Ekonomist Mustafa Sönmez, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından açıklanan 2025 yılı ödemeler dengesi ve rezerv verilerini çarpıcı bir grafikle analiz etti. Paylaşılan verilere göre 2025 yılı, döviz rezervlerindeki erime açısından son yılların en kritik dönemlerinden biri olarak kayıtlara geçti.
Krediye Rağmen Tarihi Erime
Sönmez’in analizine göre, 2025 yılında Türkiye ekonomisi 25 milyar dolar cari açık verirken, bu açığı finanse etmek adına 36 milyar dolar kredi kullanıldı. Ancak kullanılan bu yüksek miktardaki dış kaynağa rağmen, merkez bankası net rezervleri yıl genelinde 22 milyar 27 milyon dolar azaldı.
Pandemiden Sonraki En Kötü Tablo
Grafikte yer alan tarihsel karşılaştırmalar, 2025 yılının vahametini ortaya koyuyor:
- 2020 (Pandemi Yılı): Rezervler 31,8 milyar dolar azalarak tarihin en büyük kayıplarından birini yaşamıştı.
- 2025 Yılı: 22 milyar dolarlık kayıpla, pandeminin yaşandığı 2020’den sonraki “en berbat yıl” olarak nitelendirildi.
- 2024 ile Keskin Zıtlık: 2024 yılında rezervlerde 558 milyon dolarlık sınırlı bir artış gözlenmişken, 2025’te bu tablonun hızla negatife dönmesi dikkat çekti.
Mustafa Sönmez, bu verilerin 2025 yılındaki ekonomik tabloyu ve rezerv yönetimindeki zorlukları net bir şekilde özetlediğini vurguladı.
2025 yılında cari denge beklentilerin üzerinde açık verdi
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) 2025 Aralık ayı “Ödemeler Dengesi İstatistikleri” verilerine göre, cari işlemler hesabı 7,25 milyar dolar açık kaydedildi. Altın ve enerji hariç cari işlemler hesabı ise 5,59 milyon dolar açık verdi. Cari işlemler hesabı Ocak-Aralık döneminde 25,21 milyar dolar açık verdi.
TCMB verilerine göre Aralık ayında cari açık 8 ayın en yüksek seviyesi oldu.
AA Finans’ın “Aralık 2025 Ödemeler Dengesi” verilerine ilişkin beklenti anketine göre, ekonomistler, cari işlemler hesabının 5 milyar 362 milyon dolar açık vereceğini öngörmüştü.
TCMB’den yapılan açıklama şöyle oldu:
“Aralık ayında cari işlemler hesabı 7.253 milyon ABD doları açık kaydetmiştir. Altın ve enerji hariç cari işlemler hesabı ise 691 milyon ABD doları açık vermiştir. Ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı 7.439 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir.
Yıllıklandırılmış verilere göre, Aralık ayında cari açık yaklaşık 25,2 milyar ABD doları olurken, ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret dengesi de 69,7 milyar ABD doları açık vermiştir. Aynı dönemde hizmetler dengesi 63,5 milyar ABD doları fazla verirken, birincil ve ikincil gelir dengesi sırasıyla 18,5 milyar ABD doları ve 528 milyon ABD doları açık vermiştir.
Hizmetler dengesi kaynaklı net girişler bu ay 2.651 milyon ABD doları seviyesinde gerçekleşmiş olup, bu kalem altında taşımacılık hizmetleri ve seyahat kaleminden kaynaklanan net gelirler sırasıyla 1.674 milyon ABD doları ve 2.533 milyon ABD doları olmuştur.
Finans Hesabı
2025 yılı Aralık ayı yıllıklandırılmış cari açığın finansmanına net doğrudan yatırımlar 3,3 milyar ABD doları ve krediler 36,2 milyar ABD doları katkı verirken; net portföy yatırımları 1,7 milyar ABD doları, ticari krediler 2,2 milyar ABD doları ve net efektif ve mevduatlar 15,6 milyar ABD doları negatif yönlü etki etmiştir. Merkez Bankası döviz cinsinden net rezerv azalışı 22,0 milyar ABD doları olmuştur.
Aralık ayında doğrudan yatırımlar kaynaklı net çıkışlar 465 milyon ABD doları olarak kaydedilmiştir. Yurt dışı yerleşiklerin Türkiye’ye toplam doğrudan yatırımları 642 milyon ABD doları artarken, yurt içi yerleşiklerin yurt dışındaki doğrudan yatırımları 1.107 milyon ABD doları artmıştır.
Portföy tarafında net giriş
Gayrimenkul yatırımları incelendiğinde, yurt içi yerleşiklerin yurt dışında 252 milyon ABD doları gayrimenkul alımı ve yurt dışı yerleşiklerin ise Türkiye’de 287 milyon ABD doları net gayrimenkul alımı yaptığı görülmektedir.
Portföy yatırımları Aralık ayında 73 milyon ABD doları tutarında net giriş kaydetmiştir.
Yurt dışı yerleşiklerin hisse senedi piyasasında 839 milyon ABD doları ve DİBS piyasasında 501 milyon ABD doları net alış yaptığı görülmektedir. Yurt dışındaki tahvil ihraçlarıyla ilgili olarak; yurt dışı yerleşiklerin bankalar ve diğer sektörler ihraçlarında sırasıyla 383 milyon ABD doları ve 85 milyon ABD doları net alış, Genel Hükümet ihraçlarında ise 140 milyon ABD doları net satış yaptığı görülmektedir.
Rezervlerde azalış
Yurt dışından kredi kullanımlarında bu ay bankalar, Genel Hükümet ve diğer sektörler sırasıyla 1.317 milyon ABD doları, 567 milyon ABD doları ve 4.333 milyon ABD doları net kullanım gerçekleştirmiştir.
Diğer yatırımlar altında, yurt dışı bankaların yurt içindeki mevduatları, Türk lirası cinsinden 2.049 milyon ABD doları net azalış ve yabancı para cinsinden 109 milyon ABD doları net artış olmak üzere toplam 1.940 milyon ABD doları net azalış kaydetmiştir.
Resmi rezervlerde bu ay 4.136 milyon ABD doları net azalış olmuştur.”
