Eski bakan, milletvekili ve hukukçulardan ortak çağrı: Hukukun üstünlüğü askıda, adalet yara alıyor

Aralarında eski bakanlar, milletvekilleri, akademisyenler ve hukukçuların da bulunduğu bir grup tanınmış isim, “Adalet Çağrısı” başlıklı ortak bir deklarasyon yayınladı.

Metinde, hukuk devleti ilkesinin güçlendirilmesi, yargı bağımsızlığının sağlanması, temel hak ve özgürlüklerin korunması gibi çeşitli başlıklarda öneri ve taleplere yer verildi.

Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarının bağlayıcılığına vurgu yapılırken, adil yargılanma hakkı, ifade özgürlüğü ve cezaevleri koşulları gibi konular da gündeme taşındı.

Metinde, “Adalet, hukukun üstünlüğüyle, devlet yönetiminin hukuka bağlı ve hukuk önünde herkesin eşit olmasıyla sağlanır. Hukukun üstünlüğü yoksa adalet yoktur” denilirken; hukukun taraflı ve ayrımcı uygulanmasının devletin meşruiyetini ve yurttaşların devlete olan güvenini sarstığı vurgulandı.

Demokrasi Platformu’nda yayınladığımız Adalet Çağrısı’nı kamuoyuna arz ediyorum.
Saygılarımla.https://t.co/1JhMLGMpA2 pic.twitter.com/qvQPgAzuXz
— Hüseyin Çelik (@hc_huseyincelik) June 3, 2025

“Hukuk devleti askıda, adalet yara aldı”

Deklarasyonda, 2017 Anayasa değişikliğiyle birlikte yürütmenin kişiselleştiği ve yasama ile yargının yürütmenin kontrolü altına girdiği ifade edildi. Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarına uyulmamasının hukukun bağımsızlığını zedelediği belirtildi. İltisak ve irtibat gibi kavramlarla yeni suç tanımlarının yaratıldığı, gizli tanık beyanlarıyla tutuklamalar yapıldığı, mahkeme kararı olmaksızın mal varlıklarına el konulduğu gibi uygulamaların insan haklarını ihlal ettiği savunuldu.

Çağrıda, “adalet halkın ekmeğidir” ifadesiyle Bertolt Brecht’e atıfta bulunularak, hukukun olmadığı yerde barış, huzur ve kalkınmanın da mümkün olamayacağı dile getirildi.

Deklarasyonda adalet sisteminin yeniden tesisi için şu talepler sıralandı:

Yargı reformu: Hukuk eğitiminden yüksek yargının yapılandırılmasına kadar bağımsızlığı sağlayacak bir reform

AYM ve AİHM kararlarına tam uyum

Gizli tanık ve “iltisak” gibi istismara açık uygulamalara son verilmesi

İfade özgürlüğü alanının genişletilmesi

Kuvvetler ayrılığı ilkesinin yeniden hayata geçirilmesi

Temel hakları kısıtlayan keyfi uygulamalara son verilmesi

Cezaevlerinde koşulların iyileştirilmesi, yaşlı ve hasta tutukluların tahliyesi

Sulh ceza hakimliklerinin kaldırılması, tutuklamanın cezalandırma aracı olmaktan çıkarılması

Bazı suçlar hariç kısmi genel af çağrısı ve siyasi tutukluların serbest bırakılması

İmzacılar

Deklarasyona imza atanlar şu isimlerden oluşuyor: