"Kapıyı Şiilere Talabani açtı"

Bölgeyi en iyi bilen diplomatın itirafları ve Barzani'nin sırtından hançerlenişiyle ilgili çok kritik analizleri..
2008-2012 yılları arasında Fransa’nın Erbil Konsolosluğunu yapan Frederic Tissot , IKBY Başkanı Mesud Barzani'yi yanlış yönlendirdiklerini söyledi. Tissot, "Referandum sonrasında Kürt halkı için ortaya çıkan sonuca bakın. Yapılan analizler, verilen akıllar yanlıştı. Benim için bu bir onur değil artık, utanç" ifadesini kullandı.

HaberTürk'ten Nalan Koçak'a konuşan eski diplomatın açıklamalarının bir kısmı şöyle:

- Kimine göre, Kerkük ve diğer bölgelerin kaybı Kürt tarihindeki en büyük trajedilerden biri. Katılır mısınız?

Kerkük halkı için kesinlikle öyle. 1920’lerden beri ilk kez Kürt liderler Kerkük’ü kaybetti. Bu Kürtler için hayal edilemezdi. Ve şimdi daha da kötüsü Kerkük’ü geri almak mümkün görünmüyor.

- Kürt halkının özgüveninin azaldığını söyleyebilir miyiz?

Evet. Kerkük çoğuna göre Kürdistan’ın Kudüs’ü. Biliyorsunuz, İngiliz İmparatorluğu Kerkük’ü Kürtlerden aldı. Bu nedenle Kerkük’ün yeniden ele geçirilmesi Kürtler için çok önemliydi. Bu kayıp sadece petrol meselesi değil. Pek çok aile evini kaybetti.

KAPIYI ŞİİLERE TALABANİ AÇTI

- Peki başarısızlıkta en büyük sorumluluk kimin?

Amerikan işgalinden sonra anayasa yazıldı. 140’ıncı maddesine göre tartışmalı bölgelerde referandum yapılacak, halk Kerkük’ün Bağdat’a mı yoksa Erbil’e mi bağlanacağına karar verecekti. Fakat madde uygulanmadı. Şimdi de 2014’e gidelim. DEAŞ Kerkük, Musul, Mahmur’a saldırdı. Irak ordusu oraları savunamadı, kaçtı. Kürt güçleri onların yerini aldı ve bölgeyi kurtardı. Ve orada kaldılar. Bence bu adaletsiz değildi. Çünkü Irak yönetimi oraları savunamadı. Bu, diplomatik yanıtımdı.

- Kişisel yanıtınız?

Kerkük’ün kapılarını Irak ordusuna, Şii milislere kim açtı?

- Biliyorsunuz, Talabani Ailesi’nin bazı fertleri suçlanıyor.

Evet, herkes ihanetten bahsediyor. Yargılayacak kişi ben değilim. Gerçek olan tek şey, ortada bir sorunun olması.

- 3 yıl önce Kerkük’ten Irak ordusu kaçarken, bu sefer peşmerge kenti terk etti...

Terk etmekten çok kapıları açtılar. Biliyorsunuz, Kürdistan Yurtseverler Birliği’ne (KYB - Talabani) bağlı peşmergelerin bir kısmı kaldı. Tabii ki iki durum arasında fark var. Ordu korkup kaçtı. Fakat ikinci vakada anlaşarak çekildiler. Kapıyı açan da KYB’ye (Talabani) bağlı peşmerge.


BARZANİ'NİN HATASI NEYDİ

- Bu süreçte Barzani’nin en büyük hatası neydi?

Referandum sürecini ABD’yle anlaşma hatta yazılı bir anlaşma yaparak yürütmedi. Şimdi düşünün, bölgede pek çok güç var; milisler, peşmerge, ordu. Hepsinin Amerikan silahı, zırhlı araçları var. Peki koalisyon güçleri, Amerikalılar, Fransızlar nerede? ABD güya hem Erbil’in hem Bağdat’ın dostu. Düşünün, peşmerge Bağdat’a saldırmaya kalksaydı ABD “Lütfen yapmayın” derdi. Ama şimdi bunu söylemiyor.

- ABD, Erbil’e “Referandumu ertele” çağrısına uymadığı için kızmış olabilir mi?

Olabilir ama bazı Amerikalı senatörlerin “Artık yeter, Amerikan ordusu duruma müdahil olmalı” dediğini duydum.

- İlişkiler iyiydi ancak artık eskisi gibi değil...

Erdoğan neden kızıyor anlamıyorum. Kim bölgedeki en büyük petrol, inşaat şirketlerinin sahibi? Türkiye. Binlerce Türk şirketi faaliyet gösteriyor. Bölge Türkiye’nin kolonisi gibi. Mesela Türk Konsolosu, Kürt yetkililere diğer konsolosluklardan daha kolay erişiyordu. Erdoğan’ın Barzani’yi Türkiye’ye davet edişini hatırlıyorsunuzdur. Şivan Perver şarkı söylemişti.

TALABANİ'NİN PKK'YLA İYİ İLİŞKİLERİ VAR

- İlişkiler bu kadar iyiyken Ankara’yla neden aynı noktada buluşulamadı? Barzani “tarih yazan lider” olma isteğinin mi kurbanı oldu?

Belki. Aklından bunu geçirmiş olabilir. Biliyorsunuz, tıpkı Barzani gibi bağımsız Kürdistan’ın ilk lideri olmak isteyen biri daha var.

- Kim?

Siz daha iyi biliyorsunuz.

- Öcalan’dan mı bahsediyorsunuz?

Tabii ki o. Biliyorsunuz, Barzani’nin arasının iyi olduğu biri değil.

- Bu süreç sonrasında PKK-KDP yakınlaşması olur mu?

Hayır. Ama mesela Bafel Talabani’nin PKK’yla iyi ilişkileri var.

- Bölgesel yönetimle ilgili pek çok yolsuzluk iddiası da var. Referandum başarısızlığının yanı sıra bunun da rahatsızlık yarattığı söyleniyor.

Halk yolsuzluk iddiaları karşısında “Yolsuzluk olabilir ama kamu hizmetleri sağlanıyor” diyebilir. Ama yeterince hizmet verilmiyorsa burada çok büyük sorun çıkıyor. Erbil için de sorun, Bağdat maaşları ödemediği zaman büyüdü. Halk bazı kesimlerin çok güzel araçlarını, evlerini görmeye başladı. Çok zengin bazı aileler var, büyük bir kesim de çok fakir. Yavaş yavaş halkın Barzani’ye saygısı azaldı. Aynı şey Talabani Ailesi için de geçerli.

- Bölgede Barzani ve Talabani döneminin kapanmaya başladığını söyleyebilir miyiz?

Evet bitti. Siyasi olarak bitti ama buna halk karar vermeli. 8 ay sonra seçim yapılacak. Barzani Ailesi bir monarşi değil ki 1. Barzani, 2. Barzani, 3. Barzani olsun.

ŞİMDİ OLSA NE ÖNERİRDİNİZ
- Şimdi olsanız Barzani’ye ne önerirdiniz? Referandumu ertelemeyi mi?


Belki. Emperyalistler çoğu zaman size “Hayır, bekle. Yarın yapsan daha iyi olur sevgili çocuğum, daha çok küçüksün” derler. Benim önerim şuydu: “Hayır, bu yanlış”. Ve sonuçlara bakılırsa önerim yanlıştı. Ama yine de tamamen yanlış diyemem. Çünkü Irak’ın, Suriye’nin geleceğinde huzur göremiyorum. Uluslararası toplum ne zaman masaya oturup barışı getirmeye karar verecek? Bu olduğu zaman Kürtler de masada yerini almalı.

- Barzani referandum sonuçlarını dondurmayı önerdi ancak Bağdat “İptal et” dedi. Erbil ne yapmalı?

İbadi’yle müzakere etmeli. Barzani’nin sonuçları iptal etme gibi bir gücü yok. Sandıklara atılan oyları geri mi toplayacak? Birleşmiş Milletler özel bir temsilci atamalı mesela.

‘YENİ BAŞKANLIK SEÇİMİ YAPILMALI’

- Barzani’nin görevi devretme kararına ne diyorsunuz?


Cesur bir karar. Diğer Kürt parti liderleri de aynı şeyi yapmalı. Erbil, Bağdat’la pazarlığı sürdürmeli.

- Yerine yeğeni ya da oğlunun geçeceği konuşuluyor.

Bu doğru olmaz. Başkanlık seçimi yapılmalı. Başkan Yardımcısı Kosret Resul var, KYB’li ancak Talabani Ailesi’nden değil. Bence seçime kadar yönetim onda olmalı.
loading...
Önceki Sonraki
TÜMÜ

DİĞER ANALİZ HABERLERİ