Orta Doğu’da tırmanan askeri gerilim ve stratejik geçiş noktası Hürmüz Boğazı’nın fiilen devre dışı kalması, enerji piyasalarında dengeleri altüst etti. Dünyanın en büyük petrol ihracatçısı Suudi Arabistan, Nisan ayı teslimatları için belirlediği yeni fiyat tarifesiyle piyasa beklentilerini adeta ikiye katladı.
Ağustos 2022’den bu yana en keskin artış
Suudi Arabistan’ın amiral gemisi petrol türü olan Arab Light için Asya pazarına yönelik satış fiyatında varil başına 2,50 dolarlık bir artışa gidildi. Bu hamle, Ağustos 2022’den bu yana görülen en yüksek tek seferlik fiyat yükselişi olarak kayıtlara geçti. Savaş öncesinde yapılan piyasa anketlerinde artışın 80 cent civarında kalacağı öngörülürken, gerçekleşen rakam bu tahminlerin yaklaşık üç katına ulaştı.
Devlet enerji devi Saudi Aramco, fiyat güncellemesini sadece Asya ile sınırlı tutmadı. Avrupa ve Akdeniz pazarları için varil başına 3,50 dolarlık bir zam açıklanırken, Kuzey Amerika sevkiyatlarında ise 2,50 dolarlık bir artışa gidildi. Bu fiyat düzenlemesi, Arab Light’ın değerini Eylül ayından bu yana en yüksek seviyeye taşıdı.
Jeopolitik gerilim fiyatları yukarı taşıdı
Orta Doğu’da tırmanan çatışmalar ve Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatların büyük ölçüde aksaması, petrol arzına ilişkin endişeleri artırdı. Söz konusu gelişmeler, enerji piyasalarında beklenenden daha sert fiyat hareketlerine yol açtı.
Sevkiyat rotası değişti
Dünyanın en büyük petrol ihracatçısı konumundaki Suudi Arabistan’ın, Hürmüz Boğazı’ndaki akışın durması üzerine sevkiyatlarını alternatif rotalara yönlendirdiği bildirildi. Bu kapsamda ihracatın Kızıldeniz’e açılan Yanbu Limanı üzerinden yapılmaya başlandığı kaydedildi.
Aramco’nun doğu-batı boru hattı aracılığıyla Yanbu Limanı’na günlük yaklaşık 5 milyon varil petrol taşıma kapasitesine sahip olduğu belirtiliyor.
Rafineriler üretimi kısıyor
Bölgede artan gerilim nedeniyle bazı Orta Doğu rafinerilerinin üretim seviyelerini düşürmeye başladığı ifade ediliyor. Depolama kapasitesinin dolması ve ihracat kanallarındaki aksamalar, küresel petrol piyasasında arz dengesini zorlaştırıyor.
Bu gelişmeler özellikle ağır ve yüksek kükürtlü petrol türlerinin fiyatlarında yukarı yönlü baskıyı artırdı. ABD’de işlem gören Mars Blend petrolü bu hafta 2020’den bu yana en yüksek prim seviyesine ulaştı. Kuzey Denizi’nde üretilen Johan Sverdrup petrolünün fiyatlarında da belirgin yükseliş gözlendi.
