Rakamlarla Suriye’deki savaşın gerçek yüzü

Suriye’deki iç savaşın yedinci yılı geride kaldı. Bu süre zarfında en iyimser tahminle 400 bin kişi yaşamını yitirdi, 1 milyon kişi de sakat kaldı.
Suriye’deki iç savaş dün sekizinci yılına girdi. 11 Mart 2011’de küçük bir protesto gösterisiyle başlayan ve Ortadoğu’daki en büyük felaketlerden birine dönüşen Suriye’deki iç savaşta yaklaşık 400 bin kişi yaşamını yitirdi. İç savaşta 3 milyon kişi yaralanırken, 1 milyon insan da sakat kaldı. Suriye iç savaşı nedeniyle milyonlarca insan mülteci durumuna düştü ve tarihi yapılar onarılamayacak şekilde yok edildi.
 
İLK EYLEMLER
 
Suriye’deki iç savaşta ilk kıvılcım Ürdün sınırındaki Dera’da başgösteren Suriye devleti karşıtı protesto gösterileriyle başladı. Takvimler 11 Mart 2011’i gösteriyordu. Dera’daki protestolar kısa sürede ülkeye yayıldı. Protestoların yayılmasında özellikle emperyalizm destekli cihatçı grupların yönlendirmesi belirleyici oldu. Çatışmaların 2012 yazında ülkenin en büyük kenti Halep’e sıçraması iç savaşın dönüm noktalarından biri oldu. Yedi yıldır süren iç savaşın dönüm noktalarından biri 2014 Haziran’ında yaşandı. Cihatçı grupların içerisinden çıkan ve kısa sürede etkili bir ‘aktör’ haline gelen katliamcı örgüt IŞİD, Suriye ve Irak’ın kuzeyinde ele geçirdiği topraklarda “halifelik” ilan etti. Üç ay sonra; işler ABD’nin istediği gibi gitmeyince ABD’nin başını çektiği uluslararası koalisyon IŞİD’e yönelik hava saldırılarına başladı. Savaşın seyrini değiştiren gelişme ise 2015 Eylül ayında yaşandı. Suriye’de askeri üsleri bulunan Rusya, Suriye’ye destek için askeri operasyonlara başladı. Moskova’nın bu hamlesiyle rüzgar tersine döndü. İç savaş sekizinci yılına girerken Şam yönetimi büyük kentlerde kontrolü sağlamayı başardı. Ancak ülkenin dörtte birine yakını başını YPG’nin çektiği Suriye Demokratik Güçleri’nin kontrolünde bulunuyor. 2 milyon 600 bin nüfuslu İdlib de cihatçı muhaliflerin elinde.

 
ASTANA SÜRECİ
 
Suriye’de barış için müzareke masası 2012’de Cenevre’de kuruldu. 2016’da Türkiye ve Rusya’nin girişimiyle Astana süreci başladı. Astana’yla Suriye’de Türkiye, Rusya ve İran’ın garantörlüğünde “çatışmasızlık bölgeleri” kuruldu.
 
 
RAKAMLARLA SAVAŞIN GERÇEK YÜZÜ
 
Birleşmiş Milletler (BM) ve cihatçıların oluşturduğu muhaliflere yakınlığı ile bilinen Londra merkezli Suriye İnsan Hakları Gözlemevi verilerine göre, 2011’de başlayan Suriye iç savaşında toplam 353 bin 935 kişi hayatını kaybetti. Gözlemevi verilerine göre, hayatını kaybedenlerin 106 bin 390’ı sivil ve bu sivillerin de 19 bin 811’i çocuk ve 12 bin 513’ü kadın. Söz konusu rakamlar kayıt altına alınanlar. Oysa gerçekte Suriye iç savaşında ölü sayısı 500 binden fazla.
 
İŞKENCE VE KÖTÜ MUAMELE
 
Fransız örgüt Handicap International’a göre de savaşta toplam 3 milyon kişi yaralandı, 1 buçuk milyon kişi savaş nedeniyle sakat kaldı. Suriye İnsan Hakları Gözlemevi de 2011’den beri en az 60 bin kişinin işkence ya da kötü şartlardan dolayı hayatını kaybettiğini belirtiyor.
 
EVLERİNİ KAYBEDENLER
 
Suriye’nin nüfusu savaş öncesinde 23 milyondu. Bugün toplamda yaklaşık 11 milyon Suriyeli savaş nedeniyle yerinden edilmiş konumda. 2,8 milyonu çocuk olmak üzere yaklaşık 6,1 milyon Suriyeli evinden edilerek kendi ülkeleri içinde mülteci haline geldi. Yarısı çocuk 5,4 milyonu aşkın kişiyse, komşu ülkeler Türkiye, Lübnan, Ürdün, Irak ve Mısır’a kaçtı. Suriye nüfusunun yarısına tekabül eden 5,3 milyonu çocuk ve genç olmak üzere 13,1 milyon kişi yardıma muhtaç. Suriye halkının üçte birinin sağlıklı içme suyuna erişimi yok ve yaklaşık yüzde 69’u aşırı yoksulluk koşullarında yaşıyor.
 
EĞİTİMİN DURUMU

 
2017’de okul, eğitim tesisleri ve eğitmenleri hedef alan toplam 67 saldırı kayıt altına alındı. 7 bin 400’ü aşkın okul, askeri çatışmalar nedeniyle yok edildi, zarar gördü veya işlev görmez ya da erişilmez hale geldi. Suriye’de şu anda eğitim alanında 180 bin kişilik istihdam açığı bulunuyor. 2017’de hastane ve sağlık tesislerineyse toplam 108 kayıtlı saldırı düzenlendi. 2017 yılında Suriye içerisinde evinden edilmiş olan yaklaşık 655 bin kişi, ülkelerine geri dönmüş bulunuyor.




Önceki Sonraki
TÜMÜ

DİĞER DÜNYA HABERLERİ