İran’da hayat pahalılığı ve fahiş zamları protesto için düzenlenen gösteriler ikinci haftasında sürerken, gösterilerin başladığı 28 Aralık’tan bu yana ölenlerin sayısının arttığı belirtiliyor.
ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri (HRANA), güvenlik güçleriyle göstericiler arasında çıkan çatışmalarda 5 Ocak itibarıyla 29’u gösterici, 4’ü çocuk ve 2’si polis olmak üzere toplam 35 kişinin öldüğünü, bin 200’den fazla kişinin göz altına alındığını duyurdu. HRANA, İran içindeki aktivistlerden aldığı verilere dayandırdığı açıklamasında, gösterilerin ülkedeki 31 vilayetten 27’sinde 250 noktaya yayıldığını kaydetti.
İranlı Kürtlere yakın insan hakları örgütü Hengaw ise olaylarda 25 kişinin öldüğünü, ölenlerden dördünün 18 yaşın altında olduğunu bildirdi.
İran haber ajansı: 250 polis yaralandı
İranlı yetkililerden gösterilerdeki ölü ve yaralı sayısına dair resmi açıklama yapılmazken yarı resmi Fars haber ajansı 250 polis memuru ile Devrim Muhafızları’na bağlı paramiliter Besic Direniş Gücü’ne mensup 45 milisin yaralandığını duyurdu.
İran Emniyet Müdürü Ahmedreza Radan, polisin “göstericilerle isyancılar arasında ayrım yaparak” hareket ettiğini ve isyancılara müsamaha gösterilmeyeceğini belirterek, “Yabancı servislerin kandırdığı kişiler için hâlâ geç değil. Teslim olun ve İslam Cumhuriyeti’nin büyüklüğünden yararlanın” çağrısı yaptı.
İlam eyaletindeki olayları “özel ekip” araştıracak
İran’ın reformist Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan dün gece İçişleri Bakanlığına, ülkenin güneybatısındaki İlam eyaletinde yaşanan olayların tüm yönleriyle araştırılması için bir özel ekip kurulması talimatı verdi.
İlam eyaletine bağlı Melekşahi kentinde güvenlik güçlerinin göstericilere ateş açtığına ve ölen göstericiler bulunduğuna dair görüntüler sosyal medyada yayılmıştı.
Yayılan başka bir görüntüde İran güvenlik güçlerinin çevik kuvvet donanımıyla bir hastaneye girdiği görülüyor. Aktivistler, özel timlerin göstericileri aramak için hastaneye girdiğini belirtirken ABD Dışişleri Bakanlığı görüntülere sert tepki gösterdi.
ABD Dışişleri Bakanlığının açıklamasında olay bir “suç” olarak nitelenerek, “Hastane koğuşlarını basmak, tıbbî personeli dövmek ve yaralılara göz yaşartıcı gaz ve mühimmatla saldırmak insanlığa karşı açık bir suçtur. Hastaneler muharebe meydanı değildir” ifadelerine yer verildi.
Donald Trump’ın İran tehdidi
Fars haber ajansı, bölgede göstericilerin ateşli silah ve el bombaları taşıdığını bildirmiş, ancak bu iddiaya kanıt gösterilememişti. Irak sınırında, Kürt azınlığın yoğun olarak yaşadığı İlam eyaleti, ekonominin en zayıf ve geçim sıkıntısının en ağır olduğu bölgeler arasında yer alıyor.
ABD Başkanı Donald Trump Cuma günü yaptığı açıklamada İran’daki gösterileri yakından takip ettiklerini belirterek İran’a yönelik askerî müdahale tehdidini yinelemişti. Trump, İran rejiminin protestoculara ateş açması durumunda ABD’nin göstericilerin yardımına yetişeceğini ve yanıtlarının çok ağır olacağını vurgulamıştı.
İran hükümetinden reform vaadi
İranlı yetkililer ülkede geçim sıkıntısının boyutunu kabul etmekle birlikte gösterilerin arkasında ülkeyi karmaşaya sürüklemek isteyen dış güçlerle bağlantılı ağların bulunduğunu savunuyor.
Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, göstericileri diyaloğa çağırarak ülkedeki para ve bankacılık sistemini istikrara kavuşturacak reformlar vaat etti. Bunlar arasında, ithalatçılara imtiyazlı döviz kuru uygulamasını sona erdirerek halkın alım gücünü artırmayı hedefleyen sübvansiyon reformu da bulunuyor. Reformun 10 Ocak’ta yürürlüğe girmesi planlanıyor.
