BBC‘nin haberine göre Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) ekibi gözetiminde yapay zeka tarafından atom atom tasarlanan iki ilaç, laboratuvarda ve hayvanlar üzerinde yapılan testlerde antibiyotiğe dirençli bakterileri öldürdü.
‘İkinci altın çağı başlatabilir’
İki ilacın reçete edilebilmeleri için hala yıllar sürecek geliştirme ve klinik deneyler gerekiyor. Fakat MIT ekibi yapay zekanın antibiyotik keşfinde ‘ikinci bir altın çağ’ başlatabileceğini söylüyor.
Antibiyotiklerin aşırı kullanımı nedeniyle bakteriler ilaçların etkilerine karşı evrim geçirerek dirençli hale geldi. Bu nedenle onlarca yıldır yeni antibiyotik sıkıntısı yaşanıyor, hatta bir milyondan fazla kişi bu nedenle ölüyor.
Daha önce yeni antibiyotik potansiyeline sahip olan binlerce kimyasal maddeyi yapay zeka taranmıştı.
İki yeni potansiyel ilaç
MIT ekibi antibiyotik tasarlamak için üretken yapay zekayı kullanarak bir adım daha ileri gitti.
Cell dergisinde yayınlanan çalışmada mevcut olmayan ya da henüz keşfedilmemiş olanlar da dahil olmak üzere 36 milyon bileşik incelendi.
Bilim insanları, farklı bakteri türlerinin büyümesini yavaşlatıp yavaşlatmadıklarıyla ilgili verilerin yanı sıra bilinen bileşiklerin kimyasal yapısını da vererek yapay zekayı eğitti.
Yapay zeka daha sonra bakterilerin karbon, oksijen, hidrojen ve nitrojen gibi atomlardan oluşan farklı moleküler yapılardan nasıl etkilendiğini öğreniyor.
Daha sonra yapay zeka ile yeni antibiyotikler tasarlamak için iki yaklaşım denendi.
İlki sekiz ila 19 atom büyüklüğünde milyonlarca kimyasal parçadan oluşan bir veri tabanında arama yaparak umut verici bir başlangıç noktası belirledi ve buradan yola çıktı.
İkincisiyse yapay zekaya en başından itibaren serbestlik tanıdı. Tasarım sürecinde ayrıca mevcut antibiyotiklere çok benzeyen her şey ayıklandı. İnsanlar için toksik olabilecek her şey elendi.
Bilim insanları, cinsel yolla bulaşan gonore (belsoğukluğu) enfeksiyonu ve potansiyel olarak ölümcül olan MRSA (metisiline dirençli Staphylococcus aureus) için antibiyotik oluşturmak üzere yapay zekayı kullandılar.
MRSA ciltte zararsız bir şekilde yaşayan fakat vücuda girdiğinde ciddi bir enfeksiyona neden olabilen bir bakteri türü. İlaçlar laboratuvarda bakteriler ve enfekte fareler üzerinde test edildi ve sonuçta iki yeni potansiyel ilaç elde edildi.
‘Hala zor işleri yapmamız gerek’
Fleming Initiative ve Imperial College London’dan Dr. Andrew Edwards, konuyla ilgili şöyle konuştu: “Yapay zeka, ilaç keşfi ve geliştirilmesini önemli ölçüde iyileştirmeyi vaat etse de güvenlik ve etkinliği test etmek söz konusu olduğunda hala zor işleri yapmamız gerekiyor.”
Warwick Üniversitesi’nden Prof. Chris Dowson’sa “Bu harika bir çalışma ve yapay zekanın dirençli bakterilere karşı antibiyotik keşfinde bir araç olarak önemli bir adım” dedi.
