İYİ Parti Milletvekili Erhan Usta, 2023’te ihalesiz dağıtılan depolamalı rüzgar (RES) ve güneş (GES) enerjisi lisanslarını eleştirdi. Uygulamayı “asrın soygunu” olarak tanımlayan Usta, toplam 33 bin 519 MW kapasiteli lisansların kamu yararı dikkate alınmadan tahsis edildiğini belirtti.
Bu durumun, önümüzdeki 20 yılda devlete 53 milyar 100 milyon dolar ek yük getireceğini hesapladı. İddialar, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın da yer aldığı TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısında gündeme geldi.
İHALESİZ LİSANSLAR TARTIŞMA YARATTI
Usta, 2023’te verilen 18 bin 649 MW RES ve 14 bin 870 MW GES lisanslarının ihale usulü dışında dağıtıldığını vurguladı. Bu lisanslarda sermaye yeterliliği, katkı payı veya teminat şartlarının aranmadığını ifade eden Usta, “Erken gelen oturur” mantığının hâkim olduğunu savundu.
Sözcü’de yer alan habere göre, buna karşılık, 2024’te yapılan tahsislerde ihale kriterleri getirildiğini hatırlatarak, o dönemde 800 MW GES ve 1.200 MW RES lisansı için fiyat garantisi ve katkı payı gibi unsurların devreye girdiğini belirtti.
Lisansların bir kısmının, sektörde “çantacı” olarak anılan aracılar eliyle yüksek bedellerle devredildiğini öne süren Usta, bu süreçte bürokrat ve siyasetçilerin rolü olabileceğini ima etti. Kamu kaynaklarının bu yolla özel kazançlara dönüştürüldüğünü iddia eden Usta, denetim eksikliğinin yarattığı risklere dikkat çekti.
FİYAT 5.85 CENTTEN 3.5 CENTE DÜŞTÜ
Usta’nın hesaplamalarına göre, ihalesiz lisanslı santrallerden alınacak elektriğin birim fiyatı 5.85 cent/kWh olarak belirlenirken, ihaleli santrallerde bu rakam 3.5 cent’e geriledi.
Bu farkın, devlete ilk 10 yılda 35.6 milyar dolar, sonraki 10 yılda ise 17.5 milyar dolar ek maliyet getireceğini belirten Usta, toplam zararın 53.1 milyar doları bulacağını hesapladı.
Hesaplamalar, YEKDEM (Yenilenebilir Enerji Kaynaklarını Destekleme Mekanizması) kapsamında garanti edilen alım sürelerine dayanıyor.
“ELEKTRİK UCUZLAYACAK DENMİŞTİ”
Usta, eleştirilerini elektrik dağıtım özelleştirmelerine de taşıdı. 2014’ten beri “faturalar ucuzlayacak” vaadiyle yapılan özelleştirmelerin ters teptiğini savunan Usta, kayıp-kaçak, dağıtım ve iletim bedellerinin yüzde 2.513, enerji bedelinin (alt kademe) ise yüzde 137.6 arttığını belirtti.
Dağıtım bedelinin enerji bedeline oranının da yüzde 33.8’den yüzde 371.6’ya yükseldiğini ifade eden Usta, “Özelleştirme, vatandaşın sırtında kambur haline geldi” dedi.
