Telegram’ın kurucu ortağı Pavel Durov’un Cumartesi günü Fransa’da tutuklanmasının, Rusya’nın Ukrayna’da devam eden savaşa yönelik askeri planlarını uygulamasını daha zor ve karmaşık hale getirebileceği iddia ediliyor.
Telegram, Rusça konuşanlar arasında çok popüler ve Ukrayna’daki savaşta, hem sahadaki operasyonlar hem de Kremlin’in söylemlerini yaymak için kritik bir rol oynuyor.
Amerika Birleşik Devletleri (ABD) merkezli Savaş Çalışmaları Enstitüsü’ne (ISW) göre, “Telegram, Ukrayna’daki Rus askeri personeli için resmi iletişimlerin ana alternatifi.”
Sorbonne İşletme Okulu’ndan araştırmacı Christine Dugoin-Clement, Euronews’e verdiği demeçte, “Telegram sadece bir haber kaynağı değil, aynı zamanda farklı seviyelerdeki eylemleri koordine etmek için kullanılan, video depolamak, büyük dosyaları paylaşmak ve benzeri işler için kullanılan bir tür ana mesajlaşma aracı. (Telegram’da) Kremlin ya da Rusya Savunma Bakanlığı ile az ya da çok doğrudan bağlantılı çok sayıda kanal bulunuyor,” dedi.
Telegram, 2018 yılında Rus hükümetinin kontrolüne girmekten kaçınan şifreli bir sohbet uygulaması ancak, uzmanlara göre Kremlin, faaliyetleriyle ilgili daha katı mevzuatları uygulamaya koyarak Telegram’ı manipüle etmeyi başardı.
Dugoin-Clement, “10.000’den fazla takipçi toplayan kanalların sahipleri, medya ve sosyal ağları kontrol etmekle görevli olan Roskomnadzor’a bilgi sağlamak zorunda,” dedi.
“Aynı yasada, 500.000’den fazla kullanıcı tarafından takip edilen bir kanalınız varsa, Roskomnadzor veya FSB bunu talep ederse tüm kullanıcı bilgilerinizin sağlanması gerektiği açıklanıyor. Yani tam bir kontrol yok ama diyebiliriz ki bu bir tür iş birliği.”
Ruslar, Telegram’ı terk edecek mi?
Telegram’ın kurucu ortağı Durov’un Fransa’da tutuklanmasının ardından Rus güçlerinin platformdan ayrılmaya başlayabileceği düşünülüyor. Bu da, uç bir senaryoya göre, ülke genelinde platformun tamamen engellenmesine yol açabilir.
Bu belirsizliğin, şifreli sohbetlerdeki bilgilerin Fransız makamları tarafından açıklanması pek olası görünmese de, Rusya’nın cephe hattındaki operasyonlarını muhtemelen etkileyeceği belirtiliyor.
Ecole Polytechnique de Louvain’den Axel Legay, Euronews’e verdiği demeçte, “Bunu yapmaya çalışabilirler. Bu yasa dışı olurdu çünkü Avrupa Birliği (AB) düzeyinde mesajların okunmasına izin veren bir karar yok,” dedi.
“Üç ay önce, AB bu konuda bir anlaşmaya varamadı. Yani evet, gizli servisler ya da başka yollarla bunu denemeye çalışabilirler ama şu anda asıl sorunun bu olduğunu düşünmüyorum.”
Durov’un tutuklanması, Fransa ile Rusya arasında diplomatik bir krize dönüşebilir.
Rusya’nın Paris’teki büyükelçiliği Durov’a ulaşmayı talep ettiklerini ancak Durov’un aynı zamanda Fransız vatandaşı olması nedeniyle “Fransız tarafının işbirliği yapmayı reddettiğini” söyledi.
Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise tutuklamanın “siyasi bir karar” olmadığı konusunda ısrar ediyor. Fransa’nın “ifade ve iletişim özgürlüğüne derinden bağlı olduğunu” belirten Macron, bu özgürlüklerin “hem sosyal medyada hem de gerçek hayatta yasal bir çerçeve içinde korunduğunu” söyledi.
Öte yandan, Telegram’dan yapılan açıklamada, “Telegram’ın CEO’su Pavel Durov’un saklayacak hiçbir şeyi yok ve Avrupa’da sık sık seyahat ediyor,” denildi.
“Bir platformun ya da sahibinin o platformun kötüye kullanılmasından sorumlu olduğunu iddia etmek saçmalıktır.”
Durov, kendisinin de kurucusu olduğu ve sonrasında elden çıkardığı VKontakte sosyal medya platformunda bulunan Rus hükümetine muhalif toplulukları kapatma taleplerine uymayı reddettikten sonra 2014 yılında Rusya’yı terk etmişti.
