DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Cengiz Çandar, İYİ Parti’nin ‘RTÜK’ün tarafsız kalıp kalmadığı’ hakkındaki grup önerisi üzerine TBMM Genel Kurulu’nda konuştu.
Yakın zaman önce düzenlenen Çağdaş Gazeteciler Derneği ödül törenine katıldığını ve Gazeteci Timur Soykan’ın haber dalında birincilik ödülüne layık görülmesine rağmen, aynı gün sabaha karşı gözaltına alındığı için ödül törenine katılamadığını hatırlatan Çandar, “Basın özgürlüğü konusunda Türkiye’de maalesef orta çağ karanlığı yaşanıyor ve ülkenin, en karanlık dönemlerini yaşadığı -az önce örnek verdiğim- 80’lerde bile basın özgürlüğü üzerinde bu kadar geniş bir karartma yoktu” dedi.
Cengiz Çandar, şunları söyledi:
’40 YIL ARALIKSIZ GAZETECİLİK YAPTIM’
“Huzurunuzda gazeteci kökenli bir milletvekili olarak konuşuyorum. 40 yıl aralıksız gazetecilik yaptım, bugün de meslekle ilişkim kopmadı. Yarım yüzyıl gazetecilikle iştigal ettiğim için basın özgürlüğünün darbe dönemlerinde nasıl kısıtlandığını gayet iyi bilirim.
Mesela, 12 Eylül 1980 darbe döneminde, Anayasa referandumu sırasında mavi oy ‘ret oyu’ anlamına geleceği için rejimin sahipleri tarafından ‘mavi’ kelimeleri gazetelerde yasaklanmıştı ve gazete mutfağında çalışırken gece sabaha kadar haldır haldır ‘mavi’ kelimesi geçiyor mu diye aradık ve Yaşar Kemal’in ‘Gökyüzü Mavi Kaldı’ romanının ilanını bulduk. Gazetenin kapanma tehlikesi vardı, derhâl o ilanı çıkarttık, Yaşar Kemal’in ‘Gökyüzü Mavi Kaldı’ adlı kitabı yer alamadı gazetede.
28 ŞUBAT POSTMODARN DARBE: ‘ASKERDEN SÖZ ETMEYECEKSİN, ‘KÜRT SORUNU’ DEMEYECEKSİN’
’28 Şubat Postmodern darbe’ isim telif hakkı bendedir; 28 Şubat’ta Postmodern darbenin Andıç iftirasına maruz kaldık, yazılarım durdurulmuştu, nice zaman sonra yazıların tekrar başlaması kararı alındığı zaman ‘Bir şartla, aman, yazı yazacaksan iki şeyi yazmayacaksın, iki sözcük ve konu geçmeyecek’ dediler. Nedir o? ‘Askerlerden söz etmeyeceksin, askerlere eleştiri yok.’ Ee, öbürü? Kürt sorunu hakkında yazmayacaksın. Sansür, yani 12 Eylül darbe dönemindeki sansür zihniyetinin bir başka tezahürü, 28 Şubat dönemine aitti.
‘GELDİK SON DARBE DÖNEMİNE…’
Geldik son darbe dönemine. Diyeceksiniz ki: Darbe nereden çıktı? CHP ’19 Mart darbesi’ diyor, öyle söz ediyor ama sadece CHP onu söylemiş olsa bir şey demeyecektim ama baktım Ali Babacan da öyle diyor. Ali Babacan, AKP’nin kurucularından, iki dönem Başbakan Yardımcılığı yapmış, Dışişleri Bakanlığı yapmış, bugünlerde iktidar olarak ekmeğini yemeğe devam ettiğiniz ekonomi başarılarının üstüne damgasını vurmuş bir şahsiyet; o diyor ki: ’28 Şubat, 27 Nisan E-muhtırası ne demekse, iktidarın 18 Marttan bu yana yaptıkları da bizim için o demek.’
Darbe diyor yani. Şimdi, bu darbeyi biz basın alanında nereden anlıyoruz? RTÜK’ten anlıyoruz. Daha çok yakında Çağdaş Gazeteciler Derneği’nin ödül törenine gittik, Haber Dalında birincilik ödülü Timur Soykan’a verilmişti. Fakat Timur Soykan, o gün sabaha karşı gözaltına alındığı için ödül törenine haber ödülünü almaya gelemedi.
‘BİR YASAK MAKİNESİ OLARAK RTÜK’
Şimdi, sonuç olarak RTÜK ne yapıyor ne ediyor, nasıl bir sansür ve yasak makinası gibi çalışıyor? Verilen önergede uzun uzun ayrıntılarıyla anlatıldı. Ben sadece bir şeye işaret ederek tamamlayacağım:
Dünyanın basın özgürlüğü ölçümü bakımından saygın bir kuruluşu sayılan Sınır Tanımayan Gazeteciler’in 2024 Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi’nde Türkiye 180 ülke arasında 158’inci sırada. Pek iftihar edilecek bir durum değil ama geçen yıl 165’ti, yedi basamak yükselip 158 olmuş. Şimdi olsa -2025 endeksi daha çıkmadı- kim bilir ne hâle gelecek.
Son söz o ki; basın özgürlüğü konusunda Türkiye’de maalesef orta çağ karanlığı yaşanıyor ve ülkenin, en karanlık dönemlerini yaşadığı -az önce örnek verdiğim- 80’lerde bile basın özgürlüğü üzerinde bu kadar geniş bir karartma yoktu.”
