ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı kapsamlı hava harekatı, bölgeyi belirsiz bir sürece sürüklerken; “Ayetullah Ali Hamaney sonrası İran” senaryoları yüksek sesle tartışılmaya başlandı. DW’ye konuşan uluslararası güvenlik uzmanları, operasyonun dört ana hedefini ve bu hedeflere ulaşılma ihtimalini değerlendirdi.
- Nükleer Program: “Hava Saldırısı Bilgi Birikimini Yok Edemez”
Başkan Donald Trump, İran’ın nükleer kapasitesini “tamamen yok etme” sözü verse de uzmanlar temkinli.
- Marcus Schneider (Friedrich Ebert Vakfı): “İran uranyum zenginleştirme uzmanlığına sahipse, bunu sadece hava kuvvetleriyle ortadan kaldıramazsınız. Bu saldırılar programı geriletir ama bitirmez.”
- Diba Mirzaei: Nükleer meselenin, savaşı meşrulaştırmak için bir “bahane” olarak kullanıldığı görüşünde.
- Balistik Füze Programı: Yerli Sanayi Engeli
Uzmanlara göre İran’ın füze kapasitesi, nükleer programdan daha somut bir tehdit. Ancak tesislerin vurulması, üretim yeteneğinin son bulması anlamına gelmiyor. Schneider, “Bu ithal bir teknoloji değil, yerli bir sanayi. Cephanelik imha edilebilir ama yeniden üretim kapasitesi stratejik bir soru işareti” uyarısında bulunuyor.
- Donanma ve Hürmüz Boğazı: “En Olası Başarı”
Analistler, ABD’nin en hızlı sonuç alabileceği alanın deniz kuvvetleri olduğu konusunda hemfikir.
- Şahin Modarres: 1988’deki Peygamber Devesi Operasyonu’nu hatırlatarak, Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğü için yapılacak büyük bir deniz harekatının stratejik olarak mümkün olduğunu belirtiyor.
- Sara Kermanian (Sussex Üniversitesi): Kısa vadede İran donanmasına ağır darbe indirilerek deniz trafiği kontrol altına alınabilir.
- Rejim Değişikliği: “Fantastik bir Beklenti mi?”
Hamaney’in ölümü sonrası Trump’ın İran halkına yaptığı “Hükümetinizi devralın” çağrısı, Washington’un nihai hedefini ortaya koyuyor. Ancak uzmanlar bunun kağıt üzerinde göründüğü kadar kolay olmadığını vurguluyor:
- Kara Harekatı Şartı: Marcus Schneider, rejimi devirmek için sadece hava gücünün yetmeyeceğini, halkın savaş sırasında kendiliğinden ayaklanacağı beklentisinin “fantastik” olduğunu savunuyor.
- Dokunulmazlık Teklifi: Trump’ın Devrim Muhafızları üyelerine sunduğu dokunulmazlık vaadi, rejim elitleri arasında “saf değiştirme” stratejisi olarak yorumlanıyor.
Kritik Soru: Eğer rejim çökmezse ne olur?
Uzman Sara Kermanian, yaralı ama ayakta kalan bir sistemin, içerideki baskıyı daha da artırarak halk üzerinde ağır bir militarizasyon kurabileceği konusunda uyarıyor.
KAYNAK: DEUTSCHE WELLE TÜRKÇE
