Ahlat’a Cumhurbaşkanlığı Köşkü’ne AYM iptali

İktidarın ocak ayında çıkardığı ‘torba yasa’ ile Kıyı Yasası’na madde ve krokiler eklenmişti. Cumhuriyet’te yer alan Mustafa Çakır imzalı haberde, bu maddenin iptal edildiği belirtildi. Haberde şu bilgiler yer aldı: “Maddeye göre, Çandarlı limanı, Rize İyidere Lojistik Merkez Limanı, Rize dolgu alanı ile Bitlis Ahlat’ta Van Gölü kıyısına yapılacak olan Cumhurbaşkanlığı Köşkü için Kıyı Yasası’ndaki kıyılar, sahil şeritleri, doldurma ve kurutma yoluyla kazanılan arazilere ilişkin yapı ve yapılaşmaya dair sınırlayıcı hükümler uygulanmayacaktı. Aralarında köşkün de bulunduğu yapılar için kıyılar doldurulabilecek, kıyıyı değiştirecek boyutta kazı yapılabilecek, kum, çakıl alınabilecekti.

KIYILARDA DEĞİŞİKLİK İMKANI VERİLMİŞTİ

Yine yasadaki, “kıyı herkesin eşitlik ve serbestlikle yararlanmasına açık olup, buralarda hiçbir yapı yapılamaz, duvar, çit, parmaklık, tel örgü, hendek, kazık ve benzeri engeller oluşturulamaz” hükmü de uygulanmayacaktı. Yasanın “kıyılara moloz, toprak, curuf, çöp gibi kirletici etkisi olan atık ve artıklar dökülemez” sınırlaması dikkate alınmayacaktı. Özetle bu yapıların inşası sırasında kıyılarda her türlü değişiklik yapılabilecekti.

AYM: KIYI HERKESE AÇIK OLMALI

CHP düzenlemenin iptali ve yürürlüğünün durdurulması istemiyle AYM’ye başvurdu. AYM kararında anayasanın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti ilkesi hatırlatıldı. Yüksek Mahkeme, kıyıların devletin hüküm ve tasarrufu altında olmasının, buraların özel mülkiyete konu olamayacağı ve doğasına uygun olarak herkesin ortak kullanımına açık bulunmaları gerektiği anlamına geldiğini vurguladı.

Denizden yararlanmanın ancak kıyının kullanımının herkese açık olması ile sağlanabileceğine işaret eden AYM, herkesin serbestçe yararlanmasına açık olan kıyıların aynı zamanda kamu malı olduğunu belirtti. AYM, kıyıda yapılması zorunlu olan kamuya yararlı yapı ve tesislere ilişkin düzenlemelerde anayasanın kıyıların ve çevrenin korunmasına ilişkin hükümlerine uyulmasının zorunluğu olduğunu hatırlattı. Kararda, kamu yararı amacıyla yapılması zorunlu olan yapı ve tesislerin olağan ihtiyaçları ile ilgisi olmayan yapılaşmalara izin verilmeyeceği de anlatıldı.

‘DENETİMSİZ ALAN OLUŞUYOR’

“Torba yasada”, köşkün de aralarında bulunduğu yapı ve yapılaşmaların hangi ilkelere, kurallara ve sınırlamalara tabi olacağının düzenlenmediğini tespit eden AYM, bu alanlarda yapılacak yapılara ilişkin olarak kıyı hukuku rejimi yönünden tabi olunacak herhangi bir kural bulunmadığı ve bu konuda denetimsiz bir alan oluştuğuna dikkat çekti.

AYM, bu durumun anayasa ile devlete verilen çevreyi ve kıyıları koruma görevinin yerine getirilmesine engel oluşturduğuna işaret ederek, şu değerlendirmeyi yaptı: “Devletin gözetim ve denetim görevini yerine getirmesini sağlayacak kurallara yer verilmeksizin belirli alanlardaki yapılaşmaların Kıyı Kanunu’ndaki sınırlamalardan istisna tutulması, aynı zamanda hukuki belirsizliğe de yol açmaktadır. Söz konusu belirsizliğin ortadan kaldırılması, devletin gözetim ve denetim yükümlülüğünün yerine getirilebilmesi için yasaya ekli kroki ve listelerde gösterilen alanlarda anayasada öngörülen ilkelere uygun yasal düzenleme yapılması zorunludur. Bu zorunluluğun gereğini yerine getirmeyen kurallar anayasanın 2. maddesiyle bağdaşmamaktadır.”

‘KÖŞK ALANI’ KROKİSİ DE İPTAL

AYM, düzenlemeyi anayasanın cumhuriyetin niteliklerinin sıralandığı 2. maddesi, kıyılardan yararlanma başlıklı 43. maddesi ile sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması başlıklı 56. maddelerine aykırı bularak iptal etti. Yasadaki maddenin yanı sıra yasaya ekli krokiler de iptal edildi. Bu krokilerde “köşk alanı” da yer alıyordu. Karar oyçokluğuyla alındı. Dört üye muhalif kaldı. Mahkeme yürürlüğün durdurulması talebini ise reddetti.

ERDOĞAN DUYURMUŞTU

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 26 Ağustos 2018 tarihinde ziyaret ettiği Bitlis’in Ahlat ilçesinde Cumhurbaşkanlığı Köşkü yapılacağını duyurmuştu. ‘Cumhurbaşkanlığı Köşkü’ için inşaat çalışmaları Nisan 2019’da başlamıştı.