Tutuklamanın istisna olmaktan çıkarılarak adeta bir kural halini aldığı Türkiye’de, “Aşırı yavaş işleyen süreçler, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) ve Anayasa Mahkemesi (AYM) kararlarına uyulmaması, mahkemeler arasındaki uygulama farklılıkları ve “Savunma mekanizmasının itibarsızlaştırılması” yargı sisteminin en temel sorunları arasında sıralandı. Adil yargılama hakkı ve ifade özgürlüğü başta olmak üzere, en temel Anayasal haklar dahi kullanılamaz hale getirildi.
Anayasa Mahkemesi’nce verilen hak ihlali kararlarının konularına göre dağılımı ve hükmedilen tazminat tutarları da Türkiye’deki adalet sisteminin içinde bulunduğu vahim tabloyu gözler önüne serdi.
BirGün gazetesinin haberine göre; 2024 yılında AYM’den, “İfade özgürlüğünün ihlal edildiği” gerekçesiyle 4 bin 432, “Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlal edildiği” gerekçesiyle ise bin 486 ihlal kararı çıktı. 2024 yılında adil yargılanma hakkı ve makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği yönünde alınan AYM kararlarının toplam sayısı ise 63 bin 271 oldu.
AYM’den çıkan hak ihlali kararlarının yanı sıra hükmedilen tazminat tutarlarında yıllar itibarıyla yaşanan artış da dikkati çekti. Adalet Bakanlığı Tazminat Komisyonu verilerine göre, 2019-2025 döneminde yüksek mahkemenin hak ihlali tespitiyle hükmettiği tazminat tutarı, 450 milyon TL’ye dayandı. Verilere göre, AYM 2019 ve 2025 yıllarını da kapsayan yedi yılda toplam 445 milyon 562 bin 696 TL’lik tazminata hükmetti.
FAHİŞ ARTIŞ
Yüksek mahkeme tarafından hükmedilen tazminat tutarlarında yıllar itibarıyla çarpıcı artış yaşandı.
AYM tarafından hükmedilen tazminat tutarları, 2019-2025 döneminde yıllara göre şöyle kaydedildi:
- 2019: 28 milyon 589 bin TL
- 2020: 35 milyon 76 bin TL
- 2021: 28 milyon 864 bin TL
- 2022: 1 milyon 26 bin TL
- 2023: 27 milyon 428 bin TL
- 2024: 130 milyon 260 bin TL
- 2025: 194 milyon 316 bin TL
