Tarım ve Orman Bakanlığı, gübre tedarikinde sorun yaşanmaması ve tarımsal üretimin aksamaması amacıyla yeni tedbirleri devreye aldı. Bakanlık tarafından 81 il valiliğine gönderilen genelgeyle, 2016’dan bu yana tarımda kullanımı yasak olan amonyum nitrat gübresinin yeniden kullanımına izin verildi.
Hürmüz Boğazı dünyada petrolün yaklaşık yüzde 20’sinin yanı sıra üre gübresinin yüzde 25-35’inin, amonyağın yüzde 25-30’unun ve fosfatlı gübrenin önemli bir bölümünün geçtiği kritik bir koridor konumunda bulunuyor. Bu nedenle bölgedeki güvenlik ve lojistik durumunun gübre tedariki açısından küresel ölçekte belirleyici olduğu ifade ediliyor.
Bakanlık, bölgede yaşanan jeopolitik gelişmeler ve Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğine ilişkin belirsizlik nedeniyle küresel gübre fiyatlarında artış yaşandığını belirtti. İlkbahar döneminde gübre kullanımının yoğunlaştığı dikkate alınarak çiftçilerin gübreye erişimini kolaylaştıracak önlemler alınmaya başlandı.
Bu kapsamda alternatif ülkelerden daha uygun fiyatla üre gübresi temin edilmesi amacıyla yüzde 6,5 olan gümrük vergisi sıfıra indirildi. Ayrıca amonyum nitrat ve kalsiyum amonyum nitrat gübrelerinin ihracatı durdurularak bu ürünlerin yurt içinde kullanılması için tedbir alındı.
30 Mayıs’a kadar izin
Bakanlık, yerli üretim kapasitesinin kullanılmasını sağlamak ve üreticilerin daha uygun fiyatla gübreye ulaşmasını temin etmek amacıyla amonyum nitrat gübresinin tarımsal üretimde yeniden kullanılmasına izin verdi. Amonyum nitratın özellikle kuru tarım koşullarında bitkinin kısa ve uzun vadeli azot ihtiyacını karşılayan bir gübre olduğu belirtiliyor.
Genelgeye göre amonyum nitrat gübresinin satış ve sevkiyatı 30 Mayıs’a kadar yapılabilecek.
Takip edilecek
Satış ve sevkiyat işlemleri Gübre Takip Sistemi (GTS) üzerinden yürütülecek. Gübre dağıtıcıları stok kabulü yapmadan çiftçilere satış gerçekleştiremeyecek. Çiftçilere yapılacak satışlarda Çiftçi Kayıt Sistemi’ndeki (ÇKS) arazi büyüklüğü ve ürün deseni esas alınacak.
ÇKS kaydı ve GTS hak edişi bulunmayan çiftçilere amonyum nitrat gübresi satışı yapılmayacak. İl ve ilçe düzeyinde kurulan el yapımı patlayıcı komisyonları tarafından gübre dağıtıcılarının rutin denetimleri gerçekleştirilecek. Kurallara aykırı hareket edenler hakkında ilgili mevzuat kapsamında Cumhuriyet savcılıklarına suç duyurusunda bulunulacak.
Amonyum nitrat nedir, neden yasaklanmıştı?
Amonyum nitrat, tarımda bitkilerin ihtiyaç duyduğu azotu sağlayan yaygın kullanılan kimyasal gübrelerden biridir. Bitkilerin büyümesini hızlandıran ve verimi artıran etkisi nedeniyle özellikle hububat ve kuru tarım yapılan alanlarda tercih edilir.
Türkiye’de yüzde 33 amonyum nitrat ve yüzde 26 kalsiyum amonyum nitrat içeren gübrelerin satış ve sevkiyatı 8 Haziran 2016’da yasaklandı. Yasak kararının nedeni, bu gübrelerin bazı durumlarda el yapımı patlayıcı üretiminde kullanılabilmesi ve güvenlik riski oluşturmasıydı.
Yeni düzenlemeyle birlikte amonyum nitrat gübresinin tarımsal üretimde yeniden kullanımına izin verildi, ancak satış ve dağıtım süreçleri sıkı denetim altına alındı. Gübre Takip Sistemi üzerinden izlenecek satışlarda yalnızca Çiftçi Kayıt Sistemi’ne kayıtlı üreticilere satış yapılabilecek ve dağıtıcılar düzenli olarak denetlenecek.
