ABD Başkanı Donald Trump, ilhak etmek istediğini söylediği Grönland Adası için özel bir temsilci atayarak Danimarka ile yeni bir tartışma yarattı.
Trump, 21 Aralık’ta Louisiana eyaletinin Cumhuriyetçi Valisi Jeff Landry’yi, Danimarka Krallığına bağlı yarı özerk Grönland’ın yeni özel temsilcisi olarak atadığını duyurmuştu.
Vali Landry X paylaşımında “Grönland’ı ABD’nin bir parçası haline getirmek adına bu gönüllü pozisyonda çalışmak bir onur” dedi.
Grönland Başbakanı ise adanın “kendi geleceğine karar vermesi ve toprak bütünlüğüne saygı gösterilmesi gerektiğini” söyledi.
Trump’ın hamlesi Kophenhag’ı kızdırırken, ABD Büyükelçisi’nin “açıklama yapması için çağrılacağı” belirtildi.
Danimarka Dışişleri Bakanı Lars Lokke Rasmussen atamanın “çok can sıkıcı” olduğunu belirtti ve Washington’a Danimarka’nın egemenliğine saygı göstermesi uyarısında bulundu.
Danimarka’da yayın yapan TV2 televizyonuna konuşan Rasmussen “Danimarka, Faroe Adaları ve Grönland’dan oluşan Danimarka Krallığına sahip olduğumuz sürece toprak bütünlüğümüzün altını oyacak hamleleri kabul edemeyiz” dedi.
Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen, bölgenin ABD ve diğer ülkelerle işbirliği yapmak istediğini, ancak bunun sadece karşılıklı saygı çerçevesinde olabileceğini belirtti.
Nielsen “Özel bir temsilci atanması bizim için bir şey değiştirmiyor. Geleceğimize biz karar veririz. Grönland, Gröndlandlılara ait ve toprak bütünlüğümüze saygı gösterilmeli” dedi.
AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, X’te yaptığı bir paylaşımda, AB’nin “Danimarka ve Grönland halkıyla tam bir dayanışma içinde” olduğunu söyledi.
ABD Başkanı Trump, göreve atadığı Landry’nin “Grönland’ın ulusal güvenlik için ne kadar gerekli olduğunu anladığını” ve ABD’nin çıkarlarını ilerleteceğini söyledi.
Eski bir asker ve polis memuru olan Landry, vali seçilmeden önce ABD Kongresi’nde görev yaptı ve eyaletin başsavcılığı görevini yürüttü. Landry yeni rolünün valilik görevlerini etkilemeyeceğini söyledi.
Trump, Beyaz Saray’a geri dönmesinden bu yana stratejik konumu ve maden zenginliği gerekçesiyle Grönland’a olan ilgiyi yeniden canlandırdı.
Trump, adayı ele geçirmek için güç kullanma ihtimalini dışlamayı da reddediyor. Bu tavır NATO müttefiki ve Washington ile uzun süredir iyi ilişkileri olan Danimarka’yı şoke etti.
57 bin kişinin yaşadığı Grönland, 1979’dan bu yana iç işleyişinde özerk bir yönetime sahipken, savunma ve dışişlerinde Danimarka’ya bağlı.
Çoğu Grönlandlı Danimarka’dan bağımsızlığa sıcak bakarken, kamuoyu yoklamaları ada halkının çoğunun ABD’nin bir parçası olmaya karşı çıktığını gösteriyor.
Tartışma, Kuzey Kutup bölgesinde stratejik rekabetin arttığı bir dönemde yaşanıyor. Eriyen buzullarla yeni deniz yolu güzergahları açılıyor ve değerli maden yataklarına erişimi kolaylaştırıyor.
Grönland, Kuzey Amerika ve Avrupa arasındaki konumu nedeniyle de ABD ile NATO’nun güvenlik planlamasında özel bir yer tutuyor.
ABD’nin İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana adada bir üssü bulunuyor.
Başkan Yardımcısı JD Vance, Mart ayında üssü ziyaret ederek Grönland halkından “ABD ile anlaşma yapmalarını” istedi.
ABD, 1953 yılında kapattığı konsolosluğunu 2020’de Trump’ın ilk başkanlık döneminde Grönland’ın başkenti Nuuk’ta yeniden açtı. Birçok Avrupa ülkesi ve Kanada’nın Grönland’da fahri genel konsoloslukları bulunuyor.
