Avrupa Parlamentosu (AP), Avrupa Birliği’nin (AB) iltica ve göç politikasında köklü değişiklikler getiren iki kritik düzenlemeyi onayladı. Yeni kurallar, iltica başvurusu reddedilenlerin daha hızlı sınır dışı edilmesini, “güvenli üçüncü ülke” uygulamasının genişletilmesini ve bazı sığınmacıların başvurularının hızlandırılmış prosedürlerle sonuçlandırılmasını öngörüyor.
AP’nin onayladığı düzenlemeyle, AB ülkeleri artık sığınmacıları, bu kişilerle hiçbir kişisel veya ailevi bağ bulunmayan üçüncü ülkelere de gönderebilecek. Böylece, İngiltere’nin uyguladığı “Ruanda modeline” benzer modellerin AB içinde uygulanmasının önü açılmış oldu. İtalya’nın Arnavutluk ile yaptığı anlaşma gibi ikili modeller de bu kapsamda kolaylaştırılıyor.
Yeni kurallar, bir kişinin yalnızca “güvenli bir ülkeden geçmiş olmasının” bile o ülkeye gönderilmesi için yeterli sayılabileceğini öngörüyor. Ayrıca AB ülkeleri, üçüncü ülkelerle yapacakları geri kabul anlaşmalarını Komisyon’a önceden bildirmek zorunda olacak. Refakatsiz çocuklar bu uygulamanın dışında tutuluyor.
“Güvenli menşe ülkeler” listesi genişletildi
Parlamento ayrıca AB’nin “güvenli menşe ülkeler” listesini de onayladı. Buna göre Bangladeş, Kolombiya, Mısır, Hindistan, Kosova, Fas ve Tunus’tan gelen başvurular hızlandırılmış prosedürle değerlendirilecek ve çoğunlukla reddedilecek. Başvuru sahiplerinin, ülkelerinin kendileri için neden güvenli olmadığını kanıtlaması gerekecek.
AB’ye aday ülkeler de genel olarak “güvenli” kabul ediliyor; ancak silahlı çatışma gibi istisnai durumlarda liste güncellenebilecek.
Yeni paket, iltica başvurusu reddedilen kişilerin geri gönderme süreçlerine aktif katılımını zorunlu kılıyor. Kimlik belgesi ibraz etmeyenlere daha ağır yaptırımlar getiriliyor. Yetkili makamlarla iş birliği yapmayanların ödenekleri kesilebilecek veya ülkeye giriş yasakları uzatılabilecek. Bazı durumlarda hapis cezaları da gündeme gelebilecek.
AB topraklarını terk etmeyi reddedenler, kendi ülkeleri yerine AB’nin “güvenli” olarak tanımladığı üçüncü ülkelere gönderilebilecek.
Geri gönderme merkezleri AB dışına taşınacak
Reform, AB sınırları dışında geri gönderme merkezleri kurulmasına da imkân tanıyor. Bu merkezlerde, AB’de iltica başvurusu reddedilen kişilerin dosyaları üçüncü ülkelerde incelenebilecek. Bu model, AB içinde ilk kez hukuki zemine kavuşmuş oldu.
AB ülkeleri ayrıca, iltica başvurularının yoğunlaştığı Yunanistan ve İtalya gibi ülkelere destek amacıyla 30 bin sığınmacının üye ülkeler arasında paylaştırılmasını öngören dayanışma sistemini sürdürme konusunda da uzlaştı. Ülkeler, sığınmacı kabul etmek yerine iltica başvurusu başına 20 bin euro ödeme yapmayı tercih edebilecek.
Oylamada, geleneksel merkez partiler yerine sağ ve aşırı sağ partilerin desteği belirleyici oldu. Reformun yürürlüğe girmesi için AB Konseyi’nin onayı gerekiyor. Ancak bu aşamanın formaliteden ibaret olduğu belirtiliyor. Paket, 2026 Haziran’ında tamamen yürürlüğe girmiş olacak. Bazı maddeler daha erken uygulanabilecek.
AB resmi verilerine göre, 2025’in ilk yarısında iltica başvurularında Fransa 78 bin başvuruyla başı çekti. Fransa’yı 77 bin başvuruyla İspanya ve 70 bin başvuruyla Almanya izledi.
