Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Gür ve Bedir v. Türkiye davasında pasaport iptallerine ilişkin önemli bir karar açıkladı. Mahkeme, AKP hükümetinin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) 8’inci maddesini ve 1 No’lu Protokol’ün 2’nci maddesini ihlal ettiğine hükmetti.
Akademisyenler eğitim hakkından mahrum bırakıldı
Başvurucular Ali Deniz Gür ve Yasin Bedir, 2016’da yayımlanan 689 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile üniversitedeki görevlerinden ihraç edilen ve pasaportları iptal edilen akademisyenler arasında yer alıyordu. “Barış” bildirisini imzalayan iki akademisyen, yurt dışında doktora programlarına kabul edilmelerine rağmen pasaportlarının iptal edilmesi nedeniyle eğitimlerine başlayamadıklarını belirterek AİHM’e başvurmuştu.
“Keyfiliğe karşı güvence yok”
AİHM kararında, daha önceki Telek ve Diğerleri v. Türkiye davasına da atıfta bulunarak, 689 sayılı KHK’nin keyfiliğe karşı yeterli güvenceler sunmadığını vurguladı. Mahkeme, pasaport iptallerinin hukuka uygunluk şartını taşımadığını ve olağanüstü halin gerektirdiği ölçüyü aştığını belirtti. Bu nedenle başvurucuların hem özel hayata saygı hakkının (AİHS Madde 8) hem de eğitim hakkının (1 No’lu Protokol Madde 2) ihlal edildiğine karar verdi.
AKP hükümeti tazminat ödeyecek
Karar doğrultusunda AKP hükümeti, her bir başvurucuya 2 bin 600 Avro manevi tazminat ile 1.000 Avro masraf ve gider ödeyecek.
İnsan hakları hukukçusu Ufuk Yeşil, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, kararın pasaport iptalleriyle ilgili önceki AİHM içtihatlarının devamı niteliğinde olduğunu belirtti.
