AKP hükümetinin en fazla eleştiri aldığı konulardan biri de özelleştirmeler. son yıllarda tank-palet fabrikasının Katarlılara satılması ve şeker fabrikalarının özelleştirilmeleri muhalefetin hedefindeydi.
Birgün’ün iddiasına göre özelleştirme için sıradaki kurum Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD). Gazetenin yayımladığı Demiryolu Düzenleme Genel Müdürlüğü’nce hazırlanan taslak yönetmeliğe göre, ihale ile yolcu taşımacılığı özel sektöre verilecek.
Taslak yönetmeliğe göre, ihaleyi alan şirkete kamu yükümlülüğünü yerine getirdiği gerekçesi ile tahmini maliyet tutarının yüzde 20’si ödenecek. İhaleyi alan şirket, sözleşme üzerinde değişiklik yaparak sefer artırımı ve azaltımı yapabilecek.
Demiryolu Düzenleme Genel Müdürlüğü, ‘Demiryolu yolcu taşımacılığında kamu hizmeti yükümlülerinin seçimi ile kamu hizmeti sözleşmelerinin düzenlenmesi, uygulanması ve denetim usul ve esasları hakkında yönetmelik’ taslağı hazırladı.
Bütün alt yapı hizmetlerinin TCDD tarafından karşılanacak taslakta şu ifadeler yer aldı:
Emniyetin ‘şüpheli’ buldukları katılamayacak: İhaleler, bütün isteklilerin teklif verebildiği ‘açık ihale’ usulü yapılacak olmasına karşın hakkında kesinleşmiş bir ceza olmamasına rağmen terör örgütü iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından bildirilenler katılamayacak.
Biletler satılmış kabul edilecek: Kamu hizmeti yükümlülüğüne esas net maliyetin tespit edilmesi amacıyla en az üç kişiden oluşan bir ‘Değer Tespit Komisyonu’ kurulacak. Bu komisyon maliyeti belirleyecek. Maliyet belirlenirken bir trenin çalıştırılması için hesaplanan tahmini maliyette bütün biletler satılmış gibi kabul edilecek.
Kamu yükümlülüğü için yüzde 20 kâr verilecek: İhaleyi alan firmaya kamu yükümlülüğü için tahmini maliyet tutarlarının azami yüzde 20’si makul kar oranı olarak verilecek.
Asgari ücretten personel çalıştırabilecek: Demiryolu taşımacılığı tehlikeli iş ve işyerleri sıfatında yer almasına karşın tren üzerinde çalışan personel şirketler tarafından asgari ücret ile çalıştırılabilecek.
Taşeron devreye girecek: İhale dokümanında belirtilen her bir hat kapsamında çalıştırılmak üzere isteklilerce teklif edilen araç envanterine dâhil trenlerin üçüncü kişilerden kiralama yöntemiyle temin edilmesi durumunda, kiralama maliyetlerinin hesabında üçüncü kişiler ile istekli arasında akdedilecek kira sözleşmelerinde her bir demiryolu aracı için gösterilen bedel esas alınacak.
Kaza sonrası sigorta ödemesi muallakta: Yaşanabilecek kazalar ve bu kazaların yaralanma ve ölümle sonuçlanması dikkate alındığında sigorta giderinin kim tarafından ödeneceği muallakta bırakıldı.
Personel sayısı belirtilmedi: Hizmet sunumunda ve trenlerin seferleri sırasında kaç personelin çalışacağı belirtilmedi.
Şartlara uymayanlar da ihaleye girebilir: Birden fazla demiryolu tren işletmecisi iş ortaklığı oluşturmak suretiyle ihaleye katılabilecek. Fakat bütün iş ortaklarından ihaleye katılma yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği hususu dikkate alınmayacak.
Sefer sayısı değişikliği yapılabilecek: Günlük, haftalık, aylık, sezonluk, yıllık olarak dönem içinde yeniden planlama yapılabilecek. Yeni hat ve hatlar eklenmesi durumunda sefer sayısı artışı ve eksilişi yapılabilecek.
Şirketlere yüzde 30 avans verilecek: Sözleşmede öngörülmesi şartıyla kamu hizmeti yükümlülüğüne, avans teminat mektubu karşılığında sözleşme bedelinin yüzde 30’u avans verilecek.
Yönetmelik taslağını inceleyen KESK’e bağlı Birleşik Taşımacılık Çalışanları Sendikası (BTS) ise özelleşmeye itirazda bulunuyor.
BTS yetkilileri tarafından hazırlanan önerilerde, sözleşmenin şirketlerin kar oranını gözetmesi, şirketlere yüzde 30 avans verilecek olması, ölümlü kazalara ilişkin sigortanın kim tarafından ödenecek olmasının muallakta bırakılması, personel maaşının asgari ücret olarak belirlenmesi eleştirildi.
