Orta Doğu’daki çatışmaların etkisiyle gübre ve akaryakıta gelen zamlar, tarım sektöründe krizi derinleştirdi. Artan maliyetler karşısında üretmekte zorlanan çiftçiler, gıda güvenliği için ciddi risk uyarısı yapıyor.
Nefes’ten Songül Dalgıç Bilgili’nin haberine göre, Orta Doğu’da yaşanan çatışmaların etkisiyle gübre ve akaryakıta peş peşe gelen zamlar, tarımda yaşanan krizi derinleştirdi. Üre gübresinin ton fiyatı 25 bin TL’den 30 bin TL’ye, DAP gübresi 34 bin TL’den 38 bin TL’ye çıktı. 27 Şubat’ta 60.35 liradan satılan motorin 74 liraya yükseldi. 1.3 trilyon liralık borç yükü altında üretimini sürdürmeye çalışan çiftçi, maliyetinin yüzde 60’ını oluşturan gübre ve akaryakıttaki fahiş fiyat artışları karşısında üretimi sürdürmekte zorlanırken, ülkenin gıda güvenliği risk altına girdi. Türkiye Ziraatçılar Derneği (TZD) Başkanı Hidayet Muslu, “Bu yıl çok kötü bir tablo bizi bekliyor. Artık buna ‘zam’ demek bile yetersiz. Ürün olsa bile insanlar alamayabilir. Özellikle emekliler ve düşük gelirli vatandaşlar için gıdaya erişim ciddi bir sorun haline gelecek. Açlık kapıda” uyarısı yaptı.
Geçen yıl yaşanan zirai don ve maliyet artışlarıyla çiftçinin zarar ettiğini anlatan Muslu, bu yıl ise gübre, tarımsal girdiler ve lojistikte çok daha büyük sıkıntılar yaşanacağını söyledi. Türkiye ekonomisinin geçen yıl yüzde 3.6 büyürken, tarım sektörünün yüzde 8.8 ile küçülen tek sektör olduğunu anımsatan Muslu, “Girdi ve nakliye maliyetleri alım gücüyle birleştiğinde önümüzdeki tablo daha da kötüleşecek. Özellikle İran üzerinden alınan baharatlar başta olmak üzere ithal ürünlerde fiyatlar astronomik seviyelere çıkabilir. Yaz aylarında meyve fiyatları 3-4 katı arttığında şaşırmamak gerekir” diye konuştu.
Muslu, fiyatların artık saatlik değiştiğini, tarımın sürdürülemez hale geldiğini aktardı. Desteklerin Tarım Kanunu’nda yazıldığı gibi GSMH’nin yüzde 1’i oranında verilmesini halinde bile çiftçi için bir çözüm olmayacağını, tarımın yeni bir stratejik sektör olarak ele alınmasının bir zorunluluk olduğunun altını çizdi. Çiftçinin kazanamadığını ve sektörden çekildiğini aktaran Muslu, “Alıcı bulsam ben de tarlamı satarım. Son 10 yılda hem iklim değişikliği hem de maliyet artışları çiftçiyi bitirdi. Çiftçi şu an adeta petrol şirketlerine çalışıyor” dedi.
“Tarlalar boş kalacak”
Diyarbakır Yenişehir Ziraat Odası Başkanı Süleyman İskenderoğlu, mazot zamlarının çiftçinin elektrik faturasını da artıracağını kaydetti. Tarım desteklerinin geciktiğini ve enflasyon karşısında eridiğini ifade eden İskenderoğlu, mazot ve gübre fiyatlarına dikkat çekerek, “Peki bu şartlar altında nasıl üretim yapalım? Tarlalar boş kalacak” dedi. “İnanılır gibi değil, biri beni dürtsün ‘şaka’ desin” sözleriyle zamlara isyan eden İskenderoğlu, tarımda tehlike çanlarının en üst tondan çaldığını dile getirdi. İskenderoğlu, yağışların olumlu etkilerine rağmen çiftçinin sevincinin zamlarla kursağında kaldığı söyledi.
“İhtiyacınız kadar alın”
Karaman Ziraatçılar Odası Başkanı Mehmet Bayram, bakliyat, mısır ve şeker pancarı ekimi için hazırlık yapan çiftçinin gübre ve mazot fiyatlarındaki artışlar nedeniyle çok zorlandığını söyledi. Bayram, “Bu süreçten en az zararla çıkmak için çiftçiye gübre ve mazot desteği ile alım ve fiyat garantisi verilmeli” dedi. Bayram, gübre arzında sıkıntı olmadığı kaydedilse de üreticilere “ihtiyacınız kadar alın” uyarısı yapıldığını açıkladı.
“Çiftçinin yüzde 80’i gübre almadı, bekliyor”
Rize Ziraatçılar Odası Başkanı Bünyamin Arslan, geçmiş yıllarda ton başına verilen 2 TL’lik “ürün bazlı destek” kaldırıldığı için çiftçilerin mağduriyet yaşadığını vurguladı. Arslan, “Bu destekle çiftçiler gübre ve diğer tarımsal girdilerini karşılayabiliyordu. Bu yıl hem gübre fiyatlarındaki artış hem de desteğin kaldırılması çiftçiyi zor durumda bıraktı” dedi. Gübre fiyatının 26 bin liraya çıktığını kaydeden Arslan, “Çiftçinin yüzde 80’i ise fiyatların daha da artıp artmayacağını bilmediği için gübre almadı, bekliyor” dedi.
