Ekonomik krizle boğuşan Türkiye’de verilerle ilgili de kaygılar var. Ekonomiyle ilgili açıklanan resmi rakamların gerçeği yansıtmadığı en çok dikkat çekilenler arasında.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), ağustos ayı enflasyon rakamlarını açıkladı. Buna göre, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ağustosta aylık bazda yüzde 0,86 arttı; Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) ise yüzde 0,59 düştü. Yıllık enflasyon, tüketici fiyatlarında yüzde 15,01, yurt içi üretici fiyatlarında yüzde 13,45 oldu.
Ağustos ayı itibariyle 12 aylık ortalamalar dikkate alındığında, tüketici fiyatları yüzde 19,62, yurt içi üretici fiyatları yüzde 30,51 arttı. Geçen yılın aralık ayına göre de tüketici fiyatları yüzde 7,35, yurt içi üretici fiyatları yüzde 6,39 yükseldi.
Ana harcama grupları itibariyle ağustosta, aylık bazda en yüksek artış yüzde 19,11 ile alkollü içecekler ve tütün grubunda görülürken, eğitimde yüzde 4,26, konutta yüzde 2,04, çeşitli mal ve hizmetlerde yüzde 0,89, lokanta ve otellerde yüzde 0,75 artış kaydedildi.
Tüketici fiyatları bazında ağustosta bir önceki aya göre en yüksek fiyat artışı yüzde 23,35 ile salatalıkta oldu. Fiyat artışında salatalığı, yüzde 20,44 ile sigaralar, yüzde 16,39 ile özel üniversite ücreti izledi.
TÜİK’in açıkladığı ağustos ayı enflasyon rakamlarına muhalefetten tepki geldi. CHP Genel Başkan Yardımcısı Aykut Erdoğdu, “Maalesef artık inanılırlığı kalmayan TÜİK, adeta hükümetin Titanik kemancısı gibi vatandaşın market raflarında yaşadığı zamları gizleme çabası içinde. Ama onlar rakamlara yansıtmaktan kaçınsa da halk enflasyonu fazlasıyla hissediyor” dedi.
BirGün’ün aktardığına göre Erdoğdu, yazılı açıklamasında, “Rakamlara bakarsak AKP, dünyada görülmeyen bir sistem yaratmış. Ülkede fiyatlar artarken enflasyon düşüyor. TÜİK hesaplamasının ciddi şaibeler barındırdığı görülüyor” ifadelerini kullandı.
TÜİK’in açıkladığı rakamlara göre ağustosta yıllık enflasyon, 15 ayın en düşük seviyesine geriledi. “Bu işte bir gariplik var” diyen ekonomistler ise rakamları inandırıcı bulmadı.
TÜİK’in enflasyon rakamlarını değerlendiren Uğur Gürses, şöyle dedi:
“Ağustos ayı, kurların yukarıya gittiği bir dönem oldu. Ayın başında kabaca 5,5 civarlarında olan dolar/TL kuru, ay sonunda 5,8’e geldi. Buna karşın enflasyonda düşüş görmek şaşırtıcı. TÜİK’in hesaplama yöntemiyle ilgili soruları yanıtlaması gerekir. Bu şeffaflık sağlanmadan rakamları konuşmak çok doğru olmuyor” dedi.
Uğur Civelek de şu ifadeleri kullandı:
“Şu an TÜİK’te bence olağanüstü bir durum var. Enflasyonu düşük göstermek için son 1 yıl içerisinde birtakım yöntemler geliştirildi. Yılbaşından bu yana fiyat aralıklarının toplandığı yerler farklılaştı. Fiyatların toplandığı marketlere baktığımızda temel gıda maddelerinde alış fiyatının altında satış yapıldığını görüyoruz. Bu fiyatlar Türkiye genelini temsil etmiyor. Bu açıdan baktığımızda enflasyonun beklenenden düşük çıkmasına şaşırmamak lazım; çünkü rakamlar manipüle ediliyor. Maliyet artışının fiyatlara yansımasına ne kadar izin verildiği de bilinmiyor.”
Prof. Veysel Ulusoy ise TÜİK enflasyonunda gördüğü tutarsızlığı tek bir cümleyle anlattı:
“Enflasyon düştü, fiyatlar arttı!”
Mahfi Eğilmez, Twitter hesabından yaptığı değerlendirmede, “İstanbul’da İTO Ücretliler Geçinme Endeksi’nin (perakende fiyatlar) yüzde 2,53 arttığı ağustos ayında TÜFE’nin yüzde 0,86 artması oldukça tuhaf” dedi.
Prof. Dr. Burak Arzova da ağustos ayı enflasyon beklenti anketlerine dikkat çekti. Foreks’in anketinde beklentinin aylık yüzde 1,34 olduğunu hatırlatan Arzova, Twitter hesabından “Bu işte bir gariplik var. Bu kadar önemli kurum ve ekonomist TÜİK enflasyonunun yakınına bile ulaşamamış. Çok garip” diye yazdı.
