Gazze’deki sivil katliamlar sürerken Türkiye’nin, 2024 yılında İsrail’e en çok mal satan 5. ülke olduğu ortaya çıktı. Al Jazeera’nın yayımladığı ticaret verileri, “İsrail ile ticareti durdurduk” açıklamalarının gerçeği yansıtmadığını gözler önüne sererken, kamuoyunda “yasaklar göstermelik mi?” sorusu yeniden gündeme geldi.
Netanyahu yönetiminin Gazze’de sivillere yönelik saldırılarının aralıksız sürdüğü bir dönemde, Türkiye’nin İsrail ile olan ticaret hacminin dikkat çekici biçimde arttığı ortaya çıktı. Al Jazeera’nın yayımladığı verilere göre, Türkiye 2024 yılı itibarıyla İsrail’e en çok mal satan 5. ülke konumunda yer aldı. Çin, ABD, Almanya ve İtalya’nın ardından gelen Türkiye’nin İsrail’e yaptığı ihracat, 2.86 milyar dolara ulaştı.
Türkiye’nin bu sıralamada Rusya, Fransa ve Hindistan gibi ülkeleri geride bırakması, kamuoyunda daha önce açıklanan “İsrail’le ticaret durduruldu” söylemleriyle ciddi bir çelişki oluşturuyor.
TİCARET YASAĞI GÖSTERMELİK Mİ?
İktidar, Gazze’deki sivil ölümlerine yönelik artan kamuoyu tepkisi ve siyasi baskılar üzerine Nisan 2024’te İsrail’e 54 başlık altında ihracat yasağı getirdiğini açıklamıştı. Ancak ticaret verileri bu yasağın ya etkisiz kaldığını ya da büyük ölçüde göz boyamaya yönelik olduğunu gösteriyor.
Al Jazeera’nın haberine göre, Türkiye’den İsrail’e en çok satılan ürünler arasında demir-çelik ürünleri, plastik türevleri, tekstil mamulleri, gıda ürünleri ve çeşitli sanayi hammaddeleri yer aldı. Bu kalemlerin birçoğu, yasak kapsamındaki sektörlerle doğrudan ilişkili.
İSRAİL İLE TİCARETİN DETAYI: SATIŞ VAR, DENETİM YOK
Birleşmiş Milletler’e bağlı küresel ticaret veri tabanı UN Comtrade verilerine göre, İsrail 2024 yılında Türkiye’den yaklaşık 2.87 milyar dolarlık ithalat yaptı. Bu rakam, önceki yıla göre yüzde 20’nin üzerinde bir artışa işaret ediyor. Bu artış, İsrail’in hem askeri hem de altyapı malzemelerine olan talebinin sürdüğü bir dönemde gerçekleşti.
İsrail’in Türkiye’den aldığı ürünlerin bir kısmının, altyapı inşaatı ve askeri lojistik destek alanlarında kullanıldığı iddiaları, sivil toplum kuruluşları tarafından sıklıkla gündeme getiriliyor.
TEPKİLER BÜYÜYOR: “VİCDANLA EKONOMİ BİR ARADA YÜRÜTÜLEMEZ”
Muhalefet partileri ve insan hakları savunucuları, bu ticaret hacminin yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda diplomatik bir skandal niteliği taşıdığını belirtiyor. CHP’li bazı vekiller, İsrail’e yapılan ihracatın TBMM gündemine taşınması gerektiğini savunurken, Gelecek Partisi, Deva Partisi, İYİ Parti ve Saadet Partisi temsilcileri ise “halkın iradesiyle alay edilircesine sürdürülen bu politikayı kabul etmiyoruz” açıklamalarında bulunmuştu.
Öte yandan Filistin destekçisi birçok sivil toplum kuruluşu ve aktivist grup, limanlar üzerinden yapılan ticaretin “şeffaflık ve denetimden uzak” bir biçimde sürdürüldüğünü savunuyor.
Al Jazeera’nın yayımladığı rapora göre, İsrail’in 2024 yılındaki en büyük ithalat partneri Çin olurken, onu sırasıyla ABD, Almanya, İtalya ve Türkiye izledi. Türkiye’nin İsrail’e ihracat hacmi, Fransa, Hindistan, Rusya ve Japonya gibi ülkelerin önünde yer aldı.
