Diyanet, arsa ve taşınmaz tahsisleri, merkezi yönetimden yapılan bütçe aktarımlarıyla dev bir mali kaynağın merkezi. Aynı zamanda kendisine bağlı yapıların da yıllar içinde artan gelirleriyle Türkiye’de ekonomik gücü tartışılan bir yapı haline geldi.
Diyanet İşleri Başkanlığı’na tahsis edilen taşınmazlar arasında Bomonti Bira Fabrikası’nın dört binası ile İstanbul Üniversitesi’ne ait Botanik Bahçesi ve Heybeliada’daki 200 dönüm Çam Limanı yer alıyor.
Şişli’de bulunan tescilli Bomonti Bira Fabrikası’na ait dört taşınmaz Hazine tarafından bedelsiz olarak verildi. Dört binanın yıkılarak yerine mescit, otopark ve sergi salonları yapılması planlanıyor. Bu tahsisin yanında son yıllarda Meclis’ten geçirilen yasalar, Hazine ve yerel yönetimler eliyle Diyanet’e devredilen arsa ve taşınmazların varlığı dikkat çekiyor.
Artı Gerçek’ten Rıfat Doğan’ın haberine göre, Diyanet’e tahsis edilen bazı taşınmaz ve arsaları şöyle sıralamak mümkün:
Heybeliada Çam Limanı ve 94 Yıllık Senatoryum: İstanbul’un Adalar İlçesi’ne bağlı Heybeliada’da 1. derece SİT alanı olan Çam Limanı ve 94 yıllık Sanatoryumu oluşturan 200 bin metrekarelik alan Milli Emlak Müdürlüğü’nden Diyanet’e devredildi. Eğitim merkezi olarak planlanan alanda gençlik gençlik faaliyetleri kapsamında organizasyonlar yapılacak.
İstanbul Üniversitesi’ne ait Botanik Bahçesi: 1995 yılında sit alanı ilan edilen ve içindeki bitkilerin yerinde korunması gerekli tabiat varlıkları olarak tescillenen İstanbul Üniversitesi Alfred Heilbronn Botanik Bahçesi, Türkiye’nin en eski botanik bahçelerinden biri. Botanik bahçesinin müftülük hizmetlerinde kullanılmak üzere 2015 yılında Diyanet İşleri Başkanlığı’na tahsis edildiği ortaya çıktı.
Kartal şehir parkı: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Meclisi’ne bağlı İmar ve Bayındırlık Komisyonunun önerisiyle Kartal’da 52 bin metrekarelik arazinin Diyanet İşleri Başkanlığı’na tahsisi İBB Meclisi’nden geçti. Yeni imar planında araziye “Dini Yüksek İhtisas Merkezi” yapılacağı belirtildi.
Bolu’da 186 dönüm arazi: Bolu Belediyesi, Diyanet İşleri Başkanlığı’na Kürkçüler Mahallesi Bolu Güzel sanatlar Lisesi’nin arkasında bulunan 186 dönüm araziyi devretti. Söz konusu arazinin Diyanet tarafından “merkez üs” olarak kullanılacağı, Türkiye ve yabancı ülkelerden gelecek olan hoca, öğrenci ve din adamlarının yetiştirileceği belirtildi.
İzmir Menderes’te 49 dönüm arazi: Maliye, Menderes’te bulunan araziyi Diyanet İşleri Başkanlığı’na tahsis etti. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tahsisten sonra yaptığı imar planında 48 bin 964 bin metrekarelik arazi üzerine “Dini Yüksek İhtisas Merkezi” yapılmasına izin verdi. Menderes’in merkezindeki arazide dev bir dini kampüs yapılacak. İçinde, lojman, eğitim tesisi, idari tesis, yurt, kurs, kütüphane, konferans salonu, lojman, aşevi binaları ve cami inşa edildi, binanın açılışı 2014 yılında yapıldı.
Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’na ait 40 dekar arazi: Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’nın (ÖİB) daha önce iki kez ihaleye çıkardığı İzmir`in Gümüldür Beldesi`nde Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’na ait, Tarım Kampı’na ilk önce alıcı bulunamadı. Son kez 3 milyon YTL bedelle ihaleye çıkartılan kamp 3 milyon 10 bin YTL’ye Yol-İş Sendikası`na verildi. Daha sonra, ilanın yerel gazetelerde yayınlanmadığı gerekçesiyle ihale iptal edildi. ÖİB, kampın yeniden ihale edileceğini duyurdu. Ancak ihale tarihi gelmeden önce kamp özelleştirme kapsamı dışına çıkartıldı, satışı durdurularak bedelsiz ve süresiz olarak Diyanet İşleri Bakanlığı’na tahsis edildi.
Diyanet’in son yıllarda artan bütçesi de oldukça dikkat çekici. 2006 yılında 1 milyar 308 milyon bütçesi bulunan Diyanet’in bu yıl ki bütçesi 10,4 milyar. Diyanet, 2019 bütçesi ile Dışişleri, Enerji ve Tabii Kaynaklar, Sanayi ve Teknoloji bakanlıklarını geride bıraktı.
13 yılda bütçesini 10’a katlayan Diyanet’in yıllara göre bütçe artışı şu şekilde:
-2006: 1 milyar 308 milyon
-2007: 1 milyar 636 milyon
-2008: 1 milyar 998 milyon
-2009: 2 milyar 454 milyon
-2010: 2 milyar 650 milyon
-2011: 3 milyar 178 milyon
-2012: 3 milyar 891 milyon.
-2013: 4 milyar 604 milyon
-2014: 5 milyar 442 milyon
-2015: 5 milyar 743 milyon
-2016:6 milyar 482 milyon
-2017: 6 milyar 867 milyon
-2018: 7.8 milyar
-2019:10.4 milyar
Bünyesinde birçok yapı bulunduran Diyanet’e bağlı en büyük organizasyonlardan biri Türkiye Diyanet Vakfı (TDV). TDV’in yayın ve matbaa alanında “TDV Yayın Matbacılık ve Ticaret İşletmesi” ile inşaat ağırlıklı projeleriyle dikkat çeken KOMAŞ adlı bir iştiraki bulunuyor. Sitesinde yer alan bilgilere göre yurt içinde 59 öğrenci yurdu ile 457 öğrenci evi bulunan TDV, 3 bin 252 öğrenciye 15 milyon TL’yi bulan bursa yardımı yapıyor. Yurtdışında 14 ülkede 23 eğitim projesi bulunan TDV, 7 bin 769 öğrenciye hizmet veriyor.
TDV sitesinde Ramazan ayı “toplanan yardımlar” bölümündeki bilgiler de dikkat çekici. 2016 yılında 9 milyon 530 bin 256 TL yardım toplayan TDV, 2019 yılında 38 milyon 575 bin 218 TL yardım toplamış. Sitede yer alan başka bir bilgiye göre yurt içinde 424 il ve ilçe merkezinde ve 149 ülkede 423 bölgede kurban organizasyonu yapılmış.
TDV’in gelirlerinde yıllar içinde önemli artış yaşanmış. 2014 yılında 584 milyon 713 bin TL geliri bulunan TDV’in bu geliri 2015 yılında 632 milyon 80 bin TL’ye, 2016 yılında 791 milyon 594 bin 882 TL’ye, 2017 yılında 914 milyon 203 bin 123 TL’ye ve geçen yıl 1 milyar 265 milyon 440 bin 873 TL’ye yükseldi.
