Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Suriye için yaptığı ‘Üçlü Zirve’ sona erdi.
AKP’li Cumhurbaşkanı Erdoğan ile İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani ve Rusya Devlet Başkanı Putin’in katıldığı “Suriye” için İran’ın başkenti Tahran’a yapılan “Üçlü Zirve” görüşmeleri sona erdi.
Görüşme sonrası ilk açıklama Ruhani’den geldi.
Ruhani açıklamasında şunları söyledi:
‘Birleşmiş Milletler çabası teröristle mücadele ve insani yardımları askerlerin Suriye’den çıkması yönündedir. Yabancılara müdehaleden uzak durulmalıdır. Suriye’nin yok edilmesi için silah aktarımı yanlıştır. İster terörist şeklinde olsun. Dünya özellikle bizim bölge dış müdehale hükümetlerin tek yönlü müdahalesi yüzünden çok insan hayatını kaybetmiştir. Terörizmin yok olması tek başına Suriye ve bölgedeki kriz yaşayan diğer ülkelerde istikrarın sürmesini garantileyemez. Diyalog gelecek için güvenilir bir nokta olabilir.
Her müzakerede saygı ön planda olmalıdır. Suriye’nin toprak bütünlüğüne saygı duyulmalıdır. Tererörizmle mücadele devam etmelidir. Suriye’de ABD’nin kanunsuz müdahalesi son bulmalıdır.
Putin’in görüşme sonrası açıklamalarından satır başları şöyle;
Şam’da kabul merkezi var. Ürdün ve Lübnan sınırlarında geçiş merkezleri kuruldu. Rusya Suriye’nin insanlarına düzenli olarak yardım yolluyor. Yardımlarımızı arttırmamız gerekiyor. Rusya, İran ve Türkiye’nin görüşmeleri sonrası yararlı kararlar alındı. Ve bu kararlar Suriye’ye katkı sağlayacaktır.
Erdoğan’ın açıklamalarından satırbaşları şöyle;
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Tahran’da İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile gerçekleştirdiği Üçlü Zirve’nin ardından düzenlenen ortak basın toplantısında, “İdlib, sadece Suriye’nin siyasi geleceği için değil milli güvenliğimiz ile bölgenin barış ve istikrarı bakımından da hayati öneme sahiptir… İdlib’de ateşkes ilanı olursa önemli bir adım olacak” dedi.
Erdoğan’dan ateşkes vurgusu
Erdoğan, Ruhani ve Putin konuşmalarının ardından şu şekilde konuştu:
“Türkiye olarak şehitler verdiğimiz ve ciddi özveride bulunduğumuz bu sürecin şu an itibarıyla çok riskli bir yere geldiğini görüyoruz.
“Astana ruhunun özünde asgari müştereklerde buluşma iradesi göstermemiz vardır. Bu asgari müşterekler ise Suriye’nin siyasi birliğinin sağlanması, toprak bütünlüğünün korunması ve ihtilafa barışçıl bir siyasi çözüm bulunmasıdır.
“İdlib’de ortak kaygılarımızı dikkate alan makul bir çıkış yolu bulmalıyız.
Bu bölgenin ve ülkemizin sağladığı örtülü güvencenin, kendi halkına yönelik katliamları hala hafızalarımızda olan Esed rejiminin insafına bırakılmasına rıza gösteremeyiz.”
“PYD/YPG dahil Suriye’den kaynaklanan terörün her türlüsüne ve Suriye’nin toprak bütünlüğüne kasteden girişimlere ortak tavır almalıyız.
“Biz konvansiyonel silahlarla öldürülenlere karşı veya öldürenlere karşı tavır almakta gecikiyoruz ama kimyasal silahlara karşı tavır koyuyoruz. Neticesi ölüm olduktan sonra kullanılan kimyasal olsa ne fark eder, konvansiyonel olsa ne fark eder.
“Bizler İdlib’e odaklanırken ve dünya gözlerini buraya çevirmişken Fırat’ın doğusunda arzu etmediğimiz gelişmeler yaşanıyor. Birtakım yabancı güçlerin bölgede DEAŞ’la mücadele bahanesiyle attığı adımların artık bambaşka bir istikamete yöneldiği gizlenemez bir gerçektir.”
“Kimyasal silahlarla ilgili tavırlar koyuyoruz, doğrudur, yerindedir”
Geri dönüş sürecinin Birleşmiş Milletler gözetiminde olması önemlidir. Kimyasal silahların yasaklanması 1915 yılında imzalandı. Bununla ilgili tavırlar koyuyoruz. Fakat kimyasal silahla öldürülenlerin sayısını da 2 bin 3 bin görüyoruz. Konvensiyonel silahlarda 10 binleri, yüzbinleri görüyoruz. Neticesi ölüm olduktan sonra silahın hangisi olduğu ne farkeder?
Bu zirveden çıkacak sonuçların Suriye halkı için güzel olacağını düşünüyorum.
Bundan sonraki görüşme Rusya’da olacak. Oradan daha da olumlu sonuçlarla döneceğimi umuyorum.
Ruhani’nin kapanış konuşması şöyle oldu;
Masada barış ve güvenlik sağlanması öne çıkmıtır. Bu önemli amaçtır. Suriye milleti ve ordusu için çok önemli adımlar atıldı. Terörist ve bu gurupları yaratan ülkeler bugün onları yönetme kabiliyetlerini kaybetmişler. Terörist grupları destekleyerek amaçlarına ulaşamayacaklar. Bölgemizde halkın tamamı umutlu ve problemleri aşabileceklerini düşünüyorlar. Uçurumun kenarında olan ülke umut bekliyor.
İki önemli sorunumuz var. Suriye’deki diğer amaçlarımıza yönelmemiz lazım. Huzur ve demokrasiyi sağlamamız lazım. Her zirveden sonra umarım görüşmelerimiz sonrası huzurumuz devam eder. İdlib ve Fırat’ın doğusu sorununu çözebiliriz.
Erdoğan ve Putin’in eklemek istediği bir şey yoksa bildiriyi yayınlayacağız.
Erdoğan’dan ateşkes önerisi- Putin geri adım atmadı
Cumhurbaşkanı Erdoğan, zirvede onaylanan 12 maddelik Tahran Sonuç Bildirgesi’nin 3. maddesine “Ateşkes” ifadesinin eklenmesi talebinde bulundu.
Erdoğan ve Putin’in ‘ateşkes’ polemiği görüşmeye damga vurdu.
İşte o diyalog:
Erdoğan: İdlib’deki bombardımanların artık bir ateşkese adım atılmasında fayda var. Halk korku içinde. Göç, iltica başladı. Bizim sınırlara doğru geliyorlar. Ateşkes yapılması bu zirvenin de zaferi olacaktır diye düşünüyorum. Sözlerimi noklamış oldum.
Putin: Esad kendi görevlerini yerine getirdi. Muhalefetin kendi payına düşeni yerine getirmesi gerekiyor. Listelerini verdiler. Askerler arasın koordinasyonların arttırılması gerektiğini düşünüyorum. Biz İdlib bölgesinde durumu ele aldık. Şu anda masada silahlı muhalifler yok. Mevcut ilkeleri esas alarak bu şekilde hareket ediyoruz. Bu iyi olurdu, fakat biz onların yerine konuşamıyoruz. DEAŞ’ın teröristlerine saldırıları keseceklerine, silahları bırakacaklarına da onlar adına konuşamayız. Elbette haklısınız, bazı formüller muğlak. Üçümüz bunları yapmalıyız.
Tahran Zirvesinin sonuç bildirisi başkanlar tarafından onaylandı.
