A101 marketlerinde çalışanlar sosyal medya üzerinden çalışma koşullarını anlattıkları paylaşımlarda bulundular. Ayrıca çalışanlar, Mağaza Market- Sen öncülüğünde, yarın (8 Mart) saat 13:00’de eylem yapacaklarını duyurdular.
İsminin haberde belirtilmesini istemeyen A101 çalışanı “Zararını personelden çıkaran bir sistem oluşturulmuş” diyor ve yaşadıklarını şu sözlerle anlatıyor:
‘TARİHİ GEÇTİ VE SATILMADI DİYE BASKI UYGULUYORLAR’
“Süresi geçmiş ürünlerin zararını biz personelden çıkardıklarını öncelikle belirteyim. Örnek veriyorum, yoğurdun tarihi geçti ve satılmadı diye hesap soruyorlar, baskı uyguluyorlar. Ondan sonra onun ücretini biz personellerden tahsil ediyorlar. 10 TL üstü alışverişlerde indirimli ürünler var. Bu ürünleri bize baskıyla sattırmaya çalışıyorlar. ‘İşte bugün 150 tane satacaksın’ diyor, 150 tane satamadığım zaman bölge sorumlularımız akşam gelip hakaret ediyor, aşağılıyor, ‘çalışmayacaksınız çıkın gidin’ diyor. Hem iş yorgunluğu hem o hakaretleri alıp eve dönüyoruz. Bütün motivasyonumuz altüst oluyor. Psikolojik olarak performansımız düşüyor zaten, performansımız düşünce de bir daha baskı bir daha baskı…”
‘PERSONELİN CEBİNDEN 600 LİRA ALINIP ZARAR KARŞILANIYOR’
“Bütün personelin cebinden hemen hemen 600 liraya yakın meblağ alınıp, mağazanın zararı karşılanıyor. Bunun dışında hırsızlık vakaları çok oluyor. Ben reyoncu muyum, kasiyer miyim, güvenlik miyim? Hangisine yetişeyim? Çalınan ürünleri de biz ödüyoruz. Geçen itiraz ettim. (Konuştuğumuz kişinin kimliği belli olmasın diye olayın detaylarını paylaşmıyoruz) Ben niye ödüyorum dedim, çaldırtmasaydın dedi. Kasadan çıkamıyorum, mağazanın içinde dolaşamıyorum, ben hırsızlığı nasıl önleyeyim? Bizim gibi çaresizler olduğu sürece A101 niye güvenlik tutsun? Neden sevkiyatı taşıyacak personel tutsun? Bir kişi hepsini yapıyor zaten. Sesimizi çıkaramadığımız için beş kişinin işini tek bir işçinin sırtına yüklüyorlar.”
“Saat 7’de mağazada oluyoruz. Evim uzak olduğu için 5:30’da uyanmam gerekiyor. İş yoğunluğundan dolayı çalışma saati diye bir şey yok. Eksik personelle çalıştığımız için, personel almadıkları için işleri yetiştiremiyoruz. İşleri yetiştiremeyince de çıkamıyoruz, kalmak zorunda kalıyoruz.”
‘PANDEMİ ŞARTLARINDA İŞ BULAMAYIZ’
“İtiraz ettiğimizde ‘kapı şurada, bırakabilirsiniz’ diyorlar. Bizi sürekli işten çıkarmakla tehdit ediyorlar. Hepimizin ortak noktası iş bulamayacağımızı bilmemiz. Pandemi şartlarında iş bulamayız. Biliyorsunuz, 10 milyona yakın insanımız işsiz geziyor. Bütün arkadaşlarım çaresiz, bu işten başka yapabilecekleri işleri yok. Ben ayda 600- 700 lira mağazanın zararını ödeyen bir personelim. Ben işçiyim, mağazanın zararını niye karşılıyım? Böyle bir lüksüm yok, ben A101’in patronundan daha zengin değilim.”
‘AYLIK 130 LİRAYA BANA NE YİYECEĞİMİ GÖSTERMESİNİ İSTERDİM’
Gazete Duvar’dan Filiz Gazi’nin haberine göre, A101 çalışanı kendilerine aylık 130 lira yemek parası verildiğini, her günü bisküvi yiyerek geçiştirdiklerini anlatıyor:
“Bir insanın bunca saat çalışabilmesi, uyanık kalabilmesi, enerjik olabilmesi için beslenmesi de gerekiyor değil mi? Biz bisküvi yiyoruz, meyve suyu falan içiyoruz. 130 lira yemek parası veriliyor. Patron karşımda olsaydı sormak isterdim. 130 liraya bana ne yiyeceğimi göstermesini isterdim. 130 liraya bir insan 1 ay ne yiyebilir? Her gün ne yiyeceğimi düşünüyorum. Dün tuzlu bisküvi yedim, bugün de tatlı bisküvi yiyeyim diyorum. Böyle bir duruma geldik. Bisküvi insanı doyurur mu yani?
“Geçenlerde cinnet geçirecek bir duruma geldim. Öyle bir baskı üzerimizde var ki artık çileden çıkacak yere getiriyorlar. Ben kendimi ilk defa çaresiz hissediyorum. Elim kolum bağlı hissediyorum. Hakarete uğruyorum, haksızlığa uğruyorum hiçbir şey yapamıyorum. Bu yaşıma kadar ilk defa kendimi bu kadar çaresiz hissettim. Ne hissettiğimi ancak bu şekil size anlatabilirim.”
BİM’DEN A101’E UZANAN ZİNCİR..
A101 market zinciri Türkiye’nin en büyük 100 perakendecisi arasında yer alıyor. A101 ve BİM mağaza zincirleri birlikte anılan marketler. Bunun nedeni BİM’in kuruluşu ve sonrasındaki sahiplerinin hükümetle yakın ilişkisinin olması. BİM’in kurucularından Yasin El Kadı, dönemin Başbakanı Tayyip Erdoğan tarafından 4 Ocak’ta Dolmabahçe’de gazetecilerle yapılan toplantıda “Türkiye’yi seven, dindar, yatırım yapmak isteyen Suudlu bir işadamı” diyerek tanıtılmıştı.
Yasin El Kadı, 11 Eylül’den sonra BM Güvenlik Konseyi’nin “Terörü Finanse Edenler” listesine girmişti. Akabinde Kadı’nın mal varlığı dondurulmuştu. Delil yetersizliğinden dolayı Kadı’nın adı daha sonra terör listelerinden çıkarıldı.
1995 yılında Yasin El Kadı, Cüneyt ve Aziz Zapsu, Korkut Özal, Mustafa Topbaş bir araya gelerek BİM’i kurdu. Cüneyt Zapsu 2003’te, ağabeyi Aziz Zapsu ise 2006 yılında BİM hisselerini sattı. Aziz Zapsu, 2008 yılında yeniden gıda perakendeciliğine döndü. Zapsu’nun kuracağı market zincirinin adı A101’di.
Cüneyt Zapsu, AKP kurucuları arasında yer alıyor. 2006 yılında AKP Genel Başkan Özel Asistanı ve Veri Koordinatörü’ydü. Washington’da bulunan Uluslararası ve Stratejik Araştırmalar Merkezi adlı düşünce kuruluşunda Adalet ve Kalkınma Partisi iktidarının dört yılı değerlendirdiği konuşmasında AKP’nin “muhafazakar değil, devrimci bir parti” olduğunu söylemiş ancak partinin kendini anlatmakta zorluk çektiğini ifade etmişti. Bu durumu şöyle anlatmıştı: ”Kendimizi anlatmak konusunda yetersiz kalıyoruz. Yaptıklarımızı, başarılarımızı anlatamıyoruz. Halkla ilişkilerde rezaletiz…”
ZAPSU AİLESİ 2010 YILINDA A101’İ AYDIN HOLDİNGE DEVRETTİ
Zapsu, 2008 yılında Erdoğan’ın danışmanlığı görevinden alındı. Zapsu ailesi, 2010 yılında işlerinin bozulduğunu gerekçe gösterip A 101’deki hissesini Turgut Aydın’a devretti.
Turgut Aydın ve dolayısıyla A101 ismini 15 Temmuz darbe girişiminden bir yıl sonra tekrar duyduk. Darbe girişimi ile ilgili başlatılan operasyon kapsamında A101 yönetim kuruluna yönelik bazı gözaltılar gerçekleşti. A101 Yönetim Kurulu Başkanı ve Aydın Holding sahibi iş insanı Turgut Aydın, Trabzon’un Maçka ilçesindeki evinde gözaltına alındı. Aydın’la birlikte gözaltına alınan isimler sorgularının ardından serbest bırakıldılar.
Aydın Holding faaliyet alanları arasında ev tekstili perakendesi English Home, kozmetik ve kişisel bakım marketi Eve gibi mağaza zincirleri de bulunuyor. Turgut Aydın aynı zamanda Memorial Sağlık Grubu ve Aydın Örme’nin de sahibi.
