Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Ukrayna’da savaşı bitirmek üzere Washington ile birlikte çalışmaya hazır olduğunu ve önümüzdeki günlerde ABD Başkanı Donald Trump ile bu konuyu müzakere etmeyi umduğunu açıkladı. ABD Başkanı Trump’ın hazırladığı 28 maddelik barış planının da Ukrayna’ya ulaştığı bildirildi. 9 ana madde altında hazırlanan barış anlaşmasında; toprak düzenlemeleri, askeri düzenlemeler ve ekonomik detaylara değiniliyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın Rusya-Ukrayna arasındaki savaşı sona erdirmek için geliştirdiği 28 maddelik plana ilişkin yeni bir gelişme yaşandı. Ukrayna Devlet Başkanlığı tarafından yapılan açıklamada, ABD tarafından hazırlanan barış planı taslağının Ukrayna’ya teslim edildiği duyurularak, Ukrayna Devlet Başkanı Vloodmir Zelenski’nin Ukrayna halkı için önemli olan temel ilkeleri belirlediği ve savaşı adil bir şekilde sona erdirmek üzere planın maddeleri üzerinde çalışmaya karar verdiği ifade edildi.
Türkrus’un aktardığına göre anlaşma taslağı şöyle:
Ukrayna’nın güvenliği ve siyasi statüsü:
■ Ukrayna’nın egemenliğinin teyidi
■ ABD’den belirli koşullara bağlı güvenlik garantileri
■ Ukrayna’nın anayasasında tarafsızlık ve NATO’dan vazgeçme hükmü; NATO’nun da Ukrayna’nın hiçbir zaman üye olmayacağını resmen kabul etmesi
■ Ukrayna Silahlı Kuvvetlerinin personel sayısının sınırlandırılması
■ Ukrayna’nın nükleer silah sahibi olmama statüsünün korunması
Toprak düzenlemeleri:
■ Kırım, Donetsk ve Lugansk’ın fiilen Rusya’ya ait kabul edilmesi
■ Herson ve Zaporijya bölgelerinin temas hattı boyunca “dondurulmuş statü”ye geçmesi
■ Bazı bölgelerin fiilen Rusya’nın kontrolünde olacak şekilde demilitarize tampon bölge ilan edilmesi
■ Her iki tarafın da sınırları güç kullanarak değiştirmeme taahhüdü
Askeri düzenlemeler:
■ NATO’nun Ukrayna’da asker konuşlandırmaması
■ NATO savaş uçaklarının Polonya’da tutulması
■ ABD-NATO-Rusya arasında güvenlik diyaloğu ve ortak bir ABD-Rusya güvenlik çalışma grubu kurulması
■ Rusya’nın Ukrayna ve Avrupa’ya yönelik resmî saldırmazlık politikasını hukuken garanti altına alması
Ekonomi ve Ukrayna’nın yeniden inşası:
■ ABD ve Avrupa’nın Ukrayna’nın yeniden inşası için büyük bir yatırım paketi başlatması
■ Dondurulmuş 100 milyar dolar Rus varlığının Ukrayna’nın onarımında kullanılması
■ Avrupa’nın ek 100 milyar dolar katkıda bulunması
■ Diğer dondurulmuş Rus varlıklarının ABD-Rusya ortak projelerinde değerlendirilmesi
■ Ukrayna Kalkınma Fonu’nun kurulması ve altyapı, enerji, teknoloji yatırımlarının yapılması
Rusya’nın küresel sistemdeki yeri:
■ Yaptırımların aşamalı olarak kaldırılması
■ Rusya’nın G8’e geri dönmesi
■ ABD-Rusya uzun vadeli ekonomik işbirliği
İnsani konular:
■ “Herkese karşı herkes” esir değişimi, sivillerin ve çocukların geri gönderilmesi
■ Aile birleşimi ve insani programlar
■ Hoşgörüye yönelik eğitim programları
■ Ukrayna’nın “Nazi ideolojisinden vazgeçmesi” şartı
Enerji ve kritik tesisler:
■ Zaporijya Nükleer Santrali’nin IAEA gözetiminde yeniden işletilmesi; üretilen elektriğin Ukrayna ve Rusya arasında yüzde 50–50 paylaşılması
■ ABD’nin Ukrayna’nın gaz altyapısının onarımına destek vermesi
Ukrayna’daki iç siyasi süreçler:
■ Anlaşmanın imzalanmasından 100 gün sonra seçim yapılması
■ Tüm taraflar için kapsamlı af çıkarılması
Uygulama ve denetim:
■ Anlaşmanın hukuken bağlayıcı olması
■ Uygulamanın “Barış Konseyi” tarafından, Donald Trump’ın başkanlığında denetlenmesi
■ İhlaller durumunda yaptırımlar uygulanması
■ İmza sonrası derhal ateşkes ve tarafların kararlaştırılan hatlara çekilmesi
Planın en tartışmalı kısmını ise toprak düzenlemeleri oluşturuyor. Metne göre Kırım, Donetsk ve Lugansk fiilen Rusya’ya ait kabul edilecek; Herson ile Zaporijya bölgeleri temas hattı boyunca “donmuş statü”ye sahip olacak. Bu çerçevede Rusya’nın fiili kontrol alanlarıyla Ukrayna’nın elindeki bölgeler arasında demilitarize bir tampon kuşak kurulacak. Bu bölgenin yönetimi uluslararası statüye kavuşmayacak; pratikte Rus tarafının kontrolünde bulunacak. Taraflar, mevcut sınırların güç kullanılarak değiştirilemeyeceğini taahhüt edecek.
Askeri düzenlemeler arasında NATO birliklerinin Ukrayna’da, NATO savaş uçaklarının ise Polonya’da konuşlandırılmasının yasaklanması öne çıkıyor. Belge, Rusya ile ABD arasında yeni bir güvenlik çalışma grubu kurulmasını da öneriyor. Ayrıca Rusya’nın resmi bir saldırmazlık politikası benimsemesi hukuki çerçeveye oturtulacak. Bu maddeler, Washington’un Moskova ile doğrudan yürüttüğü temasların diplomatik bir belgeye dönüştürülmesi çabasının işaretleri olarak yorumlanıyor.
UMEROV’UN DEĞİŞTİRDİĞİ MADDE
Trump yönetiminin Ukrayna’da savaşı bitirmek için hazırladığı 28 maddelik barış taslağının tüm maddeleri açıklandı. Yetkililer maddeler üzerinde hâlâ oynamalar olabileceğini söylerken Ukrayna Savunma Bakanı Umerov’un bir maddeyi değiştirdiği iddia edildi.
Amerikan gazetesi Wall Street Journal’ın ABD’li bir yetkiliye dayandırdığı habere göre Ukrayna Savunma Bakanı Rustem Umerov, ABD ziyareti sırasında taslakta önemli bir değişiklik yaptı.
Buna göre orijinal taslakta yer alan “Ukrayna’ya gelen tüm uluslararası yardımların denetlenmesi” maddesi çıkarılarak onun yerine tüm taraflara “savaş boyunca yapılan tüm eylemler için tam af” sağlanan hüküm eklendi.
