Kanada’nın Alberta eyaleti 2022 yılında bir Türk ilaç şirketinden sipariş edilen 5 milyon şişe çocuk ağrı kesicisinin ilk partisi olan 1.4 milyon ilacın yaklaşık yarısına son kullanma tarihi gelene kadar bir çözüm bulamadı. 700 bin şişe ilaç son kullanma tarihi 2026’da dolduğu için ve depolama maliyeti de her geçen gün daha fazla israfa yol açtığı için imha edilmek zorunda kaldı. İsraf edilen yaklaşık 35 milyon dolarlık ilaç eyalette siyasi gündem oldu.
CNBCE’de yer alan habere göre, Alberta Sağlık Hizmetleri’nin açıklamasına göre, 2023 yılında eyalete ithal edilen çocuk ilaçlarının yaklaşık yarısı, diğer ülkelere bağışlanma girişimlerinin başarısız olmasının ardından imha edildi.
2022’de talep edilen beş milyon şişenin dörtte birini oluşturan 1,4 milyon şişe 70 milyon dolara mâl oldu. Eyalet yönetimi bu ilacı, ülke genelinde asetaminofen ve ibufrofen kıtlığı yaşanmasının ardından 2023 yılında Türkiye merkezli Atabey İlaç şirketinden teslim aldı.
AHS, elde kalan ilaçların ziyan olmaması için 2025 yılının ortalarında Kanada merkezli yardım kuruluşu Health Partners International (HPIC) ile anlaşma yaptı. Amaç, fazla ürünlerin ihtiyaç sahibi ülkelere gönderilmesiydi fakat planlanan bağışın tamamı gerçekleştirilemedi.
Yaklaşık 1,4 milyon şişenin yalnızca yarısı başka ülkelere ulaştırılabildi. Son kullanma tarihi 2026’da dolacak olan yaklaşık 700 bin şişe ilaç ise Alberta’daki Swan Hills Tedavi Merkezi’nde imha edildi. Üstelik imha sürecinin maliyeti de kamu bütçesine yüklendi. Yetkililer, bertaraf işlemi için yaklaşık 718 bin dolar harcandığını açıkladı.
İlaçların 2023 ile 2025 yılları arasında iki yıl boyunca depolanmasının da ek maliyet oluşturduğu tahmin ediliyor. Bu süreçte depolama için yaklaşık 478 bin dolar harcandığı belirtiliyor.
Böylece ithalat, depolama ve imha giderleri birlikte değerlendirildiğinde kamu bütçesine ciddi bir yük oluştuğu ifade ediliyor.
Siyasette de tartışma yarattı
Alberta Başbakanı Danielle Smith liderliğindeki Birleşik Muhafazakar Parti hükümeti, ülke genelinde yaşanan ilaç kıtlığı döneminde ithalat kararının gerekli olduğunu savunuyor. Hükümet, o dönemde çocuk ilaçlarına erişimin güvence altına alınmasının öncelik olduğunu vurguluyor.
Buna karşılık muhalefet, planlama eksikliği ve kamu kaynaklarının israf edildiği gerekçesiyle eyalet yönetimini eleştiriyor. Alberta Yeni Demokrasi Partisi’nin, artan maliyetler ve imha edilen ilaçlar nedeniyle konuyla ilgili kamuoyu soruşturması açılmasını talep ettiği öne sürülüyor.
