasyon projelerinin hiçbir detayının sunulmadığı ve Dünya Miras Merkezi ile ICOMOS’un çok sayıda üçüncü taraf bilgisi alması dikkate alındığında acil bir mesele haline geldi. Kabul edildiği üzere, Danışma Organları teknik bir inceleme yapacak. Bu inceleme süreci tamamlanıncaya kadar bu projede herhangi bir çalışma yapılmaması önerilir.
Taraf devletten, Reaktif İzleme görevi yapılana kadar, mülkte devam eden veya mülkte planlama aşamasında olan yeniden yapılanma ve rehabilitasyon projelerini durdurması ve mülkün Üstün Evrensel Değeri (OUV) üzerinde etkisi olabilecek tampon bölgede durması istenmelidir. Reaktif İzleme misyonunun önerileri Komite tarafından bilinene ve kabul edilene kadar mülkün Üstün Evrensel Değerini (OUV) etkileyebilecek tüm projelerin durdurulmasını isteyin. Yeniden yapılanma çalışmasının, misyon gerçekleşmeden ve Kültürel Miras etki değerlendirme raporu hazırlanmadan tüm projeler için Danışma Organları tarafından gözden geçirilmek üzere sunulmasından dolayı pişmanlık duyduğunu not eder.”
