Moldova ile Ukrayna sınırları arasında sıkışmış, yaklaşık 4.000 kilometrekarelik bir kara parçası olan Transdinyester, otuz yılı aşkın süredir dünyanın en karmaşık “dondurulmuş çatışma” bölgelerinden biri olmaya devam ediyor. Hukuki olarak Moldova’ya bağlı olan ancak fiilen Rusya’nın kontrolünde hareket eden bu bölge, modern dünyanın siyasi ve ekonomik paradokslarını bünyesinde barındırıyor. İşte kimsenin tanımadığı bilmediği Transdinyester hakkında ilginç detaylar
‘Yaşayan Sovyet kalıntısı’ olarak bilinen Transdinyester’de yaklaşık yarım milyon insanın en büyük sorunu, uluslararası alanda tanınmayan bir kimliğe sahip olması. Bu durum, bölge halkını “çoklu vatandaşlığa” zorlamakta.
Ülkede 200 binden fazla kişi Rusya pasaportu taşırken, seyahat edebilmek için Ukrayna ve Moldova pasaportuna sahip olanların sayısı da az değil. Halkın büyük çoğunluğu kendisini kültürel olarak Rusya’ya yakın hissetse de bölgenin yerel dansları ve müzik tınıları Moldova ve Romanya kültürüyle iç içe geçmiş durumda.
EKONOMİ OLARAK RUSYA’YA BAĞIMLI
Bölge ekonomisi, serbest piyasa kurallarından ziyade siyasi destek ve tekelci yapılar üzerinde yükseliyor. Rus yardımlarıyla ayakta kalan bu ülkeye, her yıl yaklaşık 1 milyar dolar tutarında finansal yardım ve bedava doğalgaz sağlanıyor.
Sheriff Holding Etkisi: Eski istihbarat görevlileriyle bağlantılı olduğu bilinen Sheriff şirketi; marketlerden akaryakıt istasyonlarına, bankalardan dünyaca ünlü Sheriff futbol kulübüne kadar ekonominin her damarına hakim.
İhracat ve Ticaret: Siyasilerin Batı karşıtı söylemlerine rağmen, bölgedeki ihracatın dörtte üçü Avrupa Birliği ve Moldova pazarına gidiyor. Ancak bu ticaret hacmi, devasa bütçe açıklarını kapatmaya yetmiyoR.
SİYASİ BİR BÖLÜNMÜŞLÜK İÇERİSİNDELER
Bölge yönetimi ve Tiraspol’deki çoğunluk, Rusya’ya bağlanmayı bir “kurtuluş” olarak görüyor. 2006 referandumunda çıkan %97’lik Rusya yanlısı sonuç bu arzunun en büyük dayanağı. Ancak bu isteğin önünde fiziksel bir engel bulunuyor: Rusya ile herhangi bir kara sınırının bulunmaması.
Diğer yandan bölgenin her yerinde Rus yanlısı bir tutum hakim değil. Özellikle Grigoriopol gibi bölgelerde yaşayan bazı vatandaşlar, geçmişte Moldova’nın toprak bütünlüğü için savaşmış ve geleceklerini Rusya’da değil Avrupa Birliği’nde görüyor.
OKULLAR SİYASİ BASKI ALTINDA
Transdinyester’deki de facto yönetim, zaman zaman ciddi hak ihlalleriyle gündeme geliyor. Promo-Lex gibi hukuk örgütleri, bölgedeki yargılamaların keyfiliğine ve tutuklulara yönelik işkence iddialarına dikkat çekiyor. Ayrıca, Moldova dilinde eğitim veren okulların siyasi baskı altında kalması ve öğretmenlerin maaşlarına el konulması gibi uygulamalar, bölgedeki kültürel ayrışmayı derinleştirmiş durumda.
