Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, yasa dışı göçle mücadelede işbirliği yapan üçüncü ülkelere vize süreçlerinde kolaylık sağlanması, vizesiz seyahat rejimlerinin daha sıkı izlenmesi ve yükümlülüklerini yerine getiren ülkeler için vizesiz seyahatin devamının desteklenmesini hedefleyen yeni önerisini açıkladı.
AB Komisyonu Başkan Yardımcısı ve Teknolojik Egemenlik, Güvenlik ve Demokrasiden sorumlu üye Henna Virkkunen ile İç İlişkiler ve Göçten sorumlu üye Magnus Brunner, birbiriyle bağlantılı yeni göç ve vize stratejisi önerisini tanıtmak üzere ortak basın toplantısı düzenledi.
Virkkunen, “Vize politikamız günümüz gerçeklerini, büyük jeopolitik değişimleri, küresel rekabeti ve gelişen güvenlik sorunlarını yansıtmalıdır. AB, değerlerimize sadık kalırken çıkarlarımızı savunmak için tüm araçlarımızı kullanmalıdır” ifadelerini kullandı.
AB’nin vizeyi daha stratejik, koordineli ve kararlı bir şekilde kullanmak istediğini belirten Virkkunen, bu amaçla ilk kapsamlı AB vize stratejisini önerdiklerini dile getirdi. Virkkunen, “Güvenilir ortaklar için netlik ve verimliliğe, suistimalle mücadele etmek ve tehditlere yanıt vermek için daha güçlü araçlara ihtiyacımız var” dedi.
“Yeni bir yol haritası belirliyoruz”
Güvenilen partnerlerin vize sürecinin kolaylaştırılmasıyla desteklenmesi gerektiğine işaret eden Virkkunen, “Özellikle, yeni kurulan ve hızla büyüyen şirketler için hedefli, hızlı bir AB vize programının uygulanabilirliğini değerlendirmemiz gerekiyor” diye konuştu.
Brunner de göç ve vize stratejilerinin “ikiz” olduğunu vurgulayarak, “Bunlar birbirleriyle çok yakından bağlantılı. Birlikte ilerlemeleri gerekiyor. Bu iki stratejiyle, AB’ye kimin girebileceği, kimin kalabileceği ve elbette kimin AB’den ayrılması gerektiği konusunda yeni bir yol haritası belirliyoruz” bilgisini paylaştı.
“AB’ye vizesiz seyahat etmek elbette bir ayrıcalıktır” diyen Brunner, şöyle devam etti: “Bu ayrıcalık elbette beraberinde sorumlulukları da getirir. Stratejimizde bu sorumlulukları da daha net hale getiriyoruz. Örneğin, üçüncü ülkelerin vize muafiyeti alabilmeleri için objektif kriterleri karşılamaları gerekecek. Vize reddi oranlarının düşük, geri dönüş oranlarının ise yüksek olması gerekecek.”
Türkiye sorusuna cevap
Bir gazetecinin “Bu stratejide özellikle Türkiye gibi öne çıkarmak istediğiniz belirli ülkeler var mı?” sorusuna Brunner, “Herkesle görüşüyoruz. Elbette belirli bir ülke yok, ancak çok objektif, adil ve sağlam kurallar hazırlamamız gerekiyor ve AB dışındaki ortaklarımızla da bunu görüşüyoruz” yanıtını verdi.
Yeni öneride neler var?
Yeni Vize Stratejisi, vize serbestisi, güvenlik, dijitalleşme ve yetenek çekme alanlarında kapsamlı düzenlemeler öngörüyor.
Bu çerçevede, vizesiz seyahatten faydalanması muhtemel ülkeler açık kriterler üzerinden değerlendirilecek, mevcut vizesiz rejimler ise kötüye kullanımın önlenmesi amacıyla daha sıkı izlenecek.
Strateji kapsamında, “geri dönüş ve geri kabul konularında işbirliği göstermeyen, AB’nin güvenliğini tehdit eden eylemlerde bulunan” üçüncü ülkelere yönelik vize başvurularının askıya alınması veya kısıtlanması gibi önlemler gündeme gelebilecek.
Bunun karşılığında, geri dönüş ve geri kabul, güvenlik ile yasa dışı göçle mücadele alanlarında AB ile etkin ve sürdürülebilir işbirliği yürüten üçüncü ülkelere de vize başvuru süreçlerinde kolaylaştırıcı uygulamalar, daha elverişli prosedürler ve teşvik edici düzenlemelerin sağlanması amaçlanıyor.
Stratejiyle birlikte, güvenilir yolculara yönelik kolaylıklar da artırılacak.
Kanıtlanmış seyahat geçmişine sahip kişilere daha uzun süreli çok girişli vizeler verilmesi, iş dünyası için doğrulanmış şirketlerden oluşan ortak bir listenin oluşturulması planlanıyor.
Mevcut vizesiz seyahat rejimleri
Yeni strateji kapsamında, mevcut vizesiz seyahat rejimleri de daha sıkı denetime tabi tutulacak.
Yenilenen Vize Askıya Alma Mekanizması çerçevesinde, vizesiz seyahatten yararlanan ülkelerin yükümlülüklere uyumu düzenli olarak izlenecek.
Bu mekanizma ile vizesiz seyahatin kötüye kullanımının önlenmesi ve şartlara uyumun sürdürülmesinin sağlanması hedefleniyor.
Yükümlülüklerini yerine getiren ülkeler için ise uygulamanın devamı güvence altına alınacak.
Dijitalleşme
Dijitalleşme, stratejinin temel unsurları arasında yer alıyor.
Vizesiz seyahat edenler için Avrupa Seyahat Bilgi ve Yetkilendirme Sistemi’nin (ETIAS), 2026’nın son çeyreğinde devreye girerek seyahat öncesi kontrolleri kısmen otomatikleştirmesi öngörülüyor.
Vizeye tabi yolcuların, başvuru süreçlerini tamamen çevrim içi tamamlayabilmesine imkan tanınacak.
Birliğin bilişim sistemlerinin 2028 yılına kadar tam uyumlu hale getirilmesiyle, tek bir merkez üzerinden birden fazla veri tabanının aynı anda sorgulanabilmesi mümkün olacak. Bu sayede bilgi paylaşımının güçlendirilmesi ve vize kötüye kullanımının önlenmesi hedefleniyor.
Yeni strateji kapsamında AB, nitelikli iş gücü, öğrenciler, araştırmacılar ve yenilikçi girişimciler için mevcut mevzuatta olası değişiklikleri değerlendirecek.
“Start-up” ve “scale-up” kurucularına yönelik hedefli bir yasal çerçeve oluşturulması da stratejide yer alıyor.
Ayrıca, vize süreçlerinde üçüncü ülke vatandaşları ve işverenlere destek sağlanması ve nitelikli başvurular için ek AB fonları ayrılması öngörülüyor.
