ABD, Ortadoğu’daki savaş birinci ayına girerken artan baskılar üzerine Pakistan aracılığıyla İran’a 15 maddelik bir ateşkes planı sundu. Konudan haberdar olan ancak isminin gizli tutulmasını talep eden bir yetkili, Pakistan’ın iki taraf arasındaki olası müzakerelere ev sahipliği yapmayı teklif ettiğini de ifade etti.
İran ordusu ise, söz konusu diplomatik adımı alaya aldı. Hem düzenli orduyu hem de Devrim Muhafızları’nı bünyesinde barındıran İran Silahlı Kuvvetleri Birleşik Komutanlığı, herhangi bir müzakerenin söz konusu olmadığını açıkladı.
“ABD kendi kendine müzakere ediyor”
Komutanlık sözcüsü Tuğgeneral Ebrahim Zolfagari, devlet televizyonunda yayınlanan açıklamasında, “İç çatışmanızın seviyesi kendinizle müzakere yapacak noktaya mı geldi? Bizim ilk ve son sözümüz ilk günden bu yana hep aynıydı ve aynı kalacak: Bizim gibi insanlar, sizin gibi insanlarla asla anlaşamaz. Ne şimdi ne de hiçbir zaman” diye konuştu.
ABD’nin müzakere masasına oturacak konumda olmadığını da savunan sözcü, “Stratejik güç diye övündüğünüz şey stratejik bir başarısızlığa dönüştü. Küresel süper güç olduğunu iddia eden birisi, bu beladan çıkabilseydi çoktan çıkardı” dedi.
Trump müzakerecilerin isimlerini açıkladı
Öte yandan Salı günü Beyaz Saray’da gazetecilere konuşan ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın aksi yöndeki açıklamalarına rağmen ABD’nin “şu an müzakerelerde olduğunu” söyledi.
Müzakere heyetinde özel temsilci Steve Witkoff, damadı Jared Kushner, Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile Başkan Yardımcısı JD Vance’in yer aldığını açıklayan Trump, “Bunu yapan birçok kişimiz var. Karşı tarafın da anlaşma yapmak istediğini söyleyebilirim” dedi.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin ofisi, bakanın bu hafta çeşitli mevkidaşlarıyla savaşı görüştüğünü belirtti ancak İran parlamentosu başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD ile doğrudan görüşme yapıldığı iddiasını yalanladı.
“İsrail’e sürpriz oldu”
Konuya ilişkin AP haber ajansına konuşan bir yetkili, savaşın sürdürülmesi yönünde Trump’a baskı uygulayan İsrailli yetkililerin ateşkes planından habersiz olduğunu öne sürdü.
Öte yandan ABD ile İran arasındaki olası müzakereler büyük zorluklarla karşı karşıya. Washington’un özellikle İran’ın balistik füze ve nükleer programlarına ilişkin taleplerinin karşılanması son derece güç görünüyor. İran tarafında ise, bu müzakereleri yürütme yetkisine sahip ve bunlara razı olacak birinin bulunup bulunmadığı belirsizliğini koruyor. Zira İsrail, İran liderlerini öldürmeye devam edeceğini açıkça ilan etmiş durumda.
İran’ın ABD’ye duyduğu derin güvensizlik de barış sürecini sıkıntıya sokan önemli bir etken. Trump yönetimi, zaten üst düzey diplomatik görüşmelerin yürütüldüğü sırada İran’a mevcut savaşı başlatmıştı.
İsrail’den İran’a geniş çaplı saldırı
Trump savaştan çıkmanın yollarını arar gibi görünürken İsrail ordusu ise, Çarşamba günü erken saatlerde İran’daki hükümet altyapısını hedef alan geniş çaplı yeni saldırılar başlattığını duyurdu.
İran da, Körfez’deki Arap komşularına baskıyı sürdürüyor. Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı, petrol açısından zengin doğu eyaletinde en az sekiz insansız hava aracını (İHA) imha ettiklerini açıkladı. Bahreyn’de hava saldırısı sirenlerinin çaldığı bildirildi. Kuveyt ise çok sayıda İHA’yı düşürdüklerini ancak bir aracın Kuveyt Uluslararası Havalimanı’ndaki yakıt tankına isabet ederek yangın çıkardığını açıkladı.
Petrol fiyatları yüzde 40 artmış durumda
İran’ın bölgesel enerji altyapısına yönelik misilleme saldırıları ve dünya ham petrol ticaretinin beşte birini karşılayan Hürmüz Boğazı üzerindeki ablukası petrol fiyatlarını yükseltirken, olası bir küresel enerji krizine dair endişeler dünya piyasalarını sarsmaya devam ediyor.
Çatışma süresince 120 dolar sınırına yaklaşan Brent ham petrolün varil fiyatı olası bir ateşkesin konuşulmasıyla birlikte, sabah saatlerindeki işlemlerde 100 doların hemen altından işlem gördü. Bu rakamlar, savaşın başlamasından bu yana yaklaşık yüzde 40’lık bir artışa işaret ediyor.
ABD’den bölgeye ek asker sevkiyatı
Diplomasi trafiği sürerken, ABD bölgedeki askeri varlığını güçlendirmeye devam ediyor. Bir ABD’li yetkili, en az bin paraşütçü askerin önümüzdeki günlerde Ortadoğu’ya gönderileceğini bildirdi. Ayrıca Pentagon’un yaklaşık 5 bin deniz piyadesi ve binlerce denizciyi taşıyacak iki birliği bölgeye sevk etme sürecinde olduğu öğrenildi.
