Sakarya Üniversitesi’nin Elazığ Depremi Hasar Ön Değerlendirme Raporu’na göre afet göz göre göre gelmiş. İşte yıkımın sebepleri: “Taşıyıcılarda fazla miktarda boşluk, dere çakılı, beton yerleştirme ve bakımında özensizlik, ileri seviyede korezyon.”
Elazığ Sivrice merkezli deprem sonrası Sakarya Üniversitesi (SAÜ) İnşaat Mühendisliği bölümü öğretim üyeleri, afet bölgesindeki hasar ön değerlendirme çalışmalarını tamamladı.
BETON BAKIMLARI ÖZENSİZ YAPILMIŞ
Uzman heyetin hazırladığı rapor, afetin maddi sebeplerini gözler önüne seriyor. Rapora dair açıklamada şu noktalara dikkat çekildi:
“Bodrum katlarda özellikle sıvasız taşıyıcı elemanlardaki fazla miktardaki boşluklar, beton yerleştirme ve bakımlarının özensiz yapıldığını açıkça göstermektedir.
YERLEŞTİRMEDE PROBLEMLER GÖRÜLDÜ
Betonarme elemanlarda kullanılan, betonun hazırlanmasında uygun olmayan iri agregalı dere çakıllarının kullanıldığı, betonun yerleştirilmesinde de problemler görüldüğü, buna bağlı aderansın sağlanamadığı ve korozyonun ileri seviyelere ulaştığı belirlenmiştir.”
İNCELEME 29 İLA 31 OCAK ARASINI KAPSIYOR
Prof. Dr. Erkan Çelebi, Dr. Öğretim Üyesi Zeki Özcan, Dr. Öğretim Üyesi Necati Mert, Dr. Öğretim Üyesi Zeynep Yaman, Prof. Dr. Kemalettin Yılmaz ve Doç. Dr. Ertan Bol’un imzasını taşıyan rapor, 29 ila 31 Ocak arası Elazığ Mustafapaşa, Sürsürü ve Abdullahpaşa mahalleleri ile depremin merkez üssü Sivrice’deki betonarme ve yığma yapılara yönelik inceleme sonucu kaleme alındı.
EĞİLME ÇATLAKLARI YAYGIN GÖZLENDİ
İncelenen binalarda sıklıkla yapısal hasarlar gözlemleyen ekip, şu tespitleri yaptı:
– Betonarme kirişlerde eğilme çatlakları yaygın gözlenmektedir.
– Bodrum katlarda özellikle sıvasız taşıyıcı elemanlardaki fazla miktardaki boşluklar, beton yerleştirme ve bakımlarının özensiz yapıldığını açıkça göstermektedir.
DIŞMERKEZ BAĞLAMA HASARI ARTIRDI
– Yatay delikli tuğla ile inşa edilen bölme duvarların ise 45 derece açı ile betonarme yapılarda uygulanan kapalı çıkmalar ve kirişlerin kolonlara dışmerkez bağlanması sonucu yapısal hasarların arttığı, yapısal olmayan duvar hasarlarının da ileri seviyelere ulaştığı ve kısmi yıkılmaların olduğu yaygın olarak görülmektedir.
TAŞ DUVAR OLUMLU YÖNDE KATKI SAĞLADI
– Betonarme yapılarda tuğla bölme duvarlarında görülen yaygın kesme çatlaklarının nedeni olarak betonarme elemanların boyutlarına ve malzeme kalitesine bağlı olarak aşırı yer değiştirme yapmış olması olarak değerlendirilmiştir.
– Betonarme binaların çoğunun, taş duvarlı ve betonarme çevre perdeli bodrumlu inşa edilmesi yapının deprem davranışına olumlu yönde katkı sağlamıştır.
İŞÇİLİKTE ZAYIFLIK TESPİT EDİLDİ
– Betonarme elemanlarda kullanılan, betonun hazırlanmasında uygun olmayan iri agregalı dere çakıllarının kullanıldığı, betonun yerleştirilmesinde de problemler görüldüğü, buna bağlı olarak aderansın sağlanamadığı ve korozyonun ileri seviyelere ulaştığı belirlenmiştir.
– Donatı işçiliğinde de zayıflıklar göze çarpmaktadır.
ELEKTRİK, SU, KALORİFER TESİSATÇILARI KOLON VE KİRİŞLERİ TAHRİP ETMİŞ
– Etriye aralıklarının 25-30 cm olarak düzenlendiği, etriye kancalarının 90 derece yapıldığı ve boyuna donatıları tam sarmayan etriyelerin kullanıldığı görülmüştür.
– Betonarme kolon ve kirişlerin elektrik, su ve kalorifer tesisatçıları tarafından tesisat yerleştirmek amacı ile tahrip edildiği yaygın olarak gözlenmişti.
TASARIM DEPREMİ İLE KARŞILAŞMAMASI TALİHİ OLMUŞ
– Dolu harman tuğlası ile yığma tarzda inşa edilen 3-4 katlı yapıların betonarme yapılara göre daha az hasar görerek depremi başarı ile atlattığı gözlenmiştir.
– 50-60 yıllık yığma yapılardaki yapım tekniği ve işçilik kalitesi dikkat çekicidir.
– Bu bölgenin en büyük talihi ‘deprem yönetmeliğinin’ ön gördüğü ‘tasarım depremiyle’ karşılaşmamış olmasıdır.
– Ancak, tasarım depreminin öngördüğü yer ivmesinin yarısı kadar bir sarsıntıyla bu derece bir hasarın ve yıkımın bu bölgede oluşmaması beklenirdi.
