Elazığ’da yaşanan depremle gündeme gelen deprem vergilerinden toplanan paraların ne yapıldığıyla ilgili tartışma meclise taşındı.
HDP’nin 67 milyarın üzerinde olduğu belirtilen deprem vergisinin nereye harcandığının araştırılması için verdiği önerge AKP-MHP oylarıyla reddedildi.
Konuyu CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu gündeme getirdi. CHP lideri grup toplantısında “Deprem vergileri nereye harcandı?” diye sordu. Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Erdoğan’dan yanıt gecikmedi. Kılıçdaroğlu’nun sözlerini hatırlatan Erdoğan, paraların nereye harcandığına dair hesap vermeyeceklerini söyledi.
Halkların Demokratik Partisi (HDP), Elazığ depremi ile birlikte yeniden gündeme gelen deprem vergilerinin nereye harcandığının şeffaf bir şekilde kamuoyuyla paylaşılması amacıyla Meclis araştırması istedi. HDP, araştırma önergesini Meclis Genel Kurulu’na sundu.
HDP önergede, Türkiye’de çeşitli dönemlerde depremler olduğu ve çok sayıda can kaybının yaşandığı belirtilerek, “17 Ağustos depreminin ardından binaların depreme dayanıklı olmadığı gerçeğiyle yüzleşilmiş, buna yönelik farkındalık oluşturulma çabaları gösterilmiştir. Deprem vergileri toplanarak olası depremlerde meydana gelebilecek zararların en aza indirgenmesi yönünde çalışmalar başlatılmış ve özel deprem sigortaları da böylece ülke gündemine girmiştir” denildi.
Önergede, hasarlı ve depreme dayanıklı olmadığı tespit edilen binalara yönelik sağlamlaştırma çalışmalarının yapılmadığı ve yeni yapılan binaların depreme dayanıklılığının da denetlenmediği belirtildi ve şu ifadelere yer verildi:
“Kuşkusuz Van depreminde yaşananlar hala hafızalardadır ve soğuk havada binlerce yurttaş sokaklarda kalmış; ciddi bir mağduriyet yaşanmıştır. Van’da yurttaşların hala prefabrik evlerde kalıyor oluşu depreme yönelik gerekli çalışmaların yapılmadığını izah etmesi bakımından son derece çarpıcıdır. Elazığ depreminin ardından Kızılay gibi derneklerin halktan parasal yardım amaçlı duyuruları, geçmiş yıllarda toplanan deprem vergilerinin hangi amaç için kullanıldığı noktasında ciddi soru işaretleri yaratmaktadır. Deprem vergisi adı altında toplanan ve oluşturulan kaynağın yıllar içerisinde ne kadara ulaştığı ve nerelere aktarıldığı da kamuoyunda cevap bekleyen sorulardandır. 1999 depremiyle birlikte depremin zararlarını tazmin edebilmek için mevcut hükümet deprem vergisi olarak bilinen özel iletişim vergisini getirmişti. Bu Özel İletişim Vergisi 99 depremiyle birlikte depremin zararlarını tazmin etmek, yeni oluşacak depremler için önlemler alabilmek, toplanma alanları, deprem bilincinin gelişmesi gibi harcamaların finanse edilebilmesi için getirilmiş bir vergiydi.
Bu vergi hayatımıza geçici olarak girmesine rağmen, iki kez uzatılmış ve 2003 yılında ise kalıcı hale getirilmiştir. GSM operatörleri aracılığıyla yapılan konuşmalar, internet ve mesaj bedelleri üzerinden yüzde 7,5 kadar ÖİV alınmaktadır. Vergi uzmanları, toplanan paranın 2000 yılından 2019 yılının sonuna kadar 67.5 milyarı geçtiğini söylemektedir. Vatandaşlar toplanan bu paranın depremde oluşabilecek çadır ihtiyacı için, yardım için, gıda yardımı için ayrılması gerektiğini, deprem bilincinin gelişmesi için ayrılması gerektiğini, deprem eğitimleri için, tatbikatlar için ayrılması gerektiğini, toplanma alanları için harcanması gerektiğini, AFAD’a, AKUT’a, Kızılay’a vb. kurumlara aktarılmasını beklerken, dönemin Maliye Bakanı Mehmet Şimşek bir soruda deprem vergilerinin duble yollara gittiğini söylemiştir.”
