Belçika merkezli İnsan hakları kuruluşu olan Solidarity With OTHERS geçen haftanın Türkiye Hak Gözlemleri raporunu yayınladı.
Türkiye’de yaşanan hak ihlallerinin gözden kaçmaması, kayıt altına alınması ve kamuoyunun bilgilendirilmesi için çalışan Solidarity With OTHERS sosyal medya hesabından duyurduğu rapor şöyle;
KEYFİ GÖZALTI VE TUTUKLAMA
Savcılar hafta boyunca Gülen hareketiyle iddia edilen bağlantıları nedeniyle en az 57 kişinin tutuklanmasını emretti. Ekim 2020’de, BM Keyfi Gözaltı Çalışma Grubu (WGAD) görüşünde, grupla iddia edilen bağlantıları olan kişilerin yaygın veya sistematik olarak tutuklanmasının insanlığa karşı suç teşkil edebileceği belirtildi. OTHERS ile Dayanışma, Temmuz 2016’daki başarısız darbeden bu yana Gülen bağlantılı toplu tutuklamaları izlemek için ayrıntılı bir veri tabanı derledi.
24 Aralık: Türk polisi, dört ilde düzenlediği koordineli operasyonlarda, Gülen hareketiyle bağlantıları olduğu iddiasıyla 32 kişiyi evlerinde gözaltına aldı.
ZORLA KAYBETMELER
2016-2018 Olağanüstü Hal döneminde KHK ile işinden ihraç edilen ve 6 Ağustos 2019’da kayıp olarak bildirilen eski kamu sektörü çalışanı Yusuf Bilge Tunç’tan henüz haber alınamadı. Bu olay, 2016’dan bu yana hükümet muhaliflerinin zorla kaybedilmesi vakalarının sonuncusu gibi görünüyor.
TOPLANTI VE ÖRGÜTLENME ÖZGÜRLÜĞÜ
23 Aralık: Şanlıurfa Valiliği, 23-27 Aralık 2024 tarihleri arasında basın açıklaması, toplantı, yürüyüş, açlık grevi, oturma eylemi, nöbet, miting, bildiri dağıtımı gibi her türlü açık hava etkinliğini ve bu etkinliklere katılma ihtimali bulunan kişilerin girişini beş gün süreyle yasakladı.
24 Aralık: Göç İzleme Derneği’nin (GÖÇİZ-DER) kapatılması istemiyle açılan davanın karar duruşması, İstanbul Bakırköy 15. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde görüldü. Mahkeme, savunmaların ardından derneğin feshine karar verdi.
25 Aralık: İstanbul’da yeni açıklanan asgari ücrete karşı düzenlenen sokak eyleminde 18 kişi gözaltına alındı.
27 Aralık: Ankara Asliye Ceza Mahkemesi, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Boğaziçi Üniversitesi’ne rektör atamasına karşı 2 Şubat 2021’de Ankara’da düzenlenen protesto gösterisi sırasında, 21 kişinin yargılandığı davada bir göstericiye “kamu görevlisine karşı görevi cebir veya tehditle engelleme” suçundan 6 ay 7 gün hapis cezası verdi.
İFADE VE MEDYA ÖZGÜRLÜĞÜ
26 Aralık: İstanbul’da 16 yaşındaki bir kız çocuğuna, avukatının doğrudan müdahalesi ve kamera görüntüleri olmamasına rağmen Cumhurbaşkanı Erdoğan’a hakaret ettiği iddiasıyla 10 ay hapis cezası verildi.
24 Aralık: Gazeteci Medine Mamedoğlu hakkında, sosyal medyada bir çocuğun gözaltına alındığına dair görüntüleri işkence ve kötü muamele iddiasıyla paylaştığı gerekçesiyle, “Halkı kanuna uymamaya tahrik etme” suçlamasıyla, Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından ceza soruşturması başlatıldı.
Medine Mamedoğlu
26 Aralık: Türkiye’nin terör örgütü ilan ettiği Suriyeli Kürt örgütünün liderlerinden Salih Müslim’le yaptığı röportajı yayınlayan Türk gazeteci Nevşin Mengü’nün 7,5 yıla kadar hapis cezasıyla karşı karşıya kalması bekleniyor.
26 Aralık: İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesi, kapatılan Özgür Gündem gazetesindeki yazıları nedeniyle Hüseyin Aykol ve Reyhan Çapan’a “terör örgütü propagandası yapmak” ve “suç işlemeye tahrik etmek” suçlarından 4 yıl 4 ay, Ayşe Batumlu Kaya’ya ise 2 yıl 9 ay hapis cezası verdi. Eren Keskin hakkında ise daha önce sabıkası olması nedeniyle hüküm giymedi.
YARGI BAĞIMSIZLIĞI VE HUKUKUN ÜSTÜNLÜĞÜ
26 Aralık: Türk savcılar, 2016 darbe girişiminin ardından gözaltına alınanlara kötü muamelede bulundukları iddiasıyla polis memurlarına karşı açılan işkence davasını, Türk yasalarında işkence olaylarının kovuşturulması için zaman sınırı olmamasına rağmen, yedi yıllık süreyi gerekçe göstererek düşürdü.
KÜRT AZINLIK
26 Aralık: Kürt yanlısı Yeni Yaşam gazetesi çalışanı Veysi Akören, Batman Havalimanı’nda “terör propagandası yaptığı” iddiasıyla gözaltına alındı.
İŞKENCE VE KÖTÜ MUAMELE
24 Aralık: Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın üniversitelere rektör atamalarına karşı düzenlenen protesto gösterilerine katıldıkları için 2023’te gözaltına alınan Eğitim-Sen üyeleri, Aralık 2024’teki son duruşmada, cezaevinde aşağılayıcı çıplak aramalara maruz kaldıklarını, gardiyanların kendileriyle alay ettiği sırada çömelmeye ve öksürmeye zorlandıklarını bildirdiler.
24 Aralık: Gülen hareketiyle bağlantılı suçlamalarla Kasım 2024’ten bu yana keyfi olarak tutuklu bulunan Türk hayırsever Melek İpek, yakın zamanda yaptığı bir ziyarette, sağlık durumunun kötüleşmesini gerekçe göstererek gözaltına alınmasını “büyük bir haksızlık” olarak nitelendirdi.
Melek İpek
24 Aralık: İstanbul Bakırköy Kadın Cezaevi’nde tutuklu bulunan gazeteciler Gülistan Dursun, Pınar Gayıp ve Serpil Ünal’ın kabul süreçlerinde çıplak aramaya maruz kaldıkları bildirildi.
ULUSÖTESİ BASKI
27 Aralık: Türkiye’nin kontrolündeki Suriye’nin Afrin ilçesinde 2024 yılında kaçırma, öldürme, mal varlığına el koyma gibi 600’den fazla insan hakları ihlali belgelendi.
KADIN HAKLARI
26 Aralık: Sosyal Demokrasi Vakfı’nın (SODEV) hazırladığı raporda, İstanbul Sözleşmesi’nden çekilmenin Türkiye’de kadına yönelik şiddetin artmasına yol açtığı belirtilirken, sözleşmenin kaldırılmasından bu yana kadın cinayetleri ve aile içi şiddet olaylarında artış yaşandığı vurgulandı.
