Avustralya’nın ardından Fransa da 15 yaş altındaki çocuk ve gençlere sosyal medya yasağı getirmeye hazırlanıyor. Paris’te Ulusal Meclis, yasa tasarısını salı gününe bağlayan gece yapılan oylamada 21’e karşı 130 oyla kabul etti. Tasarı, Şubat ortasında Senato’ya sunulacak ve onaylanması halinde gelecek eğitim-öğretim yılıyla birlikte yürürlüğe girecek.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, kişisel sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, “1 Eylül’den itibaren çocuklarımız ve gençlerimiz nihayet korunmuş olacak” dedi. Macron, “Çocuklarımızın beyinleri satılık değildir; ne ABD platformlarına ne de Çin ağlarına” ifadelerini kullanarak, “gençlerin hayallerinin algoritmalar tarafından şekillendirilmemesi” gerektiğini vurguladı.
Avrupa Komisyonu ise, Fransa’nın düzenlemeyi hayata geçirebilmesi için AB düzeyindeki teknik desteğe ihtiyaç duyduğunu belirtti. Komisyon sözcüsü, büyük platformlara ek yükümlülükler getirme yetkisinin yalnızca Komisyon’da olduğunu hatırlattı.
Yasak; TikTok, Snapchat ve Instagram gibi platformları kapsarken, Wikipedia gibi çevrim içi ansiklopediler ve eğitim içerikleri kapsam dışında tutuluyor.
Gençlerin ruh sağlığı endişesi
Tasarı, sosyal medya kullanımının gençlerin ruh sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmayı hedefliyor. Ulusal sağlık otoritesinin raporuna göre sosyal medya, siber zorbalık, gerçekçi olmayan beden algısı, şiddet içerikleri ve uyku kaybı gibi risklerle gençlerin psikolojisine zarar veriyor. Algoritmaların gençlerin dikkatini sürekli çekerek uyku düzenlerini bozduğu da belirtiliyor.
Hızlandırılmış yasama süreciyle ilerleyen tasarı, Senato’nun onayı halinde Eylül ayında yürürlüğe girecek. Ancak yasağın uygulanabilmesi için sahteciliği önleme özelliğine sahip bir yaş doğrulama sisteminin geliştirilmesi gerekiyor. Bu sistem AB düzeyinde hazırlık aşamasında.
Sosyal medya yasağına farklı tepkiler
İktidar partisi Renaissance’ın Meclis Grup Başkanı Gabriel Attal, Fransa’nın “bir ay içinde Avrupa’da öncü ülke olabileceğini” dile getirerek düzenlemenin gençlerin ve ailelerin yaşamını iyileştireceğini savundu.
Ayrıca, ilkokul ve ortaokullarda uygulanan cep telefonu yasağının lise seviyesine genişletilmesi planlanıyor. Bazı liselerde telefonların ders başında toplanması uygulaması hâlihazırda test ediliyor.
Tasarı, Cumhurbaşkanı Macron ile Eski Başbakan Attal arasında daha önce var olan gerilimi artırmıştı. Hem hükümet hem de iktidar partisi ayrı tasarılar sunmak istemiş, ancak daha sonra tek bir metin üzerinde uzlaşılmıştı.
Geçen Aralık ayında Avustralya, çocuk ve gençlere yönelik dünyanın ilk sosyal medya yasağını yürürlüğe koymuştu. Ülkede o tarihten bu yana TikTok, Instagram ve Snapchat gibi platformlar 16 yaşından küçükler için yasak.
Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) geçen yıl yayımladığı araştırmaya göre gençlerin yüzde 11’i sosyal medya kullanımını kontrol etmekte zorlanıyor. Aşırı kullanımın uyku bozuklukları, olumsuz beden algısı, düşük okul performansı ve duygusal sorunlarla ilişkili olduğu belirtiliyor.
Almanya da benzer adımlar üzerinde çalışıyor. Ülkede geçen yıl kurulan uzman komisyonu, 2026 ortasına kadar sosyal medya için yasal asgari yaş sınırı gibi öneriler hazırlayacak. Bitkom’un anketine göre Almanya’da çocukların çoğu 9 yaşından itibaren akıllı telefon ediniyor.
