İsveç merkezli insan hakları kuruluşu Stokholm Özgürlük Merkezi (Stockhom Center for Freedom – SCF), AKP hükümetinin büyükelçilik ve başkonsoloslukları yurtdışında yaşayan muhaliflere karşı nasıl kullandığını belgeleriyle ortaya koyan yeni bir rapor yayımladı.
“Diplomasiyi Silah Haline Getirmek: Erdoğan Türk Temsilciliklerini Sınır Aşan Baskı için Nasıl Kullanıyor?” (Weaponizing Diplomacy: How Erdoğan Uses Turkish Missions for Transnational Repression) başlıklı rapora göre, Türk diplomatik temsilcilikleri, yurt dışındaki muhaliflerin ve özellikle Gülen Hareketi mensuplarının fişlenmesi, konsolosluk hizmetlerinden mahrum bırakılması, kaçırma ve zorla geri gönderme, hareketle bağlantılı kurumlara el konulması gibi farklı uygulamalarda aktif rol oynuyor.
AKP hükümetinin yurtdışındaki faaliyetleri, yalnızca Dışişleri Bakanlığı ve Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) gibi kurumlarla sınırlı değil. Rapora göre Diyanet İşleri Başkanlığı’nın yurt dışı teşkilatı, AKP’li Cumhurbaşkanı Erdoğan’a yakın Uluslararası Demokratlar Birliği (Union of International Democrats – UID) ve Türk Amerikan Ulusal Yönlendirme Komitesi (Turkish American National Steering Committee – TASC) gibi diaspora kuruluşları da fişleme ve gözetleme faaliyetlerinde aktif rol oynuyor.
Raporda, bu kurumsal ağ kullanılarak Yeni Zelanda’dan Panama’ya, Norveç’ten Zambiya’ya beş kıtada en az 115 ülkede fişleme ve benzer faaliyetler yürütüldüğü belgeleriyle ortaya konuluyor.
SCF Başkanı gazeteci Abdullah Bozkurt, konuyla ilgili açıklamasında, AKP’li Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın uzun kollarının muhalifleri yurt dışında da takip ettiğini belirterek, bu çalışmanın Türk büyükelçilik ve başkonsolosluklarının nasıl birer baskı aracına dönüştürüldüğünü ortaya koyan ilk kapsamlı rapor olduğuna dikkat çekti.
Çalışmada ayrıca, 15 Temmuz’un ardından büyükelçilik ve başkonsolosların devletin güvenlik aygıtının uzantıları haline getirildiği ve bu faaliyetlerin diplomatik ve konsüler ilişkileri düzenleyen Viyana Sözleşmelerini açıkça ihlal ettiği ifade ediliyor. SCF, ihlalde bulunan diplomatlara yaptırım uygulanması, bu kişilerin yurtdışında görev yapmalarının engellenebilmesi için diplomatik vize başvurularının daha sıkı denetime tabi tutulması, Birleşmiş Milletler’in sınır aşan baskı konusunda bir özel raportör atanması için uluslararası topluma çağrıda da bulunuyor.
Stokholm Özgürlük Merkezi, daha önce de sınır aşan baskı konusuyla ilgili çok sayıda rapor ve haber yayınlamıştı. Bunlar arasında INTERPOL ve iade mekanizmalarının kötüye kullanılması, kaçırma ve zorla geri göndermeler ile malvarlıklarına el konulması gibi çalışmalar ön plana çıkıyor.
Türkiye’de yaşanmakta olan insan hakları ihlalleri ve hukuksuzlukları dünya kamuoyuna duyurmak üzere 2017 yılında sürgündeki Türk gazeteciler tarafından kurulan SCF’nin çalışmaları CNN, BBC, Fox News, NBC News, Washington Post, Guardian gibi dünyanın önde gelen medya organlarında yer bulmakta; dünyanın farklı ülkelerinden devlet kurumları ve akademisyenler gibi farklı birçok kesim tarafından kullanılmaktadır.
