Eski AİHM yargıcı Rıza Türmen ve ceza hukukçusu Ercan Kanar, kararı ve Türkiye’nin tepkisini yorumladı. Her iki hukukçu da, kararın uygulanmaması durumunda Türkiye’nin suç işleyeceğine işaret etti.
AİHM’in Demirtaş’a ilişkin verdiği kararı “Bizi bağlamaz” diyen AKP Genel Başkanı Erdoğan’ın sözlerini değerlendiren eski AİHM yargıçlarından Rıza Türmen, üye devletler için kararın bağlayıcı olduğunu hatırlatarak, “Türkiye hukuk devleti ise kararı uygulaması gerekir” dedi.
MA’da yer alan habere göre Türmen şunları söyledi:
“Burada önemli olan 18’inci maddeden ihlal yönünde karar verilmesi. AİHM aynı zamanda kendi savunduğu demokrasi, hukukun üstünlüğü ilkesini savunuyor. Bu anlamda bir de işin siyasi yanını ele alıyor…
Bu Haberlerdeİlginizi Çekebilir
AİHM kimi davalarda sadece ihlal yönünde bir karar verir ve mesele ile ilişkisini keser. Ama bazı önemli davalarda yani bu davada olduğu gibi ihlal kararıyla birlikte ne yapılması gerektiğini de söyler. AİHM, ‘Demirtaş derhal serbest bırakılmalıdır. Bu ihlale en kısa zamanda son verilmesi gerekir’ diyor.
AİHM’in kararında Demirtaş’ın kişisel durumundan öte Türkiye’deki demokrasi, yargının bağımsızlığı ve siyasal atmosferi değerlendirmesinin çok önemli olduğunu vurgulayan Türmen, “Burada Avrupa İnsan Hakları Komiserliği raporları, Venedik Komisyonu raporları gibi noktaların etkili olduğu görülüyor. Türkiye’deki siyasi ortamı yansıtan, Türkiye’deki basın özgürlüğünü, yargı bağımsızlığını yansıtan bu raporlar AİHM’in kararlarında da etkili olmuşa benziyor” dedi.
Erdoğan’ın “Bizi bağlamaz” ifadesine de değinen Türmen, “Bir anlık öfke ile söylemiş diye düşünüyorum. Karar bizi bağlamaz diye bir şey yok. Sözleşme açık ‘Karar bağlar’ diyor üye devletleri. ‘Karşı hamle’den ne kast ediyor anlamadım” dedi.
Türkiye’nin 3 ay içerisinde hükmedilen tazminatı ödemek zorunda olduğunu da hatırlatan Türmen, ödenmediği takdirde faiz uygulanacağını söyledi.
Kararın uygulanmamasının yeni bir ihlal olacağını sözlerine ekleyen Türmen, bu durumda Türkiye’ye yönelik baskıların artacağını belirtti.
AİHM’in Demirtaş kararını değerlendiren ceza hukukçusu Av. Ercan Kanar ise, hem Demirtaş hem de diğer milletvekillerinin siyasi rehineliğine son verilmesinin “hukukun gereği” olduğunu vurguladı. Kanar, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ise açıklamalarıyla suç işlediğini söyledi.
Kanar, geçmişte sadece Azerbaycan’a yönelik bazı kararlarda 18. Madde ihlali kararlarını verdiğini hatırlattı.
Kanar şunları söyledi:
“AİHM kararında çok iyi bir açımlama yapmış. Özellikle ‘Cumhurbaşkanlığı seçiminde ve referandum döneminde tutukluluk halinin uzatılması kararının siyasi olduğunu göstermektedir’ diyor. Devamla ‘bir muhalif siyasi partinin başkanı olması nedeniyle Selahattin Demirtaş’ın tutuklanmasının ve tutukluluğunun devamının sadece kendi hak ve özgürlükleri açısından değil, demokrasi içinde bir tehlikedir’ diye karar veriyor. ‘Demokrasinin temel kalbi olan siyasal ifade özgürlüğünün ve çoğulculuğun boğulmasıdır’ diyor bu tutukluluk. Gayet net izah etmiş, ‘tutuklama siyasidir’ demiş.”
Erdoğan verilen karar için ‘bizi bağlamaz’ dese de, Sözleşmenin 46. Maddesi’nin gayet açık olduğunun altını çizen Kanar, “Sözleşme maddeleri taraf ülkeleri tamamen bağlar ve ayrıca sözleşmeden kaynaklı yargı kararları da bağlayıcıdır. Hem 46. Madde açık hem de Anayasa’nın 90. Maddesi açık. Anayasa’nın 90. Maddesi’ne göre, taraf olunan uluslararası sözleşmeler ve o sözleşmelere bağlı olarak verilen yargı kararlarının Anayasa’ya aykırılığı bile öne sürülemez. Yasanın da üstündedir ve iç hukukun ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir” dedi.
Bu nedenle sözlerini oldukça vahim bulduğunu belirttiği Cumhurbaşkanı Erdoğan için “suç işliyor” diyen Kanar, devamında şunları söyledi: “Anayasa’nın 138. Maddesi’ne göre mahkemelere ve hakimlere hiçbir makam, hiçbir organ, hiçbir kişi emir ve talimat veremez ve hatta telkin ve tavsiye de dahi bulunamaz. Şimdi bu sözleri söyleyen Cumhurbaşkanı ise, bu emir ve talimat anlamına gelir. Sonrasında AİHM’i adeta terörist olmakla da suçladı. Bu konuşmaların hepsi hukukun, insan hakları hukukunun, Anayasa’nın ve AİHS’in ihlalidir. Hukuk dışı bir şekilde hukuka saldırıyor bu tür açıklamalarla.”
