DW Türkçe’nin Uluslararası Araştırmacı Gazeteciler Konsorsiyumu (ICIJ) iş birliği ile yürüttüğü Gölge Diplomatlar (#ShadowDiplomats) araştırması, Türkiye kamuoyunca çok tartışılmayan fahri konsolosluk statüsünün getirdiği ayrıcalıkları ve bu ayrıcalıklardan kimlerin faydalandığını gözler önüne serdi.
Öyle ki Türkiye’nin 1976’da taraf olduğu ‘Konsolosluk İlişkileri Hakkında Viyana Sözleşmesi’ne göre fahri konsoloslar askerlikle ilgili yükümlülüklerden muaf tutuluyor. Bu durum ise dikkatleri son dönemde sayıları artan genç fahri konsolosların üzerine çekiyor.
Araştırma, Türkiye’de uzun yıllardır kabul edilen bu temsiliyette yaş ortalamasının düştüğünü gösteriyor. AKP ile bağları olan bazı fahri konsolosların ise göreve başladıkları dönemde en genç fahri konsolos olduklarını ya da kendilerini ‘en genç fahri konsolos’ olarak tanıttıkları dikkat çekiyor. Bu isimler arasında AKP Eskişehir Milletvekili Harun Karacan’ın oğlu Alihan Karacan, AKP’li İskenderun Belediye Başkanı Mehmet Fatih Tosyalı’nın oğlu Şerif Tosyalı ve AKP Genel Merkez Dış İlişkiler Başkan Yardımcısı Emre Ete bulunuyor.
Her üç isim de Viyana Sözleşmesi’nden doğan ‘askerlikten muaf olma’ hakkını kullanıp kullanmadıklarına dair soruyu cevapsız bırakıyor. Bu isimlerin fahri konsolosluğunu onaylayan Dışişleri Bakanlığı da konuyla ilgili yorum yapmadı.
Dışişleri Bakanlığı’na göre Türkiye’nin dünyanın farklı ülkelerinde bulunan fahri konsolos sayısı 108’e ulaşırken, Türkiye’de yabancı ülkelerin fahri konsolosluğunu yapan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının sayısı 300’ü geçiyor.
Emekli diplomat Ünal Çeviköz ise 67’inci maddede askerlikten muafiyet sağlandığının görüldüğünü belirterek “Bence yanlış. Fahri konsolos T.C. vatandaşı ise askerlik de bir vatandaşlık görevidir ve Viyana Sözleşmesi’ne sığınılarak böyle bir muafiyete sahip olmamalıdır” yorumunu yapıyor.
Öte yandan Türkiye’de yabancı ülkeleri temsil eden ve T.C. vatandaşı olan fahri konsoloslar incelendiğinde bir aile içerisinde birden fazla fahri konsolos olan örnekler Karacan ve Tosyalı ve Ete’lerle sınırlı değil.
