İran’da kuraklık, 10 milyondan fazla nüfusu olan başkent Tahran’ı neredeyse yaşanamaz hale getirdi.
Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Aralık ayına kadar yağış olmadığı takdirde, Tahran’da suyun kontrollü dağıtımına geçileceğini duyurdu.
Aralık ayında da yağmur yağmaması durumunda kontrollü dağıtımın da yeterli olmayacağını söyleyen Pezeşkiyan, “Yine yağmur yağmazsa, o zaman hiç suyumuz kalmayacak. Vatandaşların Tahran’ı boşaltması gerekecek” dedi.
İran’daki dini yönetim için susuzluğun sonuçları ağır olabilir. 2021’de, su kıtlığı ülkenin güneyindeki Huzistan eyaletinde şiddetli protestolara yol açmıştı. Bundan önce de özellikle çiftçiler, belli aralıklarla düzenledikleri protestolarla, sorumluları kötü su yönetimi politikaları izlemekle suçlamıştı.
Tek neden kuraklık değil
Tahran’daki su krizi, yalnızca son yıllarda azalan yağışların, iklim değişikliğinin bir sonucu değil.
Çok fazla sayıda barajın inşası, kaçak açılan kuyular ve verimsiz tarım uygulamaları da dahil olmak üzere onlarca yıllık kötü su yönetimi, su rezervlerinin tükenmesine yol açtı.
Pezeşkiyan yönetimi su krizini “geçmiş hükümetlerin politikaları, iklim değişikliği ve aşırı su tüketimi” ile gerekçelendiriyor.
Ama zaten nükleer programı nedeniyle İran’a uygulanan ağır yaptırımların sonuçlarını göğüslemek zorunda kalan İran halkında susuzluk, huzursuzluğu ve tepkiyi daha da artırıyor.
Halkta tepki büyüyor
Tahran’da saatler süren su kesintileri ailelerin günlük hayatını gün geçtikçe daha da zora sokuyor.
İran’ın ulusal su şirketi, Tahran’da suyun kontrollü dağıtımına resmen geçildiği haberlerini yalanlamakla birlikte, geceleri su basıncının düşürüldüğünü, bazı semtlerde de su kesintileri uygulandığını doğruladı.
Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, aşırı sıcakların yaşandığı Temmuz ayında aşırı su tüketilmemesi çağrısı yapmıştı.
İranlılar geçmiş yıllarda da, talebin arttığı aylarda, elektrik, gaz ve su kesintilerine katlanmak zorunda kaldı.
Barajlar kuruyor
Başkentin su kaynakları, şehir dışındaki nehirlerden beslenen beş barajdan sağlanıyor.
Ancak azalan yağışlar ve alınmayan önlemler nedeniyle bu barajlara su akışı hızla düştü.
Tahran Bölgesel Su Şirketi Başkanı Behzad Parsa, geçen hafta barajlardaki su seviyelerinin geçen yıla kıyasla yüzde 43 oranında düştüğünü açıkladı.
Parsa, bir zamanlar toplamda yaklaşık 500 milyon metreküp su depolayabilen Tahran’ın barajlarında artık ancak 250 milyon metreküp su bulunduğunu, mevcut tüketim oranları nedeniyle bu su miktarının da iki hafta içinde tükenebileceğini açıkladı.
Su krizi ülke genelinde yaşanıyor
Üstelik susuzluk sadece başkenti vurmuyor. Su kıtlığı, neredeyse İran’ın tüm şehir ve kasabalarına, ülke geneline yayılmış durumda.
Ülke genelinde 19 büyük baraj fiilen kurudu. İran’ın 4 milyon nüfuslu ikinci en büyük şehri Meşhed’de su rezervleri yüzde 3’ün altına düştü.
Aşırı sıcaklar nedeniyle hükümet Temmuz ve Ağustos aylarında su ve enerji tüketimini azaltmak için belli aralıklarla resmi tatiller ilan etmişti.
Sıcaklıkların 50 dereceye ulaştığı bölgelerde kamu binaları ve bankalar günlerce kapalı kalmıştı.
